Иллюстрация: ЖИ
Қазақстандағы Семізбай кен орнында уран өндіру 2035 жылдан бастап азаяды. Жоба бойынша 2034 жылдың соңына дейін жылына 406,1 тонна уран өндіру көзделген. 2037 жылға қарай жобаға кіретін барлық кен шоғырын игеруді аяқтау жоспарланып отыр. Қарашадағы қоғамдық тыңдауларға арналған құжаттарда осындай болжам берілген (inbusiness.kz).
Не болды
Бұл жоспарлар рұқсат етілетін төгінділер нормативтерінің жобасында жазылған. Құжат кеніштің ағынды суларындағы ластаушы заттардың шекті мөлшерін белгілейді. Ол «Семізбай-U» ЖШС-нің қарашаға жоспарланған тыңдаулары алдында жарияланды. Жобаға сәйкес, кеніш 2023 жылдан 2034 жылды қоса алғандағы кезеңде жылына 406,1 тонна уран өндіру қуатын сақтауға тиіс.
«Жылдық өндірісті азайту 2035–2037 жылдарға жоспарланған. Осы кезеңде жобаға кіретін барлық кен шоғырын игеру аяқталуға тиіс», — делінген құжатта.
Уран қайда өндіріледі
Семізбай қорының шамамен төрттен үш бөлігі Солтүстік Қазақстан облысында, қалғаны Ақмола облысында орналасқан. Уран жерасты ұңғымалық шаймалау әдісімен өндіріледі. Бұл үшін күкірт қышқылы қажет: 2027–2030 жылдары жыл сайын 66,7–70,1 мың тонна реагент пайдалану көзделген.
Семізбайды «Семізбай-U» бірлескен кәсіпорны игереді: оның 51%-ы «Қазатомөнеркәсіпке», 49%-ы қытайлық CGN Mining компаниясына тиесілі. Кәсіпорын Қызылорда облысындағы Иркөл кен орнын да игереді.
Бұл өндіріс көлеміне қалай әсер етеді
«Қазатомөнеркәсіп» анықтамалығындағы өндіріс болжамына сәйкес, «Семізбай-U» кәсіпорны бойынша 2030 жылы барлығы 635 тонна уран өндіру көзделген. 2031–2034 жылдарға жыл сайын 406 тоннадан көрсетілген. Одан кейін көлем 2035 жылы 318 тоннаға, 2036 жылы 85 тоннаға және 2037 жылы 32 тоннаға дейін азаяды.
CGN Mining 2025 жылғы жылдық есебінде Семізбай мен Иркөлдегі қиындықтардың артып келе жатқанын атап өткен. Компания мұны ресурс қорымен және уранды өндіру жағдайларымен байланыстырған: уран өндіру күрделеніп, шығынды тежеу қиындай түскен.
2026 жылы өндіріс қалай жүріп жатыр
2026 жылдың бірінші жартысында Семізбайда 133,7 тонна уран өндіріліп, екі тоқсанда да жоспар орындалмады. Қаңтар–наурызда жоспардағы 81,9 тоннаның орнына 58,5 тонна өндірілді. CGN Mining бірінші тоқсандағы жоспардың орындалмауын күкірт қышқылының тапшылығымен түсіндірген.
Сәуір–маусымда өндіріс 75,2 тоннаға дейін өсті, ал жоспар 81,2 тонна болған. Компания қышқыл жеткізу қалыпқа келсе, жылдық өндіріс көлемін сақтауға болады деп күткен. 2025 жылы Семізбайда жоспардағы 406,4 тоннаның орнына 396,6 тонна уран өндірілді.
Алдағы қадам — қарашада «Семізбай-U» құжаттары бойынша өтетін қоғамдық тыңдаулар.
