Фото: Mikhail Nilov / Pexels
Қазақстанда ресми статистика тегін болып қалады, бірақ жеке тапсырыс бойынша деректер дайындау қымбаттауы мүмкін. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Ақпараттық-есептеу орталығының тарифтерін орта есеппен 131,05%-ға көтеру жоспарланып отыр, деп хабарлады Ұлттық статистика бюросы (inbusiness.kz). Қосымша шығын мамандардың бөлек жұмыс істеуін қажет ететін сұрауларға қатысты болады. Ведомство шағын және орта бизнеске, ғылыми-зерттеу институттары мен БАҚ-қа жеңілдік қарастырмаған.
Қандай деректер үшін ақы төлеуге тура келеді
Ресми жарияланымдар кестесіне кірмейтін статистикалық немесе талдамалық ақпаратты дайындау қосымша шығынды қажет етсе, ол үшін ақы алынады.
Жарияланымдар кестесіндегі дайын көрсеткіштер тегін қолжетімді. Егер сұрауға жауап беру үшін ақпаратты бөлек өңдеу қажет болса, бұл жұмысқа Бюроға қарасты кәсіпорын — Ақпараттық-есептеу орталығының, қысқаша АЕО-ның тарифтері бойынша ақы төленеді.
Тарифтерді қаншаға көтеру жоспарланып отыр
Бюро мәліметінше, тарифтер орта есеппен 131,05%-ға өседі. Бұл бағаның екі еседен астам көтерілуін білдіреді. Мамандардың бір сағат жұмысының құнына қосылатын сома қосылған құн салығын, яғни ҚҚС-ты есептемегенде 3 545,19 теңге деп көрсетілген.
Бұл — бір сағат жұмыстың толық құны емес, оған қосылатын сома. Орташа өсім пайызы да әр тапсырыстың бағасы бірдей өседі дегенді білдірмейді.
Ведомство тарифтерді қайта қарауды бұрынғы бағалардың 2013 жылғы нақты шығындар негізінде белгіленгенімен түсіндіреді. Жаңа тарифтерді есептегенде 2024 жылғы инфляция ескерілген.
Жаңа бағалар қашан күшіне енеді
Жаңартылған тарифтерді 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізу жоспарланып отыр. Оған дейін бұйрық жобасы қоғамдық талқылаудан және көзделген басқа да рәсімдерден өтуі керек. Сондықтан бұл әзірге жоспарланған мерзім ғана.
Тарифтер соңғы рет 2024 жылғы 29 тамызда қайта қаралып, бекітілген.
Қандай мәліметтер тегін болып қалады
Бюроның түсіндіруінше, «Мемлекеттік статистика туралы» заңның 26-бабы ресми статистика мен әдіснамаға барлығының бірдей, бір мезгілде және тегін қол жеткізуіне кепілдік береді. Әдіснама көрсеткіштердің қалай жиналып, есептелетінін түсіндіреді.
«Ресми статистикалық ақпаратты тарату кестесінде көзделген ақпарат еркін қолжетімді болып қалады», — деп атап өтті ведомство.
Бұл мәліметтер Бюроның интернет-ресурстарында және электрондық үкіметтің ашық деректер порталында жариялана береді. АЕО тарифтерінің көтерілуі мұндай жарияланымдарға қол жеткізу үшін ақы енгізбейді.
Шағын бизнеске, ҒЗИ мен БАҚ-қа жеңілдік бола ма
Шағын және орта бизнеске, ғылыми-зерттеу институттары мен БАҚ-қа арнайы жеңілдіктер қарастырылмаған. Бюро Кәсіпкерлік кодекстің 193-бабына сілтеме жасады.
Ведомствоның түсіндіруінше, АЕО қызметтері мемлекеттік монополияға жатады. Мұндай қызметтерге бекітілген тарифтерден өзгеше жеке немесе сараланған тарифтер белгілеуге тыйым салынған. Сондықтан аталған топтар үшін бөлек жеңілдетілген баға енгізу жоспарланып отырған жоқ.
Ақылы қызметтерден түскен ақша қайда жұмсалады
Ақылы қызметтерден түскен қаражат АЕО-ның өндірістік қызметін қамтамасыз етуге жұмсалады. Ал Бюроның өзі республикалық бюджеттен қаржыландырылады және өз қызметінен табыс таппайды.
Бюроның цифрлық платформаларын жаңғыртуға бөлек бюджеттік бағдарламалар арқылы қаржы бөлінеді. Ведомство бұл жұмысты АЕО тарифтерін қайта қараумен байланыстырмайды.
Қарапайым тілмен айтқанда
Жарияланған ресми көрсеткіштер қажет болса, олар үшін ақы төлеудің қажеті жоқ. Ал жеке сұрау бойынша ақпарат дайындағаны үшін ақы алынуы мүмкін. Тарифтерді көтеру әзірге 2027 жылдың басына жоспарланған.
Тапсырыс бермес бұрын Бюроның тегін жарияланымдарын қарап шығыңыз. Қажетті деректер табылмаса, оларды дайындау құны мен қолданылатын тарифті нақтылаңыз.
