Иллюстрация: ЖИ
Қазақстанда сот орындаушылары алимент борышкерлерінің табысын анықтау үшін цифрлық платформалар мен ойын бизнесін ұйымдастырушылардан ақпарат сұрату құқығына ие болды. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектенов хабарлады (inbusiness.kz). Тасымал мен жеткізуден түсетін табыс туралы деректерді біріктіру жолдары әлі пысықталып жатыр: үкімет қосымша мәліметтер бала асырауға арналған қаражатты өндіріп алуға көмектеседі деп есептейді.
Не болды
Бектенов алимент өндіру және балалы отбасыларды қолдау туралы депутаттық сауалға берген жауабында қабылданып жатқан шараларды баяндады. Депутаттар алимент төлемейтіндердің жауапкершілігін күшейтуге де шақырды.
Қазір табысты анықтауға Атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі — АІЖО ААЖ көмектеседі. Ол мемлекеттік дерекқорлармен, банктермен және басқа ұйымдармен байланыстырылған. Жүйеге азаматтардың жұмысқа орналасуы, жұмыс берушілері және қолданыстағы еңбек қатынастары туралы мәліметтер автоматты түрде түседі.
Бұл алимент өндіруге қалай әсер етеді
Сот орындаушылары интернет-платформа операторларынан, платформалық жұмыспен қамту сервистерінен және ойын бизнесін ұйымдастырушылардан ақпарат сұрата алады. Мұндай сұраулар табысты тек әдеттегі жұмысқа орналасу туралы мәліметтермен шектелмей іздеуге мүмкіндік береді.
Жолаушылар тасымалынан, жеткізу қызметтерінен, құмар ойындардан және электрондық ақшамен жасалатын операциялардан түсетін табыс туралы деректерді біріктіру жолдары бөлек пысықталып жатыр. Мұндай мәлімет алмасу әлі әзірлену үстінде. Үкімет аталған шаралар алимент төлеуден жалтару жағдайларын азайтып, оны өндіріп алудың тиімділігін арттырады деп күтеді.
Алимент төлемегендер қалай жазаланады
Қазір балаларын асыраудан жалтарғандар үшін екі жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейтін қылмыстық жауапкершілік бар. Үкімет дерегінше, алимент төлемеуге қатысты қылмыстық істер сотқа жиірек жететін болған. 2020 жылы мұндай істердің 11%-ы сотқа жіберілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 37,1%-ға, яғни үштен бірінен астамына жеткен.
2026 жылдың тоғыз айында алимент төлемеуге қатысты 991 қылмыстық іс тергелді. Оның 356-сы сотқа жіберілді. Тағы 3477 борышкер әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Жазаны күшейту мәселесі неге әлі зерттеліп жатыр
Үкімет санкцияларды одан әрі күшейтуге сақтықпен қарайды: жазаның қатаюы өздігінен бала алдындағы берешектің өтелуіне кепіл болмайды.
«Бас бостандығынан айыруға байланысты жаза тағайындау борышкердің табыс тауып, алимент бойынша міндеттемелерін орындау мүмкіндігін шектеуі мүмкін», — делінген үкімет жауабында.
Үкімет қылмыстық және әкімшілік санкцияларды одан әрі өзгерту мәселесін заң шығару жұмысы аясында қосымша зерттейді.
