Иллюстрация: ЖИ
Қазақстанда оңайлатылған режимге бірыңғай 2–3% мөлшерлеме енгізуді үкімет әзірге қолдамады. Базалық мөлшерлеме — 4%, ал мәслихаттар оны 2–6% аралығында белгілей алады (vlast.kz). Үкіметтің ұстанымын премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин «Ақ жол» партиясының депутаттық сауалына берген жауабында түсіндірді.
2026 жылы оңайлатылған режимнің мөлшерлемесі қанша
Жаңа Салық кодексі бойынша оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінің базалық мөлшерлемесі — 4%. Бұл режимді әдетте оңайлатылған режим деп атайды. Мәслихаттар — жергілікті өкілді органдар — мөлшерлемені 2–6% аралығында өзгертуге құқылы.
Базалық 4% бүкіл елде салық бірдей дегенді білдірмейді. Үкімет атаған қалаларда 2026 жылға 2% немесе 3% мөлшерлеме белгіленген.
Қазақстан қалаларында қандай мөлшерлемелер белгіленді
Жұманғариннің жауабында 2026 жылға мынадай мөлшерлемелер келтірілген:
- 3% — Астана, Алматы, Ақтөбе, Павлодар, Петропавл және Орал.
- 2% — Шымкент, Қарағанды, Атырау, Қызылорда, Тараз, Талдықорған, Түркістан, Өскемен, Семей және Қонаев.
Депутаттар бүкіл елге бірыңғай 2–3% мөлшерлеме белгілеуді және мәслихаттардың оны өзгерту өкілеттігін алып тастауды ұсынды. Бұл мөлшерлемені рұқсат етілген шектерде жергілікті деңгейде белгілейтін қазіргі тәртіпті өзгертер еді.
Үкімет бірыңғай мөлшерлемені неге қолдамады
Үкімет мұндай шешімді қосымша бағалау қажет деп санайды. Оның жергілікті бюджеттерге, бизнестің жұмыс істеу жағдайына және кәсіпкерлердің әртүрлі санатына түсетін салық жүктемесіне әсерін зерттеу керек.
Тағы бір уәж мәслихаттардың өкілеттігіне қатысты. Жұманғариннің ұстанымынша, бұл өкілеттікті алып тастау мөлшерлемені белгілеу кезінде өңірлердің ерекшеліктерін ескеру мүмкіндігін шектейді.
«Қолданыстағы тетік мөлшерлемелерді базалық деңгейден төмен белгілеуге қазірдің өзінде мүмкіндік береді», — деп түсіндірді вице-премьер депутаттарға берген жазбаша жауабында.
Вице-премьер салықты аз төлеу үшін бизнестің басқа өңірге көшуін қалай бағалайды
Вице-премьердің бағалауынша, қазір бизнестің бір өңірден екіншісіне жаппай қайта тіркелу белгілері жоқ. Жұманғарин салық төлеушілердің 2026 жылдың бірінші жартыжылдығы үшін 910.00 нысанында көрсеткен кіріс деректеріне сүйенеді.
Ол келтірген деректер бойынша мәлімделген кіріс:
- Астанада — 23,2%;
- Қарағанды облысында — 23%;
- Алматыда — 18,3% өскен.
Вице-премьер 2026 жылға дейін қолданылған бөлшек салық тәжірибесін де еске салды. 2024 жылы Алматыда мөлшерлеме 4%, Астанада — 3%, Қарағанды облысында — 2% болған. Оның айтуынша, сол кезде бизнестің Алматыдан жаппай кетуі тіркелмеген.
Оңайлатылған режим ережелері қашан қайта қаралуы мүмкін
Ұлттық экономика министрлігі режимнің қолданылуын бақылауды жалғастыруды ұсынып отыр. Содан кейін ведомство мөлшерлемелер арасындағы айырмашылықтың шағын және орта бизнеске қалай әсер ететінін бағалау қажет деп санайды.
Осы талдаудың қорытындысы бойынша үкімет өзгерістерді қарастыруы мүмкін. Әзірге бірыңғай 2–3% мөлшерлеме белгілеп, мәслихаттардың оны өзгерту өкілеттігін алып тастау туралы ұсыныс қолдау таппады.
Қарапайым тілмен айтқанда
Оңайлатылған режимдегі бизнес үшін қазіргі тәртіп сақталады: базалық мөлшерлеме — 4%, оны жергілікті деңгейде 2–6% аралығында өзгертуге болады. Осы режиммен жұмыс істесеңіз, өз мәслихатыңыз белгілеген мөлшерлемені басшылыққа алыңыз. Депутаттардың ұсынысы әзірге оны өзгертпейді.
