Бұл не
Citix — блокчейн технологиясын пайдаланатын өз бағдарламалық қамтамасызданымы бар интерактивті құрылымдар — көшедегі «смартбордтар» желісін әзірлейтін ақылды қала (Smart City) технологиялары саласындағы қазақстандық стартап. Негізін салушы және CEO — Яна Шойбекова. Компания жаңа буынды қалалық инфрақұрылым құрады: Citix гаджеттер желісіне жол смартбордтары TomTom, 3D-смартборд Jumbo, жаяу жүргіншілерге арналған гаджет Jerry (тегін Wi-Fi, сымсыз зарядтау, интерактивті карта, SOS-түймесі) және Shark кіреді.
Масштаб пен сандар
2023 жылдың ортасындағы деректер бойынша, Citix смартбордтар желісі Алматы мен Астанада 110-нан астам құрылымнан тұрды, ал компанияның алдыңғы жылға болжамды түсімі 3 млрд теңгені құрады. 2023 жылдың маусымында Citix AIX биржасында 10 млн долларға екі жылдық облигация орналастырды — Шойбекованың айтуынша, орналастыру мен инвесторлардың сенімі компанияның жаһандық мақсатқа жетуге қабілеттілігін растады: Қазақстанда негізі қаланған және технологияны әлемге экспорттайтын халықаралық компания болу.
Тим Дрейпердің қазақстандық стартапқа алғашқы инвестициясы
Сол жылдың желтоқсанының басында Citix американдық венчурлік капиталист Тим Дрейперден 1 млн доллардан астам инвестиция алды — Digital Business деректері бойынша, бұл Қазақстаннан шыққан технологиялық стартаптың АҚШ-тың осындай ауқымдағы инвесторынан қаржыландыру тартуының алғашқы жағдайы болды. Көрсеткіш детал: Шойбекованың айтуынша, команда бастапқыда инвестиция тартуды жоспарламаған — қызығушылық АҚШ-та өнімдерді іске қосу жұмысы барысында пайда болды.
Халықаралық экспансия
2023 жылға қарай Citix Стамбулда алғашқы 5 смартбордты орнатты, жыл соңына дейін түрік желісін 100 құрылымға дейін кеңейту жоспарымен, қатар Сауд Арабиясы мен БАӘ-де іске қосуды дайындады. Компания сондай-ақ екі перспективалы стартаптағы 49% үлесті сатып алды, Astana Hub қолдауымен Калифорниядағы Draper University акселерациялық бағдарламасынан өтті және ҚР-дың бейінді министрімен бірге Пало-Альтодағы Silkroad Innovation Hub платформасының ашылуына қатысты. 2023 жылдың қорытындысы бойынша Citix Kazakhstan Growth Forum сыйлығын Deal of the Year номинациясында алды, ал Шойбекова — Human Capital Forum-нан CEO Talent Champion наградасын алды. Сол сәтте компания экожүйесінде әлемнің үш аймағында 140-тан астам қызметкер жұмыс істеді.
Компания қайда бет алды
Даму бағыттарының бірі — Алматының цифрлық егіз көшірмесі: Шойбекованың айтуынша, Citix-те сыртқы жарнама нарығының әлемдік көшбасшыларының бірі Clear Channel компаниясын сатып алу мақсаты болды, мұны бірнеше монетизация көзі бар перспективалы ниша ретінде қарастырды. Оның интервьюдегі бағалауы бойынша, компанияда алдағы уақытта 3–5 млрд доллар бағалауға жетудің нақты мүмкіндігі бар — дегенмен бұл интервью сәтіндегі компанияның өз мәлімдеген амбициясы, тәуелсіз расталған баға емес.
Неге бұл маңызды
Citix — салыстырмалы түрде нишалық қалалық инфрақұрылымның (көшедегі экрандар мен гаджеттер) өнім технологиялық, жай ғана жарнамалық тарих ретінде емес құрылса, халықаралық экспансия платформасына айналуы және ірі шетелдік инвесторлардың назарын аудара алуының мысалы. Қазақстандық Smart City және AdTech нарығы үшін бұл Таяу Шығыс пен Түркияға шығудың ең толық құжатталған жергілікті кейстерінің бірі.
Компанияны бағалау және сатып алу жоспарлары туралы мәлімделген мақсаттар — дереккөздердің интервью сәтіне қатысты; оқу күніндегі нақты мәртебе өзгеше болуы мүмкін.
