Қазақстанның Ұлттық Банкі 2026 жылғы 22 қазанды қоса алғандағы мерзімге дейін зерттеу гранттарына өтінімдер қабылдайды. Конкурс жоғары білім беру, ғылым, зерттеулер немесе деректерді өңдеу саласында жұмыс істейтін заңды тұлғаларға арналған. Ағымдағы іріктеу тақырыбы — Қазақстандағы байлықтың бөлінуі.
Ұйымдастырушы гранттың бекітілген сомасын белгілемеген: өтініш беруші зерттеу бюджетін өзі есептеп, негіздейді. Ұлттық Банк бір тақырып бойынша бірнеше өтінімге қолдау көрсетуі немесе ұсыныстар конкурстық бағалаудан өтпесе, бірде-бір грант бөлмеуі мүмкін.
| Қабылдау | 2026 жылғы 8 қыркүйек — 22 қазан қоса алғанда |
| Қатысушылар | Заңды тұлғалар; жеке тұлғалардан өтінімдер қабылданбайды |
| Тақырып | Қазақстандағы байлықтың бөлінуі: динамикасы, факторлары және мемлекеттік саясат шаралары |
| Жұмыс мерзімі | 8 айдан аспайды; аралық есеп — 4 айға дейін |
| Беру тәсілі | ҰБК порталы арқылы екі электрондық цифрлық қолтаңбамен онлайн |
Жеңімпаз нақты нені зерттеуі керек
Ұлттық Банк теңсіздік туралы жалпы шолуды емес, Қазақстанда жинақталған активтердің қалай бөлінетіні және неге кейбір үй шаруашылықтары кірістерді жинақтар мен мүлікке айналдыра алатынын, ал басқалары олай істей алмайтынын көрсететін қолданбалы жұмысты күтеді. Техникалық тапсырмада өтініш берушіге бес бағыт ұсынылады; жобада олардың кемінде үшеуін таңдау қажет:
- қоғамның стратификациясы мен поляризациясын, табиғи және нақты теңсіздікті бағалау, сондай-ақ Саймон Кузнец гипотезасының Қазақстанға қолданылуы;
- мүліктік теңсіздіктің деңгейін, құрылымын, динамикасы мен шоғырлануын елдер арасында салыстыра отырып талдау;
- байлықтың бөлінуіне әсер ететін факторлардың эконометрикалық моделін әзірлеу;
- кірістердің рөлін, жинақтау мүмкіндіктерін, активтерді иеленуді және үй шаруашылықтарының жинақтаушы мінез-құлқын бағалау;
- қолданыстағы саясат шараларын және жаңа құралдардың — салық салу мен ипотекадан бастап қаржылық қызметтерге, білімге және әлеуметтік қорғауға қолжетімділікке дейінгі тетіктердің қолданылуын бағалау.
Ұлттық Банктің 2026 жылғы конкурс туралы ресми хабарландыруының үзінділері
Өтінімді кім бере алады
Қатысушы мақсаттары мен қызметі мына бағыттардың кемінде біреуімен байланысты заңды тұлға ғана бола алады: жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру, ғылыми не зерттеу қызметі, деректерді жинау, сақтау және өңдеу (соның ішінде сауалнамалар жүргізу және деректерді интеграциялау). Ұйым тарату немесе банкроттық процесінде болмауы тиіс.
Конкурс тұжырымдамасы жоғары оқу орындарына, ғылыми ұйымдарға, зерттеу орталықтарына және деректермен кәсіби түрде жұмыс істейтін ұйымдарға қатысуға мүмкіндік береді. Қарапайым зерттеуші немесе тәуелсіз сарапшы өз атынан өтінім бере алмайды — оған сәйкес келетін үміткер-ұйым қажет.
Командаға қойылатын талаптар
Ұйым жетекші орындаушылар қатарынан жетекші тағайындайды. Жетекшінің зерттеу бағыты бойынша рецензияланатын ғылыми немесе мерзімді басылымда жарияланған мақаласы, сондай-ақ ғылыми дәрежесі және/немесе релевантты жұмыс тәжірибесі болуы шарт. Ұлттық Банк пен оның еншілес ұйымдарының қызметкерлері жетекші орындаушылар қатарына кіре алмайды.
Егер бір ұйым бірнеше өтінім жіберсе, әрқайсысы үшін жетекші орындаушылардың жеке командасы талап етіледі. Бір тақырып бойынша бір өтініш берушіге бір ғана грант беріледі.
Бюджетті қалай қалыптастыру керек
Қаржыландыру сомасын өтініш беруші өзі ұсынады. Сметада шығыстардың әрбір бабын түсіндіріп, оның зерттеу нәтижелерімен байланысын көрсету қажет. Жетекшінің, жетекші және қосымша орындаушылардың еңбекақысы, салықтар мен міндетті аударымдар, Қазақстан бойынша іссапарлар, материалдық-техникалық қамтамасыз ету және үшінші тарап ұйымдарының қызметтері — мысалы, сауалнама жүргізу шығындарына рұқсат етіледі.
Үстеме шығыстар еңбекақы шығыстарының 15%-нан және сонымен бір мезгілде 800 АЕК-тен аспауы тиіс. Іссапарлар үшін құжаттамада жеке шектеулер қойылған: тәуліктік шығыс — 5 АЕК, тұру ақысы — Астана, Алматы, Атырау, Ақтау және Шымкент қалаларында тәулігіне 15 АЕК-ке дейін, басқа қалаларда 12 АЕК-ке дейін. Жол жүру эконом-класс ұшақ немесе теміржол билетінің құны бойынша қабылданады.
Грант бөліп төленеді: шартқа қол қойылғаннан кейін 30%, аралық есеп келісілгеннен кейін 40% және қорытынды есеп мақұлданғаннан кейін қалған 30%. Комиссия сметаны түзетуді ұсынуы мүмкін; түзетуден бас тарту немесе бес күндік мерзімді өткізіп алу өтінімнің кері қайтарылуына әкеледі.
ҰБК зерттеу грантын беру, бағалау және қаржыландырудың негізгі кезеңдері
Қандай құжаттар қажет болады
Негізгі пакетке Нацбанк нысаны бойынша өтінім, негіздемелері бар шығыстар сметасы және көлемі 5000 сөзге дейінгі дербес зерттеу негіздемесі кіреді. Негіздемеде проблеманы, әдіснаманы, ғылыми әдебиеттерді, деректерді және оларға қолжетімділікті, күтілетін нәтижелерді, практикалық қолдануды, үшінші тарап мамандарын тартуды және Гант диаграммасы түріндегі жұмыс жоспарын сипаттау қажет. Бұл құжат дербес болуы және құрамында URL-сілтемелер болмауы тиіс.
Өтінімге сондай-ақ ұйым жарғысының көшірмесі, тиісті қызметті жүргізу құқығы туралы құжаттар, жетекшінің жоғары білімі туралы дипломы, ғылыми дәрежесі болған жағдайда оның дипломы, сондай-ақ жетекшінің және басқа жетекші орындаушылардың жарияланымдары қоса тіркеледі.
- білім беру ұйымы үшін — мемлекеттік лицензия және оның қосымшалары;
- ғылыми ұйым үшін — ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызметті аккредиттеу туралы куәлік;
- жарияланымдар үшін жұмыстардың көшірмелерін қоса беруге немесе нысанда көзделген өрістерде деректер базасындағы сілтемені немесе DOI көрсетуге болады.
Өтінімді қалай беру керек
Өтінім тек Ұлттық Банктің цифрлық порталы арқылы онлайн түрде беріледі. Тіркелу өтініш беруші ұйымның қызметкері болуға тиіс зерттеу жетекшісінің ЭЦҚ-сы бойынша орындалады. Дайын құжаттар жиынтығына зерттеу жетекшісінің және ұйымның бірінші басшысының немесе сенімхат бойынша әрекет ететін өкілдің ЭЦҚ-сымен қол қойылады.
Өтінім түскеннен кейін Нацбанк бес жұмыс күні ішінде қабылданғаны, бас тартылғаны туралы хабарлайды немесе құжаттарды пысықтауға қайтарады. Өтінімді тек бір рет, бес жұмыс күні ішінде және тек хабарламада көрсетілген ескертулер бойынша түзетуге болады. Сондықтан құжаттар жиынтығын соңғы күнге қалдыру өте тәуекелді.
Жеңімпаз қалай таңдалады
Қабылданған әрбір өтінімді екі тәуелсіз рецензент және Ұлттық Банктің бейінді құрылымдық бөлімшесі бағалайды. Сарапшылар әдіснама сапасына, команданың біліктілігі мен ғылыми әлеуетіне, жоспардың шынайылығына, нәтижелердің практикалық қолданылуына және бюджеттің негізділігіне қарайды. Қорытынды шешімді гранттар беру жөніндегі комиссия қабылдайды.
Іріктеу нәтижелері комиссия шешімі шыққаннан кейін бес жұмыс күнінен кешіктірілмей Ұлттық Банк сайтында жарияланады. Алдын ала белгіленген жеңімпаздар саны жоқ: гранттар бірнешеу, біреу болуы немесе мүлде берілмеуі мүмкін.
| Жасанды интеллектіні пайдалану ашық көрсетілуі тиісҒылыми адалдық сақталған жағдайда генеративті ИИ-ді қолдануға рұқсат етіледі, бірақ авторлар егер бұл дәлелдемеге әсер еткен болса, мәтіндерді, идеяларды, деректерді, кодты, графиктерді, талдау мен шолуларды жасау үшін оның қолданылғанын көрсетуге міндетті. Нәтижелер қайта жаңғыртылатын болуы шарт. Қарапайым емлені тексеру, пішімдеу және библиография жүргізу ашып көрсетуді талап етпейді. |
Грант алғаннан кейінгі міндеттемелер
Зерттеу Ұлттық Банктің есептерді қарауға жұмсайтын уақытын есептемегенде, сегіз айдан аспайтын мерзімде аяқталуы тиіс. Аралық есеп шартқа қол қойылғаннан кейін төрт айдан кешіктірілмей тапсырылады. Аралық және қорытынды есептер қазақ және орыс тілдерінде Word және PDF форматында, ал деректер қатары мен есептеулер — Excel форматында да дайындалады.
Грант алушы шығыстардың бөлек есебін жүргізеді, оларды құжаттармен растайды және нәтижелерді рецензияланатын мерзімді немесе ғылыми басылымда жариялайды. Пайдаланылмаған қаражат кері қайтарылады. Мақсатсыз пайдаланылған, ғылыми этика бұзылған немесе шарттар орындалмаған жағдайда грант толық немесе ішінара жойылып, ақшаны қайтару талап етілуі мүмкін.
Жетекші орындаушылар үшін бөлек салдар қарастырылған: егер нәтижелер жарияланбаса немесе аралық не қорытынды есеп мақұлданбаса, олар бес жыл бойы Ұлттық Банктің келесі гранттық конкурстарына қатысу құқығынан шеттетілуі мүмкін.
Жіберер алдында не істеу керек
Алдымен ұйым өз жарғысы мен қызмет бейіні конкурске қатысу құқығын растайтынын тексеруі тиіс. Одан кейін — жетекшіні тағайындау, техникалық тапсырмадан кемінде үш бағытты таңдау, деректер көздерін анықтау және оларға қолжетімділік дәлелдерін жинау қажет. Тек осыдан кейін ғана сметадағы еңбек шығындарын, іссапарлар мен қызметтерді есептеудің мәні бар.
Құжаттарды бір реттік пысықтау мүмкіндігін сақтап қалу үшін оларды алдын ала жүктеген жөн. Портал бойынша техникалық сұрақтар бойынша Ұлттық Банк 1477 нөмірін көрсетеді; конкурс мазмұны бойынша сұрақтарды ресми хабарландыруда және техникалық тапсырмада көрсетілген жауапты қызметкерлердің мекенжайларына жіберуге болады.
Конкурстың ресми парақшасы: шарттарды тексеру және барлық нысандарды жүктеп алу
Өтінім беру: Ұлттық Банктің цифрлық порталына өту
Конкурстық құжаттама: ресми DOCX файлын жүктеп алу
Техникалық тапсырма: талаптары бар қосымшаны жүктеп алу
