Бүгінде бейнебақылау камералары барлық жерде дерлік орнатылған: мектеп дәліздерінде, өнеркәсіптік бақылау-өткізу пункттерінде, әскери бөлімдерде және сауда залдарында. Дегенмен, басым көпшілік жағдайда олар пассивті рөл атқарады — бейнеағын қатты дискілерге жазылады, ал жазбалар оқиға, жарақат немесе құқық бұзушылық орын алып қойғаннан кейін ғана қаралады. Адами фактордан қашып құтылу мүмкін емес: кезекші қауіпсіздік операторы ондаған мониторға тәулік бойы назар аударып отыруға физикалық тұрғыдан қабілетсіз.
Қазақстандық Protector AI стартапы («ProtectorAI» ЖШС) түбегейлі басқа тәсілді ұсынды: жасанды интеллектіні кабельдік желілер мен жабдықтарды ауыстырмай-ақ бұрыннан бар бейнебақылау камераларына қосу. Нейрожелілік платформа бейнеағындарды нақты уақыт режимінде талдайды және қауіпті оқиғаларды анықтау уақытын 20 секундқа дейін қысқартады, мұрағаттық тергеулерге кететін уақыттың 95%-ына дейін үнемдейді.
Барлығы қалай басталды: әлеуметтік желідегі мәселеден СҚО-дағы пилоттарға дейін
Жобаның тарихы 2024 жылдың басында басталды. Үш дос — Жасұлан Салыбаев (CEO), Нұрас Ноғаев және Айдар Сапаров (COO) — жаңалықтар мен әлеуметтік желілерде жиі көтерілетін жүйелі мәселеге назар аударды: камералардың болуына қарамастан, мүгедектігі бар адамдарға арналған әлеуметтік мекемелердегі қатыгездік пен ұрлық оқиғалары.
«Дәстүрлі бейнебақылау оқиғаларды факті орын алғаннан кейін тіркейді. Оператор тәулігіне 24 сағат бойы ондаған камераны бақылауда ұстай алмайды. Біздің жүйе — бұл ақпараттық шуды сүзгіден өткізетін «цифрлық көздер» және көмекші. Бұл ретте түпкілікті шешім әрқашан адамның өзінде қалады: ЖИ күзетті алмастырмайды, оның әрекет етуін найзағайдай жылдам етеді», — деп атап өтті Protector AI тең құрылтайшысы Жасұлан Салыбаев.
Алгоритмдердің алғашқы нұсқаларын команда мүгедектігі бар адамдарға қызмет көрсету орталықтарында сынақтан өткізді, содан кейін пилотты мектепке дейінгі білім беру мекемелеріне (Петропавлдағы «Алтын бесік» балабақшасы) және Солтүстік Қазақстан облысының мектептеріне кеңейтті. Аймақты таңдау кездейсоқ емес еді: 2025 жылы облыс жасөспірімдер құқық бұзушылығы бойынша «қызыл аймаққа» кірді, ал болжамды талдауды енгізу қақтығыс қаупін айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік берді.
Көп ұзамай жоба ҚР Премьер-министрі деңгейінде қолдау тауып, бейінді министрлік тарапынан бүкіл ел бойынша масштабтала бастады. Екі жыл ішінде инженерлік команда үш негізін қалаушыдан 12 маманға дейін өсті.
Платформа архитектурасы: нейрожелілік көрудің 6 модулі
Камераларды қымбат арнайы датчиктерге кешенді түрде ауыстыруды талап ететін шешімдерден айырмашылығы, Protector AI кез келген RTSP-үйлесімді жабдықтың үстінде орналастырылады. Жүйе алты арнайы анықтау модулін қамтиды:
- Оқиғаларды талдау: ерте кезеңде агрессивті мінез-құлықты, төбелестер мен буллингті (қорлауды) анықтау;
- Дабыл детекциясы: суық және атыс қаруын, ашық отты және түтінді лезде анықтау;
- Тыйым салынған аймақтарды бақылау: күзетілетін периметрге өтуді және жұмыстан тыс уақытта күдікті жүруді тіркеу;
- ЖҚҚ бақылау (ЕҚ және ҚТ): құрылыс алаңдары мен зауыттарда қауіпсіздік техникасының сақталуын автоматты түрде бақылау (каскалардың, қорғаныш көзілдіріктердің, кеудешелердің болмауы);
- Қалаусыз тұлғаларды бақылау: ведомстволық стоп-парақтардан және іздеу базаларынан тұлғаларды биометриялық тану;
- Автомобиль нөмірлерін анықтау: оптикалық тану (ANPR) және нысандағы көлікті үздіксіз есепке алу.
Өндірістік және өндіруші кәсіпорындар үшін команда қосымша өнім — Protector AI · Stream әзірледі. Бұл шешім КТП Тізілімі үшін e-ondiris жүйесінде тексерулерден өтудің өткір заңды және техникалық мәселесін шешеді: сервис жергілікті RTSP-ағынды қабылдайды және жабық зауыттық желіге қауіп төндірмей, инспекторлар үшін бейне ойнатқышы бар қауіпсіз веб-сілтемені қорғалған WireGuard-арнасы арқылы қалыптастырады.
Енгізу фактілері мен сандары
Бүгінде Protector AI 90-нан астам клиент-ұйымды қорғайды. Негізгі енгізулер қатарында:
- Қазақстан бойынша 55 жалпы білім беретін мектеп, соның ішінде Астанадағы № 107 мектептің флагмандық кейсі;
- ҚР Ұлттық ұланының әскери бөлімдері: алгоритм әскери қызметшілер арасындағы агрессияны соққы жасалғанға дейін — қол сермеу кезеңінде тіркейді;
- Мемлекеттік органдар: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, ҚР ТЖМ, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарының әкімдіктері;
- Телеком және бұлтты серіктестер: «Транстелеком» АҚ, QazCloud және Iswim.
Сертификаттау және киберқауіпсіздік
B2G және Enterprise секторында ақпараттық қауіпсіздік сыни тосқауыл болып қала береді. Protector AI мемлекеттік сынақтардың толық циклінен өтті: № KZ.T.01.E1472 аккредиттеу аттестаты, 2024 жылғы 30 желтоқсандағы № И/Ф-036 АҚ функцияларын сынау хаттамасы және ҚР СТ ISO/IEC 15408-2-2017 мемлекеттік стандартына («Ақпараттық технологиялардың қауіпсіздігін бағалау критерийлері») сәйкестік сертификаты бар.
Танылу және экспансия
Жоба ең ірі IT-форум Digital Bridge 2026-да жеңіске жетті, сондай-ақ Шымкентте өткен Digital Qazaqstan Awards 2026 салтанатында «Best AI Startup» атағын жеңіп алды. Бизнес-модельде стартап SaaS-жазылымды, режимдік нысандар үшін On-Premise жеткізілімін және кастомдық нейрожелілік модульдерді әзірлеуді біріктіреді.
Команданың алдағы 12 айға арналған жоспарларында — ҚР ІІМ бірыңғай Іздеу базасымен интеграциялау, металлургия мен мұнай-газ салаларындағы қауіпті аймақтарды бақылау модульдерін күшейту, сондай-ақ жергілікті серіктестермен бірлесіп Өзбекстан мен Қырғызстанда пилоттық жобаларды іске қосу.
Расталған байланыстары мен метрикалары бар стартаптың толық карточкасы RAEM.KZ Startup Radar каталогындағы Protector AI бейінінде қолжетімді.
