Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жеке сот орындаушылары (ЖСО) үшін үш жыл сайынғы міндетті аттестаттау енгізіледі. Аттестаттаудан екінші рет өте алмау немесе оған дәлелді себепсіз келмеу лицензиядан айыруға негіз болады.
Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектеновтің депутаттық сауалға берген жауабына сілтеме жасап, inbusiness.kz хабарлады. Ал Informburo.kz жариялаған бөлек түсіндірмеде Әділет министрлігі Мәжбүрлеп орындату комитеті төрағасының орынбасары Зарина Утепова алғашқы аттестаттау 2027 жылғы қаңтарда басталатынын және ЖСО одан үш жыл сайын өтетінін айтқан.
Не өзгереді
Жұмыс істеп жүрген ЖСО заңнаманы білетінін және оны іс жүзінде қолдана алатынын растауға тиіс. Informburo.kz келтірген түсіндірмеге сәйкес, алғашқы аттестаттаудан өтпеген немесе оған келмеген сот орындаушысына қайта өту уақыты белгіленеді. Қайта аттестаттау кезекті үш жылдық тексеруді күтпей өткізіледі.
Сонымен бірге лицензиялық бақылау күшейтіледі. Премьер-министрдің жауабына сәйкес, заңнамаға лицензиялардың қолданысын тоқтата тұруға қосымша негіздер енгізілген. Жеке сот орындаушылары аумақтық әділет органдарының ұсынуларын қарап, анықталған бұзушылықтарды жоюға міндетті.
Тексеру кезінде бұзушылықтар анықталса, аумақтық әділет органы оларды он жұмыс күні ішінде жоюды талап етуге құқылы. Талап орындалмаса, лицензияның қолданысын тоқтата тұру мәселесі қаралуы мүмкін. Бұл мерзімнің өтуі лицензияның қолданысы автоматты түрде тоқтатылады дегенді білдірмейді.
Бұл нені білдіреді
Өзгерістер ЖСО-ның сот шешімдерін орындауын және берешекті өндіріп алу шараларын қолдануын бақылауға қатысты. Олардың білімі тұрақты түрде тексеріліп, анықталған бұзушылықтарды жоюға мерзім беріледі.
Үкімет міндетті аттестаттау, лицензиялық бақылау және цифрлық мониторинг ЖСО жауапкершілігін арттырып, бұзушылықтарды дер кезінде анықтауға және сот шешімдерінің орындалуын жақсартуға мүмкіндік береді деп есептейді.
Бұзушылықтар қалай қадағаланады
Премьер-министрдің жауабына сәйкес, сот орындаушыларының жұмысы атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі — АИС ОИП арқылы бақыланады. Оған заңда көзделген мәжбүрлеп орындату шараларының қолданылуын және уақтылы жасалуын тексеретін құралдар енгізілген.
Келесі кезеңде проактивті бақылау енгізу жоспарланып отыр. Жүйе ЖСО жұмысындағы бұзушылық белгілерін автоматты түрде анықтап, олардың жойылуын қадағалауға, сондай-ақ тексерулер мен қабылданған шаралар туралы мәліметтерді қалыптастыруға тиіс.
Бұзушылық белгілерін автоматты түрде анықтау әзірге жүйені дамытудың келесі қадамы ретінде сипатталған. Ал міндетті аттестаттау 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізіледі.
