Фото: Daniil Ustinov / Pexels
«Кофебокс» франшизасын сатып алғандар сот арқылы шартты бұздырып, ақшаны өндіріп беруге шешім шығартып алған. Бірақ отбасының айтуынша, қаражат әлі қайтпаған. Өскемендік Альмира мен Ерлан Ирбатыровтар 4 млн теңге төлеген, ал сот сатушыдан 4 622 177 теңге және шығындарды өндіріп беруге шешім шығарған (raem.kz). Шарт пен чектер әртүрлі ЖШС атына рәсімделген. Бұл жайт төлемді кім алғанын және сот ақшаны қай компаниядан өндіріп беруге шешім шығарғанын түсінуге көмектеседі.
Ирбатыровтар франшизаға қанша төлеген
2025 жылғы 4 қыркүйекте Ерлан Ирбатыров «Кофебокс KZ» ЖШС-мен № 217 шартқа қол қойған. Бұл — жеткізу талаптары қамтылған кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты, яғни кофе аппараттарының франшизасы.
Сол күні Альмира үш төлеммен 4 млн теңге аударған. Kaspi Kredit арқылы 2 млн және 600 мың теңге, Kaspi Gold арқылы тағы 1,4 млн теңге төлеген.
Аппараттың ақшасын қай компания алған
Фискалдық чектерде ақшаны алушы ретінде «COFFEEBOX.KZ» ЖШС көрсетілген. Ал Ерлан шартты «Кофебокс KZ» ЖШС-мен жасасқан.
Бұлар — БСН-дері, яғни бизнес-сәйкестендіру нөмірлері бөлек екі заңды тұлға. Ирбатыровтардың ісінде сот ақшаны шартқа қол қойған «Кофебокс KZ» ЖШС-ден өндіріп беруге шешім шығарған.
Аппарат қашан берілген және қандай шағым туған
Жабдық 2025 жылғы 25 қарашада — төлем жасалғаннан кейін екі айдан астам уақыт өткен соң берілген. Наразылық хатта аппараттың үнемі істен шығып отырғаны көрсетілген.
Наразылық хатта баяндалған мән-жайларға қарағанда, сервиске жүгіну нәтиже бермеген, жабдықты мақсатына сай пайдалану мүмкін болмаған. Кейін шартты бұзу және ақшаны қайтару туралы дауды сот қараған.
Сот Ирбатыровтардың пайдасына қанша ақша өндіріп беруге шешім шығарған
2026 жылғы 6 мамырда Алматы қаласы Әуезов ауданының № 2 аудандық соты шартты бұзған. № 7540-26-00-2/2383 іс оңайлатылған іс жүргізу тәртібімен қаралған.
Сот «Кофебокс KZ» ЖШС-ден мына сомаларды өндіріп беруге шешім шығарған:
- 4 622 177 теңге;
- 48 385 теңге мемлекеттік баж;
- өкіл қызметіне жұмсалған 450 000 теңге.
4 622 177 теңге сот шығындарынан бөлек көрсетілген. Отбасының айтуынша, ақша әлі қайтарылмаған. Компаниялардың шоттарында қаражат жоқ деген де — Ирбатыровтардың сөзі, бұл материалда анықталған факт емес.
Басқа талапкер қандай шешімдерге қол жеткізген
Кәсіпкер Айбол Сейтжанов та сот арқылы ақша өндіріп беруге шешім шығартып алған. 2026 жылғы 18 маусымда Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты № 7527-26-00-2/8371 іс бойынша шешім шығарған. Сот «COFFEEBOX.KZ» ЖШС-ден 3 233 328 теңге залалды, тұрақсыздық айыбы мен моральдық зиян үшін 50 мың теңгеден, сондай-ақ шығындарды өндіріп беруге шешім шығарған.
2026 жылғы 1 қазанда Әуезов ауданының № 2 аудандық соты «Кофебокс KZ» ЖШС-ге қарсы № 7540-26-00-2/7556 іс бойынша шешім шығарған. Сот 3 183 328 теңге, 175 301 теңге тұрақсыздық айыбы және 33 587 теңге баж — барлығы 3 392 216 теңге өндіріп беруге шешім шығарған.
Заңгер қандай кеңес береді
Біз Fenix Law заңгері Нариман Исановтан жағдайға түсініктеме беруін сұрадық.
Оның айтуынша, алдымен нақты не үшін ақша төлейтініңізді түсініп алған жөн. «Заң бойынша франшиза — аппарат сатып алу емес, өзгенің брендімен, оның тәжірибесіне, стандарттары мен қолдауына сүйеніп жұмыс істеу құқығы», — дейді заңгер Азаматтық кодекстің 896-бабына сілтеме жасап. Егер шартта тек жабдық егжей-тегжейлі сипатталып, ал бренд пен қолдау туралы бір-екі жалпылама сөйлем ғана болса, сатып алушы, оның айтуынша, «атауы үшін үстеме ақы қосылған аппарат» алады.
Міндеттемелердің тең болмауы да ойландыруы керек: ақша төлеу міндеті қатаң жазылғанымен, жеткізу мерзімі, кепілдік, жөндеу және ақшаны қайтару талаптары бұлыңғыр болуы мүмкін. Ондайда тәуекел түгелге жуық сатып алушының мойнына түседі.
Шартқа бір ЖШС қол қойып, ақшаны екіншісі қабылдаса, мұның өзі әрдайым заңбұзушылық бола бермейді: компаниялар тобында бір заңды тұлға екіншісі үшін төлем қабылдай алады. Бірақ Исанов мұның шартта жазылған, түсінікті негізі болуы керек екенін атап өтеді. Азаматтық кодекстің 275-бабы төлеушіге ақшаны сатушының өзі немесе ол уәкілеттік берген тұлға қабылдап жатқанын растайтын дәлел талап етуге мүмкіндік береді.
Заңгер төлем жасамас бұрын компанияның БСН-ін және қашан құрылғанын, салық берешегін, сот істері мен атқарушылық іс жүргізулерін, шартқа қол қоятын адамның өкілеттігін, сондай-ақ тауар белгісінің тіркелген-тіркелмегенін және кімге тиесілі екенін тексеруге кеңес береді. «Егер ол басқа тұлғаға тиесілі болса, франчайзердің сізге беретін ештеңесі жоқ деуге болады», — деп түсіндіреді Исанов. Тағы бір кеңесі — жұмыс істеп жатқан бірнеше франчайзиге менеджерсіз өзіңіз қоңырау шалып, іске қосуға қанша уақыт кеткенін және жабдықтың қалай жұмыс істейтінін сұрау.
Таныстырылымда уәде етілген табыс ештеңеге кепіл болмайды: заң тұрғысынан шартта жазылғаны ғана маңызды. Заңгер тез іске қосу, сервис және түсім туралы талаптарды мерзімімен әрі жауапкершілігімен бірге шартқа енгізуге, ал төлемді кезеңдерге бөлуге кеңес береді: аванс, жеткізу, қабылдау және іске қосу, содан кейін қалған сома. Бүкіл ақшаны алдын ала, оның үстіне несиеге төлеуді талап етсе, ерекше сақ болған жөн.
«Сотта жеңу мен ақшаны қайтарып алу — екі бөлек нәрсе», — дейді Исанов.
Ирбатыровтар ақшалары әлі қайтарылмағанын айтады. Франшизаны сатып алған болсаңыз, шартты, чектерді, аппаратты беру туралы құжатты және сервиске жолдаған өтініштерді сақтаңыз: олар төлемді, жабдықтың берілгенін және шағымдарды тіркейді.
