Фото: Sora Shimazaki / Pexels
Қазақстанда контрагентті тексеру үшін оның салық төлемдері, қарызы, тіркелуі мен бизнесінің мәртебесі туралы мәліметтерді зерттеп, мәміле құжаттарымен салыстыру керек. МКК тізілімдерді тексерумен қатар мәміленің іс жүзінде орындалғанын растайтын құжаттарды да қарауды ұсынады (gov.kz). Бұл ұсыным 2023 жылғы 12 маусымда жарияланған. Сатып алушы үшін бұл — жеткізушіні де, тауардың шынымен жеткізілгенін растайтын құжаттарды да тексеруге себеп.
Қазақстанда контрагентті МКК арқылы қалай тексеруге болады
МКК ұсынымында салық төлемдері туралы мәліметтер, сенімсіз салық төлеушілерді іздеу және кедендік төлемдер, салықтар мен өсімпұлдар бойынша берешек аталған. Ведомство тіркеудің жарамсыздығын, дәрменсіздікті және тарату сатысында тұрған-тұрмағанын да тексеруге кеңес береді.
МКК сайтында сенімсіз салық төлеушілерді іздеуге болады және дәрменсіз борышкерлердің тізімдері бар. Электрондық шот-фактураларды — ЭШФ — жазып беруге қойылған шектеулер бөлек жарияланады (kgd.gov.kz). Бұл мәліметтер контрагентті таңдаудан бұрын жеткізушіні бағалауға көмектеседі.
Қандай белгілер қосымша тексеруді қажет етеді
Қаржы министрлігі сипаттаған салық дауында жеткізуші 2023 жылғы 16 қарашада тіркеліп, салық есептілігін тапсырмаған. Соған қарамастан, ол шамамен 120,4 млн теңгеге ЭШФ жазып берген.
Басқа бір жеткізуші камералдық бақылаудың 2024 жылғы 30 шілдедегі хабарламасын орындамаған. 2024 жылғы 12 қыркүйектегі шешіммен оған ЭШФ жазып беруге шектеу қойылған.
Айналымы қомақты бола тұра есептіліктің болмауы және ЭШФ бойынша шектеулер — тәуекел белгілері. Аталған сома нақты бір дауға қатысты: оны бір күндік фирманы анықтайтын әмбебап шек деп қарауға болмайды.
Шот-фактурадан бөлек қандай құжаттар қажет
МКК мәміленің іс жүзінде орындалғанын құжаттармен растауды тікелей ұсынады. ЭШФ бар болса да, тауардың шынымен жеткізілгенін тексеру керек.
Қаржы министрлігі сипаттаған дауда 2026 жылғы 30 қаңтардағы қарсы тексеру 2022–2024 жылдары нақты бір сатып алушыға ауыл шаруашылығы өнімі сатылмағанын анықтаған.
Сондықтан мәселесі бар жеткізушіні тексергенде мәміленің орындалуына қатысты құжаттарды жинаған жөн. МКК-ның 2023 жылғы ұсынымы өздігінен мұндай ЭШФ-ның кез келгенін автоматты түрде есепке жатқызудан алып тастауды белгілемейді.
eGov арқылы компания туралы мәліметті қалай алуға болады
eGov-та тіркелген заңды тұлға, филиал немесе өкілдік туралы мәлімет беру қызметі бар. Өтінімге электрондық цифрлық қолтаңбамен — ЭЦҚ — немесе SMS-құпиясөзбен қол қояды. Екінші тәсілді қолдану үшін мобильді азаматтар базасында тіркелу қажет (egov.kz).
Бұл шарттар заңды тұлғаларға, филиалдар мен өкілдіктерге қатысты. Олардың жеке кәсіпкерді тексеруге де қолданылатынын бөлек растау қажет.
Коммерциялық сервистерде тексеру қанша тұрады
Kompra компаниялар туралы мәлімет жинайды және өзінің жиі қойылатын сұрақтар бөлімінде (FAQ) жазылғандай, әр бөлімде дереккөзді және деректердің жаңартылған күнін көрсетеді. FAQ бөлімінің өзі қашан жаңартылғаны көрсетілмеген (about.kompra.kz).
Ақы төлемес бұрын қазіргі бағаны нақтылаған жөн. Толығырақ — Kompra тексеруі нені көрсететіні туралы материалда.
ADATA тарифтерінің бетінде мынадай ақылы нұсқалар көрсетілген (adata.kz):
| Пакет | Бағасы | Шектеуі мен мерзімі |
|---|---|---|
| «Базовый+» | 2 000 теңге | Тәулігіне бес тексеру, 23:59-ға дейін жарамды |
| ADATA | 100 000 теңге | Тәулігіне 20 тексеру, 365 күн |
| ADATA PRO | 1 500 000 теңге | Тәулігіне 200 тексеру, 365 күн |
Қарапайым тілмен айтқанда
Ақы төлемес бұрын жеткізушінің салық төлемдері туралы мәліметтерін, қарызын, тіркелуін және ЭШФ бойынша шектеулерін тексеріңіз. Содан кейін нәтижені мәміленің орындалғанын растайтын құжаттармен салыстырыңыз. Коммерциялық сервисті пайдалансаңыз, мәліметтің дереккөзі мен жаңартылған күнін қараңыз, ал шотты толтырар алдында тарифті нақтылаңыз.
