Фото: Radis B / Pexels
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстандағы қайта инвестицияланған пайданы қоспағандағы таза тікелей шетелдік инвестиция (ТШИ) 501,6 млн долларды құрады. Көрсеткіш плюс таңбасында қалып отыр, ал шетелдік инвесторлардың қайта инвестицияланған пайдасы енді оң үлес қоспайды (inbusiness.kz, finprom.kz дереккөзіне сілтеме жасап).
Капитал ағынында не болды
Қайта инвестицияланған пайда — шетелдік инвесторлардың елден дивиденд ретінде шығып кетпей, компанияларда қалатын және бизнесті дамытуға жұмсалатын табысы. Соңғы онжылдықта ТШИ-дің оң динамикасының едәуір бөлігін дәл осы пайда қамтамасыз етіп, басқа құрамдас бөліктердің әлсіз көрсеткіштерін өтеп келді.
Бұл әсіресе 2018 жылдан 2023 жылға дейін байқалды. 2020 жылдың бірінші жартыжылдығын қоспағанда, қайта инвестициясыз таза ТШИ көлемі жыл сайынғы алғашқы алты айда теріс болып қала берді.
2024 жылдың бірінші жартыжылдығында көрініс өзгерді: қарастырылып отырған кезеңде алғаш рет бұл көрсеткіш оң болып, 647,1 млн долларға жетті. 2026 жылы ол 2024 жылмен салыстырғанда 501,6 млн-ға дейін төмендеді. Плюс сақталды, бірақ қарқын бәсеңдеді.
Бұл нені білдіреді
Бұрын есептелген ағынның едәуір бөлігі қазақстандық кәсіпорындардың капиталына салынған жаңа инвестиция есебінен емес, елде жұмыс істеп, тапқанын қайта салған шетелдік қатысуы бар компаниялардың пайдасы есебінен қалыптасатын.
Қайта инвестицияланған пайда енді оң үлес қоспайды.
Мұнымен бірге қайта инвестициясыз таза ТШИ оң күйінде қалып отыр. Демек, статистика шетелдік инвесторлардың Қазақстандағы жобаларға салған қаражатын көрсете береді.
Қарапайым тілмен айтқанда
Ағын құрылымы ығысты: бұрын оң нәтиже қайта инвестицияға сүйенсе, қазір плюста қайта инвестициясыз көрсеткіш тұр. Салыстыру үшін маңызды бір жайт: мұндай плюс алғаш рет 2024 жылдың бірінші жартыжылдығында тіркелген.
