Алғашқы бір жарым жыл бойы олардың веб-сайты резервтік көшірмесіз жалғыз серверде тұрды, ал стартап негізін қалаушылардың бірі бір күні жалғыз жұмыс станциясын байқаусызда форматтап тастай жаздады. Бүгінде бұл өнім мәтіннің маркері мен бірінші әрпінің арасындағы қашықтыққа дейінгі егжей-тегжейлі ұқыптылығы үшін жоғары бағаланады. Бұл — өнімді мінсіз күйге жеткізу тек оның құлауы мен қирауы тоқтағаннан кейін ғана мүмкін болатыны туралы шынайы оқиға.
Шеберлік емес, аман қалу күресі
Стартаптың тең құрылтайшысы Ирсұлтан Сапардың айтуынша, команданың ерте ме, кеш пе компанияның құндылықтарын бекітуіне тура келетінін және олардың бірі шеберлік (craftsmanship) болатынын басынан бастап айтқан өзі болатын. Бірақ екінші құрылтайшы Әлібек Достияров, өз мойындауы бойынша, алғашқы айларда бұл талпыныстарға үнемі мына сұрақпен тоқтау салатын: «Мүмкін, алдымен платформаның жай ғана құламай жұмыс істеуін қамтамасыз етерміз?».
Өнімнің алғашқы нұсқасы техникалық жағынан өте қарапайым болды — шын мәнінде бұл клиенттен сұраныс қабылдайтын қарапайым форма еді, одан кейін Достияров PowerPoint-ты қолмен ашып, презентацияны өзі құрастыратын. Компанияның веб-сайты алғашқы уақытта резервтік көшірмелері мен тестілеуі жоқ бір серверде орналасты. Жаңарту кезінде Достияров серверге қолмен кіріп, оны өшіріп-қосып, жаңа кодты жүктейтін — және бір сәтте сайттың жалғыз жұмыс көшірмесі жазылған дискті форматтап тастауға шақ қалған.
Бразилиялық джиу-джитсумен ұқсастық
Құрылтайшылардың өздері келтіретін керемет теңеу: бастапқы кезеңде детальдарды жылтыратумен айналысу — бұл бразилиялық джиу-джитсу бойынша жаттығудың бірінші күні белгілі бір әдісті мінсіз орындауды талап етумен бірдей. Алдымен негізгі қағидаларды түсіну керек; детальдарды шыңдау тек мықты іргетас қаланғаннан кейін ғана келеді.
Шеберлік қашан мүмкін болды?
Команда 2025 жылдың соңындағы техникалық серпілісті шешуші сәт деп атайды — олар кез келген слайдтарды генерациялаудағы шектеулерді алып тастаған өздерінің дербес деректер форматын жасап шығарды. Содан кейін ғана өнім алғаш рет команданың тұрақты араласуынсыз автоматты түрде табыс әкеле бастады — және тек сонда ғана «өнім жалпы жұмыс істей ме» деген сұрақтан «ол қаншалықты әдемі көрінеді» деген сұраққа көшу мүмкін болды.
Бұл жай ғана процесс үшін жасалған оңтайландыру емес. Бұл — басымдықтардың нақты кезектілігі: алдымен құламайтын берік іргетас, содан кейін ғана көзге бірден түсетін мінсіз бөлшектер.
Стив Джобс туралы гипотеза
Әңгіме барысында құрылтайшылардың өздері дәлелденбеген деп мойындаған қосымша идея айтылады: мүмкін, мәселе тек Стив Джобстың Apple-ге қайтып оралған уақытта тәжірибелірек болғанында ғана емес шығар, сонымен бірге компанияның өзі ол уақытта көптеген инженерлері мен қалыптасқан процестері бар анағұрлым кемелденген ұйымға айналған еді. Ауқымды нәрсе жасауға дайындық шабыт келген сәтте емес, ол үшін берік база құрылған кезде ғана пайда болады.
Бұдан шығатын практикалық қорытынды
- Детальдарға мән беру — түйсік туралы емес, басымдықтарды қою туралы. Команда өнімнің аман қалуына кедергі келтірмейтін нәрселерді әдейі кейінге қалдырды.
- Іргетас мінсіз әрі талғампаз болмас бұрын, қарапайым әрі сенімді болуы керек. Резервтік көшірмелер мен сервердің тұрақтылығы әдемі интерфейс сияқты көз тартпайды, бірақ кейіннен әдемілікпен айналысуға уақыт беретін дәл осы сенімділік.
- Шеберлікті жасанды түрде жылдамдатуға болмайды. Іргетас қаланбай жатып өнімді мінсіз етуге тырысу — бастапқыда онсыз да жетіспейтін команда ресурсын зая кетіру.
Барлық міндетті бір уақытта шешуге уақыты да, бюджеті де бола бермейтін қазақстандық стартаптар үшін бұл ең пайдалы сабақ: алғашқы күннен бастап бір мезетте сенімді әрі мінсіз болуға тырыспау — осы екеуінің қайсысы қазір маңыздырақ екенін адал таңдай білу.
Perceptis құрылтайшылары Әлібек Достияров пен Ирсұлтан Сапардың Factorial Podcast бағдарламасына берген сұхбаты негізінде.
