Қазақстанда цифрлық өңірлер үлгісіне көшу дайындалуда, онда жасанды интеллект жекелеген сервистерге ғана емес, басқару архитектурасының өзіне енгізіледі. Бұл бағытты Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі DEC40 халықаралық альянсымен бірлескен жобалар аясында талқылауда.
AI & Digital Bridge 2026 қарсаңында министрлік, өңірлік әкімдіктер өкілдері және альянс мүшелері Астанада дөңгелек үстел мен жобалық сессиялар өткізді. Күн тәртібіне облыстардағы коммуналдық қызметтерді, көлікті және қалалық шаруашылықты басқару міндеттері енгізілді.
Қазақстандық IT-бизнес үшін бұл шетелдік шешімдерді бейімдеу, интеграциялау және қызмет көрсетудің әлеуетті нарығы. Мұндай жобалардың жергілікті компанияларға беретін мүмкіндіктері нақты енгізу шарттарына және пилоттық жобалардың талаптарына байланысты болмақ.
Келісімнен өңірлермен жұмыс істеуге дейін
Ынтымақтастықтың негізі 2026 жылғы 28 шілдеде қаланды, ол кезде министрлік пен DEC40 өзара түсіністік туралы келісімге қол қойды. Ол Smart City және Smart Region бағыттарын дамытуды, халықаралық технологиялық компаниялар мен инвесторларды тартуды, тәжірибе алмасуды және мамандар даярлауды көздейді.
Алғашқы қадамдардың бірі басым өңірлік жобалардың тізбесін қалыптастыру болуы тиіс. Оларды шешімдер, серіктестер және әлеуетті инвесторлар іздеу үшін DEC40 қоғамдастығына ұсыну жоспарланған болатын. Астанадағы халықаралық форум да осы күн тәртібінде қарастырылды.
DEC40 — Global Digital Economy Cities Alliance — цифрлық экономика қатысушыларын біріктіреді. Альянстың жеке сайтына сәйкес, оның құрылғаны туралы 2025 жылғы 2 шілдеде жарияланған; тіркелген жері — Женева, кеңселері Женева, Сингапур және Бейжіңде жұмыс істейді. Қызмет бағыттарының қатарында — қалалық цифрлық шешімдерді дамыту және басқарушылық командаларды оқыту бар.
Өткен форумда әкімдіктермен және отандық IT-компаниялармен Sinomach Digital Technology, Sinosoft, Beijing Guang’an Xuanguang Technology, Beijing Unihannto Technology, UCloud және Beijing Fengrun Shengjing Technology компаниялары келіссөздер жүргізді. Ықтимал ынтымақтастық және өңірлерде шешімдерді пилоттау талқыланды. Өңірлік цифрландыру жетекшілері үшін Бейжіңнің қалалық басқару тәсілдері бойынша тренинг ұйымдастырылды.
Қала үшін AI-Native нені білдіреді
Министрлік жаңа модельді өңірдің бірыңғай цифрлық архитектурасымен, деректермен жұмыс істеумен және тиімді шешімдерді ауқымдаумен байланыстырады. Бұл жұмыс Digital Qazaqstan-ның 2029 жылға дейінгі стратегиясы және ақылды қалалар мен өңірлерді құрудың жаңартылған әдістемесі шеңберінде жүргізілуде.
Практикалық тұрғыдан AI-Native моделін басқару процестерін жобалау кезінде ЖИ-ді пайдалану ескерілетін тәсіл ретінде түсінуге болады. Ол үшін қалалық қызметтерге үйлесімді ақпараттық жүйелер, сенімді деректер және оларға қол жеткізудің түсінікті ережелері қажет.
Мысалы, коммуналдық инфрақұрылым үшін ықтимал сценарий — апат қаупі жоғары учаскелерді анықтау үшін датчиктердің көрсеткіштерін, жөндеу тарихын және тұрғындардың өтініштерін салыстыру. Көлік саласында осыған ұқсас тәсіл бағыттардың жүктемесін талдауға көмектесе алады. Бұл DEC40-пен ынтымақтастықтың жарияланған нәтижелері емес, мүмкін болатын қолдану мысалдары.
Мұндай құралдар жұмыс істеуі үшін бастапқы деректердің сапасына кім жауап беретінін, жүйенің ұсынымдарын тексеретінін және түпкілікті шешім қабылдайтынын анықтау қажет. Базадағы қателік немесе ескірген мәліметтер тіпті техникалық тұрғыдан күрделі модельді қалалық қызмет үшін пайдасыз етуі мүмкін.
Қазақстандық IT-компаниялар үшін жұмыс қай жерде туындайды
Министрлік шетелдік шешімдерді бейімдеу мен енгізуге отандық IT-компаниялардың қатысуын бөлек атап өтті. Вице-министр Бахтияр Мұхаметқалиев пилоттар арқылы ілгерілеуді ұсынды: алдымен практикалық нәтижені тексеріп, содан кейін сәтті әзірлемелерді ауқымдау қажет.
Бизнес тұрғысынан қалалық платформаны енгізу жұмыстың бірнеше түрін тудырады: қолданыстағы жүйелермен интеграциялау, деректерді дайындау, интерфейстерді баптау, қызметкерлерді оқыту және техникалық сүйемелдеу. Жоба шарттарында олардың мазмұнды қатысуы көзделсе, қазақстандық әзірлеушілер осы міндеттерге үміткер бола алады.
Мұндай шешімдердің экономикасы бастапқы енгізуден және одан кейінгі шығындардан құралады. Әкімдікке лицензиялардың, есептеу инфрақұрылымының, жаңартулар мен қолдаудың құнын, сондай-ақ жеткізуші ауысқан кезде деректерді тасымалдау мүмкіндігін ескеру қажет болады.
Пилотты бағалау үшін өлшенетін көрсеткіштер қажет. Міндетке байланысты бұл өтінішті өңдеу уақыты, ақаулықты анықтау жылдамдығы, қайта шығулар саны немесе ақпаратты қолмен тексеруге кететін қызметкерлердің шығындары болуы мүмкін. Мұндай көрсеткіштер технологияның пайдасын оны пайдаланудың толық құнымен салыстыруға мүмкіндік береді.
Ынтымақтастықтың практикалық нәтижесі іске қосылған жобалардың құрамына, олардың бюджеттеріне, жергілікті компаниялардың қатысу шарттарына және жарияланған пилоттық нәтижелерге қарап бағаланады. Дәл осы деректер халықаралық серіктестіктің өңірлік қызметтердің жұмысын қалай өзгертетінін және қазақстандық IT-бизнес үшін қандай нарық құратынын бағалауға мүмкіндік береді.
