Қазақстанға технологиялық стартаптарды дамыту үшін $75 млн баламасындағы несие мақұлданды. Ақшаны қайтару қажет болады. Сондықтан басты сұрақ — ел осы инвестициялардан қандай нәтиже алады.
Шешімді Дүниежүзілік банктің Атқарушы директорлар кеңесі 30 қыркүйекте қабылдады. Қаржыландыру ALEM — «Жасанды интеллект және цифрлық инновациялар экожүйесін дамыту» жобасына арналған.
Ақша неге жұмсалады
Дүниежүзілік банктің құжаттарында төрт негізгі бағыт сипатталған:
- Адами капитал. ЖИ саласындағы зерттеушілер мен инженерлерді даярлау, курстар және технологиялық бағыттар бойынша оқыту бағдарламалары.
- Есептеулерге қолжетімділік. Зерттеулер, эксперименттер және өнімдерді әзірлеу үшін қажетті GPU ресурстарын сатып алу немесе жалға алу.
- Робототехника. Командалар жабдықта прототиптер жинап, шешімдерді сынай алатын ұлттық зертхана құру.
- Стартаптарды дамыту. Акселерация, тәлімгерлік және халықаралық нарықтар мен инвесторларға шығуға көмек.
Бағдарламаның логикасы түсінікті: тіпті перспективалы командаға да инженерлер, жабдықтар, алғашқы сатып алушылар және кеңеюге ақша қажет. Қолдау әртүрлі кезеңдердегі осы шектеулерді еңсеруге көмектесуі тиіс.
Бұл ретте акселераторға қатысу, есептеу қуаттарына қолжетімділік және венчурлік инвестиция — көмектің әртүрлі нысандары. «800 стартап» көрсеткіші қолдау бағдарламаларымен қамтуды сипаттайды.
Қандай нәтижелер жоспарланған
Бағдарламаның көкжиегі — 2031 жылғы желтоқсан. Дүниежүзілік банк келесі межелерді белгіледі:
| Бағыт | Жобаның мақсаты |
|---|---|
| Стартаптарды қолдау | Ерте кезең және жаһандық акселерация бағдарламалары арқылы 800 компания |
| Кадрларды даярлау | Тереңдетілген оқытуды аяқтаған 28 мың жас |
| Венчурлік инвестициялар | 50-ден астам компанияға инвестиция салуға жәрдемдесу |
| Жеке капитал | Кемінде $60 млн тарту |
| Жұмыс орындары | 10 мың жұмыс орнын ашуға жәрдемдесу |
Бұл — күтілетін нәтижелер. Олар әлі қол жеткізілген жоқ, ал несиенің мақұлдануы өздігінен олардың орындалуына кепілдік бермейді.
Бағдарламаны бағалау үшін қолдаудан кейін компанияларда не болғанын түсіну де маңызды: төлейтін клиенттер пайда болды ма, сатылымдар өсті ме, келесі инвестицияларды тарту мүмкін болды ма.
Жеке ақшаны қалай тартуы тиіс
Жалпы қаржыландырудан $20 млн Alem Capital Management басқаруындағы қорлар қоры арқылы бағыттау жоспарлануда.
Мұндай тетік екі кезеңде жұмыс істейді: қорлар қоры венчурлік қорларға капитал салады, ал олардың басқарушылары инвестициялар үшін компанияларды таңдайды.
ALEM-нің дайындық құжаттарында қатысушы қорлар Қазақстанға инвестиция салу бойынша міндеттемелер алуы тиіс екені көзделген.
Экономикалық мақсат — компанияларды қолдауға қосымша жеке қаражат пен кәсіби инвесторларды тарту. Бірақ мәлімделген $60 млн жеке капиталды әлі жұмылдыру қажет: бұл соманы әлдеқашан алынған қаржыландыру деп санауға болмайды.
Бағдарламаны кім жүзеге асырады
Қаржыландыру Дүниежүзілік банк тобына кіретін Халықаралық қайта құру және даму банкі арқылы беріледі. ALEM жобасын Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Astana Hub және Alem Capital Management-пен бірлесіп жүзеге асыратын болады.
Дүниежүзілік банктің бағалауы бойынша, өсу сатысындағы қазақстандық компаниялар үшін жыл сайынғы тәуекелді капитал тапшылығы $20–25 млн құрайды. Оны қысқарту — жобаның міндеттерінің бірі.
Бұл бизнестің дамуының маңызды кезеңі: компания өнімді жасап қойды, бірақ кеңею үшін оған жаңа қызметкерлер, сатылымдар және басқа нарықтарға шығу қажет.
Несиенің ақталғанын қалай түсінуге болады
Қатысушылар саны бағдарламаның ауқымын көрсетеді. Коммерциялық нәтижелер оның пайдасын көрсетеді.
Бағалау үшін қолдау көрсетілген компаниялардың түсімі, қайталанатын сатылымдар, тартылған инвестициялар және тұрақты жұмыс орындары туралы деректер қажет болады. Қолдау аяқталғаннан кейін қанша команданың жұмысын жалғастыратынын көру де маңызды.
Бөлек сұрақ — іріктеудің ашықтығы: бағдарламалар мен инвестицияларға кім қол жеткізеді, шешімдер қандай критерийлер бойынша қабылданады және нәтижелер қалай жарияланады.
Несие Қазақстан үшін қаражатты қайтару бойынша міндеттеме тудырады. Оның экономикалық қайтарымы қолдау алған компаниялардың қаншасы тұрақты бизнес — сатып алушылары, кірістері және одан әрі өсу мүмкіндігі бар бизнес құра алатынына байланысты болады.
Тақырыпқа қатысты материалдар
- Қазақстандағы венчурлік инвестициялар: нарық қалай өсіп жатыр және Higgsfield әсері нені өзгертеді
- Қазақстанның стартаптарына арналған акселераторлар: бағдарламалар не береді және қолайлысын қалай таңдауға болады
- Қазақстанның стартаптарындағы әйелдер: негізін қалаушылар арасында қанша және өсу кедергілері туралы не белгілі
