Қазақстандық стартаптарды венчурлік қаржыландыру көлемі 2020 жылғы $20 млн-нан 2025 жылы $209 млн-ға дейін өсті. 2026 жылға қарай зерттеушілер $460 млн-нан астам соманы болжайды. Алайда жалпы соманың артында біркелкі емес нарық жатыр: жекелеген компаниялардың ірі мәмілелері статистиканы айтарлықтай өзгертеді, ал басқа командаларға даму үшін ақша табу бұрынғысынша қиын болып отыр.
Мұндай қорытындылар Kazakhstan Startup Landscape 2026 — RISE Research & Advisory, Astana Hub және Sapa Group зерттеуінен туындайды. Оның мәліметтері стартаптардың капиталға қолжетімділігі қаншалықты кеңейгенін және Higgsfield табысын неліктен барлық технологиялық компаниялардың жағдайының көрсеткіші деп автоматты түрде санауға болмайтынын түсінуге көмектеседі.
Қазақстан стартаптары қанша венчурлік инвестиция тартады
RISE Research мәмілелер базасына сәйкес, жылдық венчурлік қаржыландыру көлемі 2020 жылы $20 млн, 2021 жылы $25 млн және 2022 жылы $59 млн құрады.
2023 жылы бұл көрсеткіш $80 млн-ға жетті, 2024 жылы $71 млн-ға дейін төмендеді, ал 2025 жылы $209 млн-ға дейін өсті.
Бес жыл ішінде қаржыландыру көлемі он еседен астам өсті. Бұл ретте өсім үздіксіз болған жоқ: инвестициялардың көбею кезеңдері төмендеумен алмасып отырды.
2026 жылға қарай зерттеу авторлары $460 млн-нан астам соманы болжайды. Бұл бағалау қаңтар–тамыз айларындағы жарияланған мәмілелерге және жыл соңына дейін күтілетін жабылуларға негізделген.
Сондықтан $460 млн-ды әлдеқашан тартылған сома ретінде қарастыруға болмайды. Зерттеуді дайындау сәтінде бұл күтілетін мәмілелердің аяқталуына байланысты болжам ғана.
Қазақстандық статистикаға қандай компаниялар кіреді
Сандарды түсіну үшін қазақстандық стартап анықтамасын ескеру маңызды.
Зерттеу авторлары бұл санатқа Қазақстанда жұмыс істейтін немесе қазақстандық кәсіпкерлер құрған және негізінен жергілікті командасы бар компанияларды жатқызады. Тіркелген елдің өзі айқындаушы критерий болып табылмайды.
Демек, статистикаға шетелдік заңды тұлғасы және халықаралық клиенттері бар компаниялар кіруі мүмкін.
Олар тартқан инвестициялар көлемін автоматты түрде қазақстандық заңды тұлғалардың шоттарына түскен немесе ел ішінде жұмсалған сома деп санауға болмайды. Бұл зерттеу әдіснамасы бойынша қазақстандық стартап-экожүйемен байланысты компанияларды қаржыландыру көрсеткіші.
Мұндай тәсіл жергілікті құрылтайшылар мен мамандардың қатысуымен құрылатын, бірақ бастапқыда әлемдік нарыққа бағытталған бизнесті есепке алуға мүмкіндік береді.
Higgsfield неліктен бүкіл нарыққа қатты әсер етеді
Зерттеу авторлары венчурлік қаржыландырудың соңғы өсімінде Higgsfield рөлін жеке атап өтеді. Компанияның ірі раундтары инвестициялардың жалпы көлемінің ұлғаюының едәуір бөлігін қамтамасыз етеді.
Салыстырмалы түрде шағын нарық үшін бұл өте маңызды: бір ғана үлкен мәміле жылдық нәтижені айтарлықтай өзгертуге қабілетті.
Мұндай компанияның табысы қазақстандық құрылтайшылары мен командалары бар жобалардың халықаралық капиталды тарта алатынын көрсетеді. Бірақ ол қаржыландырудың басқалар үшін бірдей қолжетімді болғанын дәлелдемейді.
Бір мезгілде екі процесс жүруі мүмкін: инвестициялардың жалпы көлемі қарқынды өсуде, ал жекелеген командалар алғашқы инвесторды табуда немесе масштабтау үшін ақша табуда қиындықтарды бастан кешіруді жалғастыруда.
Сондықтан нарықты бірнеше көрсеткіш бойынша бағалаған пайдалы: қаржыландыру көлемі, оны алған компаниялар саны, мәмілелер кезеңдері және әдеттегі раундтың мөлшері.
Қанша стартап венчурлік капитал тартты
Зерттеуде 1500-ден астам стартап ескерілген. 200-ден астам компания венчурлік қаржыландыру тартты, ал 45-і жиынтығында $1 млн-нан астам қаражат алды.
Соңғы көрсеткіш компанияны қаржыландырудың жинақталған көлемін білдіреді. Оны бір раундтың мөлшерімен немесе жеке жылдағы инвестициялармен шатастыруға болмайды.
Бұл мәліметтер венчурлік капиталы бар жобалар тобы бірнеше танымал есімдерден әлдеқайда кең екенін көрсетеді. Алайда базадағы стартаптардың көпшілігі тіркелген венчурлік қаржыландыруы бар компаниялар қатарына кірмейді.
Бұдан қалғандарының бәрі инвесторды сәтсіз іздеп жүр деген қорытынды жасауға болмайды. Бизнестің бір бөлігі түсім, құрылтайшылардың жеке қаражаты немесе басқа көздер есебінен дамуы мүмкін. Сонымен қатар мәмілелерді жария ету кейде толық болмайды.
Венчурлік қаржыландыру бүкіл нарықты емес, технологиялық бизнесті дамытудың бір тәсілін ғана сипаттайды.
Әдеттегі инвестициялық раундтың мөлшері қалай өзгерді
Нарықтың жалпы көлемі ірі мәмілелерге қатты тәуелді. Қосымша көріністі медиандық раунд мөлшері береді — мәмілелердің реттелген қатарының ортасында тұрған мән.
Pre-seed сатысында медиана 2020 жылғы $50 мыңнан 2025 жылы $150 мыңға дейін өсті.
Seed және pre-A сатыларында — $115 мыңнан $481 мыңға дейін. Авторлар бөлген және $1 млн-нан басталатын раундтарды қамтитын Growth санатында — $2 млн-нан $3,1 млн-ға дейін өсті.
Бұл өзгерістердің қаржыландырудың әртүрлі санаттарына әсер еткенін көрсетеді.
Дегенмен, медиана тиісті кезеңдегі стартап нақты осындай сомаға сене алады дегенді білдірмейді. Нақты мәміленің мөлшері өнімге, командаға, коммерциялық нәтижелерге, инвестордың шарттарына және компанияның капиталға қажеттілігіне байланысты.
Бұл деректер бойынша инвестиция тарту ықтималдығын анықтау да мүмкін емес: ол үшін қанша команда қаржыландыру іздегенін және қаншасы бас тарту алғанын білу қажет.
Неліктен құрылтайшылар ақшаның жетіспеушілігі туралы әлі де айтады
Тереңдетілген сұхбаттарда 30 құрылтайшының сегізі жергілікті нарықта капиталдың тапшылығын атап өтті. Жетеуі Series A немесе өсудің келесі кезеңдерінде қаржыландырудың жетіспеушілігін атады.
Он бес қатысушы инвесторларды тартудағы қиындықтарды атады, олар әртүрлі себептерге байланысты: шектеулі байланыстар, беделдік кедергілер, гендерлік стереотиптер немесе күрделі технологияларды дамытудың ұзақ циклдары.
Қатысушылар бірнеше мәселені бірден белгілей алатын еді. Бұл Қазақстанның барлық стартаптары арасындағы әрбір кедергінің таралуын бағалау емес, шағын мақсатты іріктеудің тәжірибесі.
Дегенмен, сұхбаттар мәмілелердің жалпы сомасының ұлғаюы неліктен барлық мәселелерді шешпейтінін түсіндіруге көмектеседі. Ерте кезеңдегі жобаларға шағын сома салатын инвестор мен халықаралық кеңеюді қаржыландыруға қабілетті қор әртүрлі міндеттерді шешеді.
Нарықтың бір бөлігінде капиталдың болуы оның басқа кезеңде немесе басқа салада қолжетімді болуына әлі кепілдік бермейді.
Неліктен инвесторлар жағдайды басқаша бағалайды
Зерттеуде нарықтық шектеулерге қатысты әртүрлі көзқарастар ұсынылған.
Кейбір қатысушылар белсенді инвесторлардың және өсіп келе жатқан компаниялар үшін капиталдың жетіспеушілігі туралы айтады. Басқалары негізгі проблема инвестицияға дайындалған жобалардың жеткіліксіз саны деп санайды.
Бұл бағалаулар әртүрлі жағдайларды сипаттай алады.
Құрылтайшы келесі кезең үшін ақша қажет компанияны көреді. Инвестор сұраныстың жеткілікті деңгейде расталғанын, тәуекелдердің түсінікті екенін және әлеуетті өсім оның үміттеріне сәйкес келетінін бағалайды.
Сондықтан капиталдың қолжетімділігін талқылауды нақтылаған пайдалы: ақша қандай кезеңге, салаға, мәміле мөлшеріне және бизнес-модельге қажет.
«Инвестициялар жоқ» деген жалпы тұжырымдама, «нарықта ақша жеткілікті» деген мәлімдеме сияқты, бұл айырмашылықтарды жасырады.
Алғашқы клиенттер пайда болғаннан кейін не өзгереді
Компаниялар арасында жүргізілген сауалнама бизнес дамыған сайын өсудің басты шектеуі өзгеретінін көрсетеді.
Ең төменгі өміршең өнім (MVP) сатысында қатысушылардың 40%-ы басты проблема ретінде қаржыландыруды, ал 25%-ы клиенттерді тартуды атайды.
Тұрақты түсімі бар компаниялар арасында бұл арақатынас басқаша: 13%-ы қаржыландыруды және 47%-ы сатуды көрсетеді.
Бұл өсіп келе жатқан компанияларға инвестициялар бұдан былай қажет емес дегенді білдірмейді. Респонденттер бизнестің барлық қажеттіліктерін тізіп қана қоймай, бір басты кедергіні таңдады.
Бірақ нәтижелер келесі раундтың міндетін нақтырақ қоюға көмектеседі. Егер өсуді сату шектесе, компания үшін қосымша қаражат клиенттерді табуға және ұстап қалуға қалай көмектесетінін түсіндіру маңызды.
Мысалы, ақша тексерілген сату арнасын дамытуға, команданы кеңейтуге немесе енгізуді жеделдетуге қажет болуы мүмкін. Шығындар мен нәтиже арасындағы байланыс неғұрлым түсінікті болса, қаржыландыру туралы әңгіме соғұрлым мазмұнды болады.
Инвестициялар туралы жаңалықтарды қалай дұрыс оқу керек
Венчурлік нарықты бағалау кезінде бірнеше көрсеткішті бөліп қараған жөн.
Тартылған инвестициялар көлемі — бұл компания алған қаржыландыру. Бизнесті бағалау мәміленің белгілі бір контекстінде келісілген немесе мәлімделген құнды көрсетеді. Түсім қызметтен түскен табысты көрсетеді. Бұл мәндерді бір-бірін алмастыратын шамалар ретінде пайдалануға болмайды.
Сондай-ақ жеке раундты компанияның бүкіл тарихында тартылған жалпы сомадан, ал аяқталған мәмілелерді болжамдардан немесе жоспарлардан ажырата білу маңызды.
Kazakhstan Startup Landscape 2026 әдіснамасында венчурлік мәмілелер қарыздық қаржыландырудан, гранттардан және ICO-дан бөлінген. Бірігу және жұтып қою (M&A) мәмілелері инвесторлардың шығуы ретінде ескеріледі.
Сондықтан әртүрлі шолулардағы көрсеткіштер мәмілелердің құрамына, талдау кезеңіне және компанияның нарыққа тиесілілігін анықтауға байланысты ерекшеленуі мүмкін. Оларды осы шарттарды тексергеннен кейін ғана салыстыру дұрыс болады.
Қазақстанның венчурлік нарығының одан арғы дамуы нені көрсетеді
Зерттеу деректері қаржыландыру көлемі мен медиандық раундтар мөлшерінің айтарлықтай өскенін тіркейді. Елде венчурлік инвестициялары бар 200-ден астам стартаптан тұратын орта қалыптасты, ал ірі халықаралық мәмілелер жекелеген компаниялардың ауқымын көтерді.
Келесі сұрақ — бұл өсім нарыққа қаншалықты кең тарайды. Бастапқы инвестициялардан тұрақты түсімге көшетін командалар көбейе ме? Әртүрлі салаларда жаңа ірі мәмілелер пайда бола ма? Компаниялар одан арғы халықаралық даму үшін ақша тарта ала ма?
Құрылтайшылар үшін практикалық міндет нақты болып қала береді: инвестициялар бизнестің қандай кезеңін қаржыландыруы керек және одан кейін компания қандай нәтижелерді көрсете алады.
Нарықты тұтастай бағалау үшін ірі табыстар мен қалған командалардың жағдайына бір мезгілде қарау маңызды. Дәл осы нәрсе инвестициялардың жалпы сомасының өсуі қазақстандық стартаптар үшін мүмкіндіктердің кеңеюімен қаншалықты қатар жүретінін түсінуге мүмкіндік береді.
Тақырыпқа қатысты материалдар
- Қазақстанның стартаптарына арналған акселераторлар: бағдарламалар не береді және қолайлысын қалай таңдауға болады
- Қазақстанның стартаптарындағы әйелдер: негізін қалаушылар арасында қанша және өсу кедергілері туралы не белгілі
- Стартаптарға несиеге $75 млн: Қазақстан ALEM-нен не алуды көздейді
Қазақстанның технологиялық жобаларымен және олардың негізін қалаушылармен RAEM.kz сайтындағы Startup Radar каталогында танысуға болады.
