Uber-дің алғашқы инвесторларының бірі Шервин Пишевар Қазақстандағы Digital Silk Road бастамасына қатысады. Бағыттар арасында — жасанды интеллект инфрақұрылымы және тіпті орбитадағы есептеулер бар. Әзірге серіктестер меморандумға қол қойды: нақты жобалар мен қаржыландыру мәселесі әлі келісілуі тиіс.
Бұл тарихтың ғарыштық бөлігінің артында өте маңызды жердегі сұрақ тұр: Қазақстан халықаралық компаниялар есептеу қуаттарын орналастыратын және ЖИ бизнесін дамытатын орынға айнала ала ма?
Неге қол қойылды
Ынтымақтастық туралы 7 қазанда Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі хабарлады. Меморандум АХҚО, «Қазақтелеком», Баладжи Шринивасанның Network School ұйымын, Пишеварды және оның серіктестерін біріктірді.
Sofreh Capital инвестициялық холдингі Digital Silk Road құруға қатысуы, халықаралық капитал мен технологиялық компанияларды тартуға көмектесуі керек. Инфрақұрылымдық бөлікке деректер орталықтары, спутниктер, ғарыштық есептеулер және Транскаспий талшықты-оптикалық желісі кіреді.
Мақсат — бір бизнестің бірнеше элементін байланыстыру: электр энергиясын, серверлерді, деректерді беруді және есептеулер қажет клиенттерді бір арнаға тоғыстыру.
Бұл жерде Uber-дің қандай қатысы бар
2011 жылдың желтоқсанында Uber Пишевар жұмыс істеген Menlo Ventures қатысуымен $32 млн тартқан болатын. Бұл туралы сол кезде TechCrunch жазды.
Қазақстандық жоба үшін оның ерте инвестициялар тәжірибесі мен технологиялық ортадағы байланыстары қызығушылық тудырады. Мұндай қатысушы серіктестер мен капитал табуға көмектесе алады. Бірақ белгілі есімнің өзі құрылыс құны, сұраныс және өзін-өзі ақтау туралы сұрақтарға жауап бере алмайды.
Қазақстанға мұндай инфрақұрылым не үшін қажет
ЖИ физикалық жабдықта жұмыс істейді. Модельдерді оқыту және пайдаланушылардың сұраныстарын өңдеу үшін жоғары өнімді чиптер, тұрақты электр қуаты, салқындату және жылдам байланыс арналары қажет.
Қазақстан үшін экономикалық мән есептеу қызметтерін сатуда болуы мүмкін еді. Компания мұнда серверлерді орналастырады, ал оның клиенттері модельдерді оқыту, деректерді өңдеу және қосымшалардың жұмысы үшін төлейді.
Мұндай сценарийде ел технологиялық инфрақұрылымнан ақша табу мүмкіндігіне ие болады. Дегенмен, деректер орталығының болуы сатып алушылардың кезегін әлі қамтамасыз етпейді: есептеулер бағасы, сервистің сенімділігі және жабдықтың қолжетімділігі шешуші рөл атқарады.
Ғарыштағы деректер орталықтары қайдан шықты
«Қазақтелеком» басқарма төрағасы Бағдат Мусин бұл мүмкіндікті келесідей атап өтті:
«Болашақта тіпті Қазақстаннан ғарышқа деректер орталықтарын ұшыру туралы айтуға болады».
Бұл идеяның өзі басқа елдерде сынақтан өтіп жатыр. Starcloud хабарламасына сәйкес, 2025 жылдың қарашасында компания NVIDIA H100 үдеткіші бар Starcloud-1 спутнигін орбитаға шығарды. Компания сондай-ақ ғарышта шағын тілдік модельді оқыту туралы хабарлады. Бұл қазақстандық меморандуммен байланысы жоқ жеке жоба.
Мұндай эксперименттер орбитада ЖИ есептеулерін жүргізу мүмкін екенін көрсетеді. Келесі міндет — сынақ жабдығын сенімді коммерциялық қызметке айналдыруға болатын-болмайтынын түсіну.
Суық ғарыш салқындату мәселесін неліктен шешпейді
Орбиталық есептеулердің пайдасына келтірілген дәлелдердің бірі — күн энергиясы. Қолайлы орбиталарда жерсеріктер күн сәулесін үздіксіз дерлік ала алады.
Бірақ жұмыс істейтін чиптер жылу бөледі, ал вакуумда оны шығаруға көмектесетін ауа жоқ. Сондықтан жылу түтіктері мен жылуды сыртқа шығаратын радиаторлары бар арнайы жүйелер қажет.
Google бұл мәселелерді Project Suncatcher аясында зерттеп жатыр. Салқындатудан басқа, инженерлер жабдықтың радиацияға төзімділігін тексереді және спутниктер арасында байланыс орнатады. Екі аппараттың өзара әрекеттесуін сынау 2027 жылға жоспарланған.
Яғни, ғарыштық деректер орталығы бірнеше күрделі мәселелерді бірден шешуді талап етеді: жабдықты жеткізу, қуатпен қамтамасыз ету, электрониканы сақтау және үлкен көлемдегі деректерді беру.
$100 млрд мақсаты нені білдіреді
Серіктестердің мәлімделген мақсаты — капитализациясы $100 млрд-тан асатын жаһандық бизнес құру. Бұл компанияның болашақ құнына қатысты амбиция. Хабарламада мұндай сомаға уәде етілген нақты инвестиция жоқ.
Қол қойылғаннан кейін 100 күн ішінде тараптар іске асыру жоспарын келісуге ниетті. Нақты инвестициялар мен қатысу шарттары жеке келісімдермен айқындалуы тиіс.
Сондықтан жақын арада бақылауға тұрарлық нәтиже — осы жоспардың мазмұны: бірінші болып қандай нысандар пайда болады, олардың құрылысын кім төлейді және есептеу қызметтерінің сатып алушысы кім болады.
Егер бұл сұрақтарға нақты жауаптар алынса, Digital Silk Road әлдеқайда нақты оқиғаға айналады. Оған дейін орбитадағы деректер орталықтары талқыланып жатқан ынтымақтастықтың ең амбициялық бағыттарының бірі болып қала береді.
