Қазақстанда ашық дереккөздерден — онлайн-платформалар мен бұқаралық ақпарат құралдарынан ақпарат жинау мен талдауды автоматтандыруға арналған Super Vision жүйесі әзірленіп жатыр. Жоба туралы Ішкі істер министрлігі депутаттық сауалға берген жауабында хабарлады.
Ведомствоның дерегінше, әзірлеу жұмыстары үкімет аппаратының тапсырмасы бойынша жүргізілуде. Жарияланған мәліметтерде жүйені іске қосу мерзімі, бюджеті және әзірлеуші компания аталмаған. Super Vision жүйесінің қазірдің өзінде пайдалануға берілгені туралы ресми растау да жоқ.
Жоба туралы алғаш рет 8 қазанда ІІМ жауабымен танысқан Exclusive.kz жазды. 15 қазанда бұл ақпаратты Profit.kz жариялады.
Жүйе тек көпшілікке қолжетімді жария контентке қатысты. Ұсынылған сипаттамада жеке хат-хабарларға, жабық чаттарға немесе жеке парақшаларға қол жеткізу туралы ешқандай мәлімет жоқ. Жарияланған ақпарат негізінде Super Vision-ге мұндай мүмкіндіктерді телуге негіз жоқ.
Нені автоматтандыру жоспарланған
Super Vision жүйесінің ресми мақсаты — ашық дереккөздердегі материалдарды жинау және талдау. Дегенмен, жобаның егжей-тегжейлі техникалық сипаттамасы әлі ұсынылмаған.
Жүйенің нақты қандай жарияланымдарды іріктейтіні, олардың мазмұнын қандай өлшемшарттар бойынша бағалайтыны және нәтижелерді қызметкерлерге қандай түрде жіберетіні ашылмаған. Сондай-ақ оның қай тілдер мен контент форматтарын өңдей алатыны белгісіз.
Жоба сипаттамасындағы «автоматтандыру» сөзінің өзі бағдарлама заңбұзушылықтарды өздігінен анықтайды немесе пайдаланушыларды жауапкершілікке тарту туралы шешім қабылдайды дегенді білдірмейді. Жарияланған мәліметтерде мұндай функциялар расталмаған.
Super Vision-нің іс жүзіндегі жұмысын түсіну үшін автоматты іріктеу қай жерде аяқталып, адамның тексеруі қай тұста басталатынын білу қажет. Мысалы, жүйе материалдарды тек белгіленген сипаттамалар бойынша таба ма, әлде олардың мағыналық бағасын да ұсына ма? Әзірге бұл жайттар белгісіз.
Жүйе неліктен тікелей эфирлерге байланысты талқыланды
Super Vision туралы ақпарат ІІМ-нің тікелей трансляциялардағы құқыққа қайшы контент туралы депутаттық сауалға берген жауабында пайда болды.
Депутаттар заңнамада «трэш-стриминг» ұғымын бекітіп, эфирдегі зорлық-зомбылық, қауіпті пранктер мен қорлау үшін жауапкершілікті күшейтуді ұсынған еді. ІІМ бұл ұғымның бағалау сипатына ие екенін және нақты бұзушылықтар үшін қолданыстағы жауапкершілік нормаларының бар екенін алға тартып, мұндай терминді енгізуді орынсыз деп тапты.
Бұл ретте Super Vision-нің өз сипаттамасы тікелей эфирлер тақырыбынан әлдеқайда кең: онда онлайн-платформалар мен БАҚ-тың ашық көздері аталған. Сондықтан жобаны тек стримдерді бақылау құралы деп санауға негіз жоқ.
184 аккаунтты тексеру — бөлек статистика
Ведомство жауабында 2026 жылдың тоғыз айындағы жұмыс нәтижелері де келтірілген. Қызметкерлер TikTok, Threads, Instagram, Telegram және Facebook желілеріндегі 184 аккаунтты тексерген. Әкімшілік жауапкершілікке 86 пайдаланушы тартылған.
Бұл көрсеткіштер ведомствоның көрсетілген кезеңдегі жалпы жұмысына қатысты. Оларды Super Vision-ді қолдану нәтижесі ретінде көрсетуге болмайды: жүйе қазір әзірлену үстінде деп сипатталған.
Статистикада аталған әлеуметтік желілер тізімі де болашақ жүйеге қосылатын платформалардың нақтыланған тізімі болып саналмайды. Ондай тұжырым жасау үшін жүйенің қамту ауқымының жеке сипаттамасы қажет.
Жоба бойынша нені нақтылау қажет
Пайдаланушылар мен редакциялар үшін жарияланымдарды іріктеу ережелері, материалдарды сақтау мерзімдері және жиналған ақпаратқа қол жеткізу тәртібі маңызды болмақ. Деректер қанша уақыт сақталатыны және қате талдау нәтижелері қалай қайта тексерілетіні әзірге белгісіз.
Көпшілік алдындағы мәлімдемелерді бағалау кезінде контекст өте маңызды: дәйексөз, журналистік мазмұндау немесе автордың жеке пікірі бірдей сөздерден тұруы мүмкін, бірақ мағынасы мүлдем басқа болады. Болашақ жүйенің осындай айырмашылықтарды қаншалықты ескере алатыны жарияланған сипаттамадан анық емес.
Қазіргі уақытта тек ашық контентті автоматты түрде мониторингтейтін құралдың әзірленіп жатқаны мәлім. Оның ауқымы мен салдарын техникалық мүмкіндіктері, пайдалану тәртібі мен деректерді өңдеу шарттары жарияланғаннан кейін ғана нақты бағалауға болады.
