Америкалық арнайы қызметтер қытайлық жасанды интеллект әзірлеуші алты компания өз жүйелерін жеделдетіп оқыту үшін америкалық үлгілерді пайдаланды деп мәлімдеді. Бірлескен есепте DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun және Z.ai аталған.
АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің (NSA), ФБР мен Киберқауіпсіздік агенттігінің (CISA) нұсқасы бойынша, қытайлық компаниялар Claude, GPT, Gemini және Grok модельдеріне миллиондаған сұрау салу барысында миллиардтаған токендерді алып шыққан.
Америкалық ведомстволар бұл науқандар кем дегенде 2024 жылдың аяғынан бері жүргізілгенін және Қытай билігіне белгілі болуы мүмкін екенін алға тартуда. Қытай айыптауларды жоққа шығарып, АҚШ жасанды интеллект нарығында монополияны сақтап қалуға тырысып жатыр деп мәлімдеді.
ИИ-модельдерді дистилляциялау дегеніміз не
Дистилляция — анағұрлым шағын модель ірірек әрі өнімді жүйенің жауаптарына сүйеніп үйренетін кең таралған оқыту әдісі.
Үлкен модель «мұғалім» рөлін атқарады: ол жауаптарды, бағдарламалық кодты, түсіндірмелерді немесе тапсырмаларды шешу мысалдарын жасайды. Бұл деректер басқа модельді — «оқушыны» оқыту үшін қолданылады.
Технологияның өзі заңсыз болып саналмайды. Компаниялар дистилляцияны модельдерді кішірейту, есептеу шығындарын азайту және мүмкіндіктерді мамандандырылған өнімдерге көшіру үшін пайдаланады.
Америкалық ведомстволардың шағымдары операциялардың болжамды ауқымымен және деректерді алу тәсілдерімен байланысты. Есепте қытайлық әзірлеушілер өңірлік шектеулерді айналып өткені, көптеген аккаунттар ашқаны, премиум жазылымдарды бірлесіп пайдаланғаны және делдалдар арқылы сұраныстар жібергені айтылады.
Құжатта мұндай делдалдар «трансферлік станциялар» деп аталады. Олар сұраулардың шығу тегін және нақты пайдаланушылар туралы мәліметтерді жасыра отырып, API арқылы америкалық үлгілерге қолжетімділікті қайта сатады.
Компаниялар қандай мүмкіндіктерді алып шығуы мүмкін еді
Есеп авторлары DeepSeek компаниясы R1 және V3 әзірлеу кезінде америкалық модельдердің жауаптарын пайдаланғанын алға тартады. Сұраныстар ой жүгірту, бағдарламалау, ИИ-агенттердің жұмысы және мамандандырылған тапсырмаларды орындау туралы деректерді алуға бағытталған делінеді.
Америкалық ведомстволардың нұсқасы бойынша, Moonshot AI Kimi тобын оқыту үшін Claude, GPT, Gemini және Grok деректерін жинаған. Бағдарламалау, математика, деректерді талдау, компьютерлік көру және сыртқы құралдарды басқару ерекше аталады.
Alibaba Qwen модельдерін жетілдіру үшін Claude және GPT нәтижелерін пайдаланды деп айыпталуда. Құжатта клиенттермен диалогтар, виртуалды кейіпкерлерді жасау, бағдарламалау және автономды агенттердің жұмысы туралы сөз болады.
Осыған ұқсас айыптар MiniMax, StepFun және Z.ai компанияларына да тағылды.
Америкалық ведомстволар әзірлеушілер аккаунттар бұғатталғаннан кейін әртүрлі сервистер арасында ауыса алатын автоматтандырылған жүйелерді қолданғанын мәлімдеуде. Кейбір науқандар бірнеше күннен бірнеше айға дейін жалғасып, мыңдаған немесе миллиондаған біртекті сұрауларды қамтыған.
Бұл ретте жарияланған құжат арнайы қызметтердің қорытындылары мен анықталған схемалардың сипаттамасын қамтиды, бірақ әрбір айыпты тәуелсіз тексеруге мүмкіндік беретін бастапқы журналдар мен сұраныстардың толық массивін ұсынбайды.
Қытай айыптауларды бәсекелестікті шектеу әрекеті деп санайды
Қытайдың Сауда министрлігі АҚШ-тың мәлімдемелерін негізсіз деп атады. Ведомство дистилляцияны бүкіл әлемдегі, соның ішінде америкалық компаниялардың да әзірлеушілері қолданатынын атап өтті.
Бейжің Вашингтон өз корпорацияларының көшбасшылығын сақтау үшін технологиялық шектеулерді пайдаланып отыр деп санайды. Қытай тарапы егер айыптаулар жаңа санкцияларға негіз болса, жауап шараларымен қорқытты.
Қытайдың Сыртқы істер министрлігі ұлттық ИИ-компаниялардың жетістіктері жеке технологиялық әзірлеменің нәтижесі екенін мәлімдеп, АҚШ-ты «негізсіз айыптаулардан» бас тартуға шақырды.
DeepSeek, Alibaba, Moonshot AI және Z.ai жарияланған есептің мәні бойынша Associated Press агенттігіне бөлек түсініктеме берген жоқ.
Дау неліктен оқыту құны төңірегінде жүріп жатыр
Озық AI-модельді жасау үлкен есептеу қуаттарын, деректерді және зерттеушілердің еңбегін талап етеді. Дистилляция осы шығындардың бір бөлігін қысқартуға мүмкіндік береді: егер дайын жүйенің сапалы жауаптарын жинап алуға болатын болса, әзірлеушіге бүкіл процесті өз бетінше қайталаудың қажеті жоқ.
Есепте DeepSeek V3 моделін оқытудың 5,6 млн долларлық белгілі бағасы бөлек дауға айналды. Америкалық ведомстволар бұл бағаны толық емес деп санайды, өйткені оған компанияның бөтен модельдерге жүгіну арқылы алған деректерінің құны енгізілмеген.
Алайда 5,6 млн доллар бастан-ақ DeepSeek-тің зерттеулерге, жабдықтарға, қызметкерлерге және алдыңғы нұсқаларды жасауға жұмсаған барлық шығындарына емес, V3-ті есептеу арқылы оқытудың жеке кезеңіне қатысты болған еді. Сондықтан бұл сома қазіргі айыптауларға дейін де компания әзірлемесінің толық құнын көрсетпеген.
Дау іс жүзінде синтетикалық деректердегі әдеттегі оқытудың қай жерде аяқталып, бәсекелестің коммерциялық мүмкіндіктерін рұқсатсыз иемденудің қай жерде басталатыны туралы болып отыр.
Енді АҚШ не істей алады
NSA, ФБР және CISA америкалық AI-компанияларға жаңа аккаунттардың ерекше қарқынды пайдаланылуын, тәулік бойғы автоматты сұраныстарды және әртүрлі API-алаңдар арқылы бір мезгілде жұмыс істеуді қадағалауды ұсынады.
Әзірлеушілерге сондай-ақ жаппай дистилляцияға күдікті аккаунттар үшін жауаптарды өзгерту және осындай операциялар туралы ақпаратты бәсекелестермен және мемлекеттік құрылымдармен алмасу ұсынылды.
Келесі кезең қытайлық компаниялардың америкалық үлгілерге және бұлтты инфрақұрылымға қолжетімділігіне жаңа шектеулер болуы мүмкін. Бірақ бұғаттауларды күшейту Қытайдың жеке платформалары мен тәуелсіз есептеу технологияларының дамуын жеделдетуге қабілетті.
Қазақстан үшін бұл қақтығыстың практикалық мәні де бар. Ел бір мезгілде америкалық есептеу үдеткіштерін пайдаланады және қытайлық технологиялық компаниялармен ынтымақтасады. Қазақстанның екі экожүйе арасындағы орны туралы RAEM чиптерді таңдау және ұлттық ИИ-инфрақұрылымын дамыту туралы материалында егжей-тегжейлі айтып берген болатын.
Дереккөздер: NSA, CISA және ФБР-дің бірлескен есебі, Associated Press.
