Фото: Sinan KRIYA / Pexels
Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны (ЕТЖ) 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтермек. Президенттің тапсырмасы бойынша бұл шара шамамен 1,8 млн адамға қатысты болады (digitalbusiness.kz). Экономист Рахимбек Абдрахманов баға өсімі үстемақының пайдасын шектеуі мүмкін деп есептейді.
Не болды
Президент ЕТЖ-ны Жолдау кезінде көтеруді тапсырды. Үстемақыны ең алдымен жалақысы жаңа ең төменгі шектен төмен болып қалатын қызметкерлер алады.
Еңбекақы төлеуге бизнестің қосымша шығынын үкімет 426 млрд теңге деп бағалап отыр. Кәсіпкерлер үшін бұл шығынның артуы деген сөз. Жеке кәсіпкерлер ЕТЖ 110 мың теңгеге көтерілгенде нені ескеруі керегін бөлек талдадық.
Қызметкерлер үшін бұл не білдіреді
Абдрахмановтың айтуынша, ЕТЖ 2024 жылдан бері өзгерген жоқ, ал осы уақыттағы баға өсімі жалақының сатып алу қабілетін төмендетті. Сондықтан экономист 110 мың теңгеге дейін көтеруді ең алдымен әлдеқашан шеккен шығынның өтемі деп қарайды.
Шешімнің себептерінің бірі ретінде ол халықтың сатып алу қабілетінің төмендеуін атайды. Адамдар аз сатып алуға шамасы жеткенде, шағын және орта бизнестің де қосымша қиындығы туады.
Шығын өскенде бизнес қалай әрекет етуі мүмкін
«Ал кәсіпкерлер классикалық таңдау алдында қалады: өз пайдасын азайту, бағаны көтеру, қызметкер санын оңтайландыру немесе еңбек өнімділігін арттырудың жолдарын іздеу», — дейді Абдрахманов.
Кейбір компаниялар қосымша шығынды сатып алушыларға аудара салуы мүмкін, дейді экономист. Онда баға өсімі үстемақының бір бөлігін жеп қояды. Бұл бизнестің мүмкін реакциясының сценарийі, компаниялардың расталған шешімі емес.
Абдрахманов табыстың тұрақты өсуін сапалы жұмыс орындарын құрумен және өнімділікті арттырумен байланыстырады. Оның бағалауынша, өндіріс өспесе, ЕТЖ-ны мезгіл-мезгіл көтеру өз алдына әл-ауқаттың тұрақты жақсаруын қамтамасыз етпейді.
