Фото: KUTLUER ERDAL Triumph rider / Pexels
Қазақстан Ұлттық банкі хабарландыру сайттарына Антифрод-орталық базаларынан мәлімет беруді қарастырып жатыр. Бұл — күмәнді және алаяқтық операциялар туралы ақпарат алмасу жүйесі (kursiv.media). Платформалар осы деректерді аккаунттар мен хабарландыруларды бұғаттау үшін пайдалана алады. Мұндай ақпарат алмасу сатып алушыларды ақшасынан айырылмай тұрып қорғауға көмектесуге тиіс.
Не болды
Ұлттық банк мәлімет беруді платформалармен өзара іс-қимыл жасаудың ықтимал тәсілдерінің бірі деп атады. Әңгіме Антифрод-орталық базаларына енгізілген адамдардың деректері туралы болып отыр. Егер сайтта олардың аккаунттары немесе хабарландырулары табылса, платформа оларды бұғаттай алады.
Ақпарат екі бағытта да алмасуы мүмкін. Сайттар орталыққа алаяқтық жарнама мен анықталған жалған онлайн-сатушылар туралы мәлімет бере алады. Бұл анықталған ақпаратты жүйенің басқа қатысушыларымен бөлісуге мүмкіндік береді.
Қандай платформалар мәлімет ала алады
Әңгіме сатып алу-сату үшін сатушылар, тауарлар мен қызметтер туралы ақпарат жарияланатын интернет-ресурстар туралы болып отыр. Ұлттық банк нақты платформаларды атаған жоқ. Реттеушінің хабарлауынша, сауда платформалары Антифрод-орталыққа қосылған, алайда оларға мәлімет беруді ықтимал тетік ретінде сипаттап отыр.
«Өзара іс-қимыл жасаудың ықтимал тетіктерінің бірі ретінде платформаларға Антифрод-орталықтың дерекқорларына енгізілген адамдар туралы мәлімет беруді қарастырып жатырмыз», — деп хабарлады Ұлттық банк.
Бұл нені білдіреді
Бұғаттау туралы шешімді ақпарат алмасуға қатысушылар өз жүйелері арқылы өздері қабылдайды. Антифрод-орталық күмәнді операцияларды өз бетінше анықтамайды және хабарландыруларды, аккаунттарды немесе төлемдерді бұғаттамайды. Ол қатысушылардан мәлімет жинап, оны әрі қарай жедел жеткізеді.
Сатып алушылар үшін мұндай ақпарат алмасудың мәні — сатушыға ақша аударылғанға дейін алаяқтық жарнаманы тоқтатуға көмектесу. Күмәнді әрекеттерді анықтау тәртібі мен сайттардың орталықпен өзара іс-қимыл жасау ережелерін Сауда және интеграция министрлігі белгілеуге тиіс. Ұлттық банк жүйенің жұмысын және қатысушылардың оған қол жеткізуін қамтамасыз етеді.
Неліктен жалған дүкендерге назар аударылып отыр
Антифрод-орталықтың дерегінше, 2024 жылы жүйе жалған онлайн-дүкендер арқылы жасалған 2 430 алаяқтық жағдайын тіркеген. 2025 жылы мұндай жағдайлар саны 18 163-ке жетті. Қазір бұл схема орталық тіркейтін оқиғалардың ішінде ең көп таралғаны болып отыр.
Ақпарат алмасуға банктер, төлем және қаржы ұйымдары, ұялы байланыс операторлары, құқық қорғау және басқа да мемлекеттік органдар қатысады. Платформа бір қатысушының мәліметі өзгелерге азаматтарды шығынға ұшырамай тұрып қорғауға көмектесуі үшін құрылған.
