Хусейн Атакан Варол — Назарбаев Университеті жанындағы Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институтының (ISSAI) негізін қалаушысы және директоры, робототехника профессоры, сонымен қатар университет жанынан жаңадан ашылған Есептеу және жасанды интеллект мектебінің (SCAI) алғашқы деканы. Дәл осы ғалымның жетекшілігіндегі институт Қазақстанның егемен ЖИ-жүйелерін — Oylan үлкен тілдік моделін, Mangisoz дауыстық моделін және нақты уақыт режимінде мәтінді аударатын TilSync сервисін жасап шығарды.
Түркиядан Қазақстанға: ғылыми және кәсіби жол
Профессор Варол Түркияда туып-өсіп, АҚШ-тың жетекші Vanderbilt университетінде робототехника бойынша докторлық диссертация қорғаған. 2011 жылы ол жаңадан құрылған Назарбаев Университетіне шақырылып, Қазақстанда заманауи робототехника мен машиналық оқыту мектебінің іргетасын қалады.
ISSAI: Қазақстанның суверенті жасанды интеллекті қалай жасалуда
Шетелдік дайын шешімдерді пайдалану елдің цифрлық егемендігіне тәуекел тудырады. Атакан Варол мен оның командасы ұлттық мәдениет пен тілді терең түсінетін дербес технологияларды құруға көңіл бөлді:
- Oylan: Қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі миллиондаған деректер негізінде арнайы оқытылған қазақстандық үлкен тілдік модель (LLM).
- Mangisoz: Қазақ тіліндегі дыбыстарды, акценттер мен диалектілерді жоғары дәлдікпен танитын және мәтінді табиғи дауыспен дыбыстайтын жүйе.
- TilSync: Бейнематериалдар мен тікелей эфирлерге нақты уақытта үш тілде субтитр жасап, бір тілден екінші тілге лезде аударатын жасанды интеллект құралы.
Жас ғалымдарды тәрбиелеу миссиясы
Атакан Варолдың басты жетістіктерінің бірі — ISSAI институтында жұмыс істейтін зерттеушілердің 90%-дан астамы Қазақстанның жас мамандары мен талантты түлектері. Ол еліміздің жаһандық ЖИ жарысында тек тұтынушы емес, дербес технология жасаушы мемлекетке айналуы үшін отандық ғылыми экожүйені белсенді дамытуда.
