2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстанда «Даму» Қорының «Іскер аймақ» бағдарламасының жаңартылған ережелері қолданысқа енді. Ол микро және шағын бизнеске мемлекеттік субсидия есебінен банктік несие немесе лизинг құнын төмендетуге мүмкіндік береді. Кәсіпкерлердің көпшілігі үшін қор номиналды мөлшерлеменің 40%-ын, ал әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін — 50%-ын өтейді.
«Іскер аймақ» бағдарламасы инвестициялар немесе айналым қаражатын толықтыру үшін несие немесе лизинг қажет ететін кәсіпкерлерге арналған. Қолданыстағы талаптар бойынша қаржыландырудың ең жоғары сомасы — 200 млн теңге, ал субсидиялау мерзімі — үш жылға дейін. Қаржы институтының номиналды мөлшерлемесі «Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі + 4 пайыздық тармақ» формуласымен шектелген.
2026 жылғы тамыздағы өзгерістерден кейін тетік айтарлықтай жеңілдеді: лимиттер енді жекелеген банктер мен лизингтік компаниялар арасында алдын ала бөлінбейді. Кәсіпкер «Даму» Қорының кез келген қаржылық серіктесіне жүгіне алады. Егер банк немесе лизингтік компания жобаны мақұлдаса, құжаттар қорға жіберіледі, ол субсидиялау туралы шешімді бес жұмыс күні ішінде қабылдайды.
Кім қатыса алады
Бағдарламаға микро және шағын кәсіпкерлік субъектілері, ауыл шаруашылығы кооперативтері және әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері қатысады. Қарапайым бизнес үшін басым қызмет түрлеріне байланыстылық сақталады, ал әлеуметтік кәсіпкерлер 2026 жылдың қыркүйегінен бастап салалық шектеулерсіз — тиісті тізілімде көрсетілген қызмет түрлері аясында қолдауға үміткер бола алады.
Бағдарлама шарттарында тікелей көрсетілген бағыттардың мысалдары. Өңірлік әкімдіктер қосымша алтыға дейін басым ЭҚЖЖ анықтай алады.
Базалық тізбеде азық-түлік, тоқыма және киім-кешек, ағаштан, қағаздан жасалған бұйымдар, химиялық өнімдер, резеңке және пластмассалар, құрылыс материалдары, металл бұйымдары, компьютерлер мен электроника, электр жабдықтары, жиһаз және бірқатар басқа да тауарлар өндірісі бар. Жекелеген қызмет түрлері жалпы тізбеден шығарылған, сондықтан өтінім бермес бұрын өзіңіздің ЭҚЖЖ-ңызды өзекті ережелермен салыстырып тексеру маңызды.
Республикалық тізбеден басқа, жергілікті атқарушы органдар нақты өңір немесе аудан үшін алтыға дейін қосымша ЭҚЖЖ таңдау құқығына ие болды. Бұл бағдарлама шарттарын бүкіл ел бойынша әртүрлі етеді: негізгі тізімге кірмейтін жоба белгілі бір облыста басымдыққа ие болуы мүмкін.
Мемлекет несие бойынша қанша өтейді
Қатысушылардың көпшілігі үшін субсидиялау көлемі номиналды пайыздық мөлшерлеменің 40%-ын құрайды. Бұл ретте кәсіпкер үшін соңғы мөлшерлеме жылдық 12,6%-дан төмен болмауы тиіс. Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекет номиналды мөлшерлеменің 50%-ын субсидиялайды, ал қалған бөлігін қарыз алушы төлейді.
Бұл грант немесе тегін ақша емес: кәсіпкер әдеттегі банктік немесе лизингтік қаржыландыруды алады және негізгі қарызды өтеуді жалғастырады. Қолдау нақты пайыздық жүктемені азайтады. Сондықтан жобаның қаржылық тұрақтылығы мен қарызға қызмет көрсету қабілеті негізгі шарттар болып қала береді.
«Іскер аймақ» қолданыстағы ережелері бойынша тапсыру сызбасы.
Қаржыландыруды неге пайдалануға болады
Бағдарлама екі негізгі мақсатқа жол береді: инвестициялар және айналым қаражатын толықтыру. Инвестициялық жоба коммерциялық жылжымайтын мүлікті, жабдықтарды, техника мен көлікті сатып алуды, сондай-ақ бизнес-нысандарды салуды, жаңғыртуды, қайта жаңартуды және күрделі жөндеуді қамтуы мүмкін.
2026 жылғы тамыздағы өзгерістерден кейін инвестициялық шығындар отандық жеткізушілерге көбірек байланыстырылды. Инвестициялық жоба аясындағы жабдықтар, техника, көлік, құрылыс материалдары және басқа да активтер тиісті тізілімдегі қазақстандық тауар өндірушілерден сатып алынуы тиіс. Егер қажетті тауар тізілімде болмаса, ережелер басқа өндірушілерден сатып алуға рұқсат береді.
Инвестициялық жобаны жүзеге асыру мерзімі енді бұрынғы 24 айдың орнына субсидиялау басталған күннен бастап 18 айды құрайды. Ерекше жағдайларда оны тағы ең көбі алты айға ұзартуға болады — мысалы, егер заңнамада елеулі өзгерістер немесе күтпеген техникалық, экономикалық не өндірістік жағдайлар туындаса.
Бизнесте қандай міндеттемелер пайда болады
Субсидия қарсы міндеттемелермен бірге беріледі. Инвестициялық жобалар үшін жаңа жұмыс орындарын ашу қажет: әрбір жоба бойынша кемінде бір жұмыс орны және қосымша несиенің әрбір 100 млн теңгесіне есептелген жұмыс орындары. Сондай-ақ кәсіпкер кірісті жинақталған инфляция деңгейінен төмен емес деңгейде арттыруы тиіс.
Айналым капиталын қаржыландыру үшін кіріс пен еңбекақы қорының өсуі жинақталған инфляция деңгейінен төмен болмауы талап етіледі. Жаңа ережелер бұл деңгейден төмен қарай бір пайыздық тармақтан аспайтын ауытқуға жол береді. Егер кәсіпкер өзіне байланысты емес объективті жағдайларға тап болса, жобаның жүзеге асырылуын және қаражаттың мақсатты пайдаланылуын растаған жағдайда көрсеткіштерге қол жеткізу үшін қосымша қаржылық жыл берілуі мүмкін.
Өтінімді қалай беруге болады
- «Даму» Қорының серіктесі болып табылатын екінші деңгейдегі банкті немесе лизингтік компанияны таңдау.
- Несиеге немесе лизингке өтінім беру және қаржы институтында жобаны бағалаудан өту.
- Қаржыландыру мақұлданғаннан кейін банк немесе лизингтік компания жобаны «Даму» Қорына жібереді.
- Қор субсидиялау мәселесін бес жұмыс күні ішінде қарайды.
- Оң шешім қабылданған жағдайда кәсіпкер, қаржы институты және «Даму» Қоры үшжақты субсидиялау шартын жасасады.
Субсидияға өтінімді несиенің автоматты жалғасы ретінде қарастыруға болмайды: алдымен қаржы институты қаржыландырудың өзін мақұлдауы керек, содан кейін «Даму» Қоры мемлекеттік қолдау бойынша бөлек шешім қабылдайды. 2026 жылғы өзгерістерден кейін кәсіпкер қордың бас тартуына әкімшілік немесе сот тәртібімен шағымдана алады.
Бағдарлама кімге ерекше пайдалы болуы мүмкін
«Іскер аймақ» өсу үшін айтарлықтай банктік қаржыландыруды қажет ететін, бірақ нарықтық пайыздық мөлшерлеме жобаны тым қымбат ететін бизнеске барынша қызықты. Бұл шағын өндірістік кәсіпорындар, тамақ цехтары, жиһаз фабрикалары, шеберханалар, ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеушілер және басым салалардағы басқа да компаниялар болуы мүмкін.
Әлеуметтік кәсіпкерлік үшін 2026 жылғы қыркүйектегі жаңарту ерекше байқалады: салалық шектеулер алынып тасталды, ал субсидияланатын мөлшерлеменің үлесі номиналды мөлшерлеменің 50%-ына дейін арттырылды. Бұл ретте жоба әлеуметтік кәсіпкерлер тізіліміндегі қызмет түрлеріне сәйкес келуі және бизнесті тіркеу мен жобаны іске асыру орнын ескеруі тиіс.
| RAEM 2026 жылғы 5 қыркүйекте тексерді. Негізгі дереккөздер: «Даму» Қорының ресми сайты, «Іскер аймақ» бағдарламасының беті және 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жаңартылған ережелер. Қордың байланыс орталығы: 1408. |
