Фото: Mikhail Nilov / Pexels
Қазақстанда банкроттық арқылы қарыздан құтылуға болады, бірақ алимент пен бірқатар басқа міндеттемені әрі қарай да төлеуге тура келеді. Жалғыз баспана кепілде тұрса, мысалы, ипотекаға алынған болса, сатылуы мүмкін. Алайда бұл — күрделі әрі ұзақ рәсім. Банкроттықтан кейін несие алуға да шектеу қойылады, ал қаржылық жағдай тағы үш жыл тексеріледі. Рәсімнің шарттары мен салдары туралы inbusiness.kz материалына сүйеніп баяндаймыз.
Кім қарызын сотсыз есептен шығара алады
Соттан тыс банкроттық банктерге, микроқаржы ұйымдарына — МҚҰ-ға және коллекторларға берешегі бар адамдарға арналған. Бұл рәсім ломбард алдындағы қарызға қолданылмайды.
Негізгі шарттар: берешек 1600 айлық есептік көрсеткіштен — АЕК-тен аспауы, мүліктің болмауы және кемінде бір жыл бойы төлем жасалмауы керек.
Берешек рұқсат етілген мөлшерден асса, төлем мерзімі жеткілікті уақытқа кешіктірілмесе немесе меншікте мүлік болса, өтініш қабылданбауы мүмкін. Сондықтан өтініш бермес бұрын қарыз сомасын, төлем күндерін және жылжымайтын мүлік не автокөлік туралы мәліметтерді тексерген жөн.
Пәтер мен басқа мүлік не болады
Соттан тыс рәсімге жүгіне алмайтын борышкерлер үшін сот арқылы банкроттық қарастырылған. Өндіріп алуға болатын мүлік сауда-саттықта сатылады. Түскен ақша кредиторларға беріледі, ал қалған берешек есептен шығарылуы мүмкін.
Жалғыз баспана кепілде тұрмаса, заңмен қорғалады. Ипотекалық пәтер борышкердің басқа баспанасы болмаса да сатылуы мүмкін, алайда бұл — күрделі әрі ұзақ рәсім.
Банкроттыққа дейін мүлікке қатысты жасалған мәмілелер де тексеріледі. Борышкер активтерін жасыруға немесе туыстарының атына қайта рәсімдеуге тырысса, мәміле даулануы мүмкін. Мұндай мүлікті сатып алғандар үшін де тәуекел бар.
Банкроттықтан кейін қандай қарыздар қалады
Заң бойынша кейбір міндеттемелерді есептен шығару арқылы тоқтату мүмкін емес. Олардың қатарында:
- алимент;
- өмірге немесе денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу;
- қылмыстық құқық бұзушылықтардан келген залалды өтеу;
- сот шешімімен бюджетке өндіріп алынатын сомалар;
- қаржы басқарушысына төленбеген сыйақы бар.
Сондықтан рәсім аяқталса да, барлық төлем тоқтамайды. Алдағы шығындарды есептегенде мұндай міндеттемелерді ескеру керек.
Несие алуға және шетелге шығуға қанша жылға шектеу қойылады
Соттан тыс банкроттық аяқталғаннан кейін бес жыл бойы банктен қарыз және микрокредит алуға болмайды. Ломбардтан қарыз алуға ғана рұқсат етіледі. Сондай-ақ кепіл беруші, кепілдік беруші немесе кепіл болушы болуға болмайды.
Қайта банкроттық рәсіміне жеті жылдан кейін жүгінуге болады. Несие алуға қойылған бес жылдық шектеудің аяқталуы жаңа қарыздың мақұлданатынына кепілдік бермейді: бұрын банкрот болғаныңыз кредитор үшін әлі де маңызды.
Сот арқылы банкроттық кезінде рәсім аяқталғанша шетелге шығуға уақытша тыйым салынуы мүмкін. Соттан тыс банкроттыққа мұндай шектеу қолданылмайды.
Қарыз есептен шығарылғаннан кейін не тексеріледі
Қаржылық жағдайды бақылау үш жылға созылады. Банкрот деп танылған адам мемлекеттік тіркеуге жататын мүлік сатып алса, бұл туралы мәлімет кредиторларға беріледі. Бұл жұбайымен бірге жинаған ортақ мүлікке де қатысты.
Кредиторлар банкрот деп тану туралы шешімнің күшін жою үшін сотқа жүгіне алады. Мүліктің заңды жолмен алынғаны расталмаса, сот шешімнің күшін жойып, рәсімді қайта бастауы мүмкін.
Банкрот мәртебесін алмай қарызды қалай өтеуге болады
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру кредиторлармен есеп айырысуды бірнеше жылға бөлуге мүмкіндік береді. Бұл рәсімде адам банкрот мәртебесін алмайды.
Қарапайым тілмен айтқанда, өтініш бермес бұрын қарыз түрлерін, кепіл мен мүлікті тексеріңіз. Банкроттыққа жүгінуді жоспарласаңыз, әрі қарай да төлеуге тура келетін міндеттемелер мен жаңа несие алуға қойылатын шектеулерді алдын ала ескеріңіз.
