Қазақстанда жасанды интеллект негізіндегі Цифрлық жұмыспен қамту қызметі тестіленуде. Жобаның алғашқы екі айында шамамен 3 мың адам жұмысқа орналасып үлгерді, ал қатысушыларға шамамен 59 мың жұмыс ұсынысы жолданды.
Пилот Павлодар және Маңғыстау облыстарында жұмыс істеуде. Қараша айынан бастап жүйені еліміздің басқа да өңірлеріне кеңейту жоспарланған.
Бұл қалай жұмыс істейді
Жаңа жүйенің сайттағы қарапайым жұмыс іздеуден басты айырмашылығы — проактивті тәсіл.
Адамның келісімімен жүйе оның цифрлық түйіндемесін автоматты түрде қалыптастырады: білімі, жұмыс тәжірибесі, өтілі, дағдылары және басқа да сипаттамалары туралы деректерді біріктіреді.
Осыдан кейін ЖИ қолжетімді бос жұмыс орындарын талдап, нақты адамға сәйкес келетіндерін таңдап береді.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Бахтияр Жазықпаевтың айтуынша, пилотқа қатысушыларға екі ай ішінде осындай 59 мыңға жуық хабарлама жіберілген, ал 3 мыңға жуық адам жұмыс тапқан.
Жүйе жұмыс қажет адамдарды өзі іздейді
Цифрлық жұмыспен қамту қызметі біртіндеп мемлекеттік сервистердің жұмыс істеу қағидатын өзгертуі тиіс.
Бұрын адам жұмысынан айырылғаннан кейін өзі тіркеліп, түйіндеме құрып, бос орындарды өзі іздейтін.
Жаңа модель бойынша мемлекет жұмысқа орналасуға көмек қажет болуы мүмкін азаматтарды алдын ала анықтап, нұсқаларды автоматты түрде ұсына алады.
Қазіргі уақытта пилотқа мынадай азаматтар енгізілген:
- соңғы үш айда жұмысынан айырылған адамдар;
- жоғары оқу орындары мен колледждердің түлектері;
- ресми тіркелген жұмыссыздар.
Осылайша, логика біртіндеп «адам жұмыс іздейді» дегеннен «жүйе адамға қолайлы жұмысты өзі ұсынады» дегенге қарай өзгеруде.
ЖИ жұмысқа алу туралы шешім қабылдамайды
Бұл жерде жасанды интеллект жұмыс берушіні алмастырмайтынын түсіну маңызды.
Жүйе жаңа жұмыс орындарын құрмайды және кімді жұмысқа алу керектігін шешпейді. Ол адамның бейінін бар бос жұмыс орындарымен жылдамырақ сәйкестендіруге көмектеседі.
Жұмысқа алу туралы түпкілікті шешімді бұрынғыдай жұмыс беруші қабылдайды.
Сондықтан «ЖИ 3 мың адамды жұмысқа орналастырды» деген тұжырым әсерлі естілгенімен, оны жаңа сервис арқылы бос орындар іріктелгеннен кейін шамамен 3 мың қазақстандық жұмысқа орналасты деп айтқан дәлірек болады.
Жүйе тағы нені ұсына алады
Цифрлық жұмыспен қамту қызметі тек бос орындарды іздеу сервисімен шектелмеуі тиіс.
Еңбек министрлігі ол арқылы адамның бірыңғай цифрлық бағытын құруды жоспарлап отыр: кәсіп таңдау мен жұмыс іздеуден бастап оқыту мен жұмысқа орналасуға дейін.
Егер лайықты бос орын үшін дағдылар жеткіліксіз болса, жүйе адамды оқытуға немесе қайта даярлауға бағыттай алады.
Сондай-ақ адамның еңбек ұтқырлығына дайындығы ескеріледі — яғни жүйе бос жұмыс орындарын тек тұрғылықты жерінің маңынан ғана емес, басқа өңірлерден де көрсете алады.
Әзірге бұл тек пилоттық жоба
Алғашқы көрсеткіштерге қарамастан, жобаны әзірге толыққанды жалпыұлттық жүйе деп санауға болмайды.
Ол тек екі өңірде — Павлодар және Маңғыстау облыстарында ғана іске қосылған.
Үкімет қараша айынан бастап Цифрлық жұмыспен қамту қызметін одан әрі кеңейте бастайтынын мәлімдеді.
Ауқымды тұрғыдан алғанда жоба көлемді көрінеді: Enbek.kz платформасында қазірдің өзінде 900 мыңнан астам жұмыс беруші мен 3,3 млн жұмыс іздеуші тіркелген, ал мемлекет жұмыс іздеу мен әлеуметтік қызметтерді цифрлық форматқа барған сайын белсендірек көшіруде.
Басты сұрақ — алгоритм адамды қаншалықты дұрыс түсінеді
Егер жүйе тек ресми кәсіпті ғана емес, нақты дағдыларды, тәжірибені және оқуға дайындықты ескере алса, ол жұмыс іздеуді айтарлықтай жеделдете алады.
Бірақ дәл осы жерде басты қауіп те туындайды.
Алгоритм адамның өткен тәжірибесіне тым қатты сүйеніп, тіпті ол өз кәсібін толық ауыстырғысы келсе де, оған тек ұқсас бос орындарды ұсынуы мүмкін.
Сонымен қатар, жүйе адамның білімі, еңбек тарихы және дағдылары туралы деректерді неғұрлым көп пайдаланса, ашықтық соғұрлым маңызды бола түседі: нақты қандай деректер ескерілетіні және адамға не себепті белгілі бір бос орын ұсынылатыны түсінікті болуы шарт.
Әзірге жоба ерте кезеңде тұр және оның нақты тиімділігін бүкіл елге таратқаннан кейін ғана бағалауға болады.
