Фото: Zayed Hossain / Pexels
Қазақстанда меморгандарға арналған IT жүйелердің құнын есептегенде мердігердің рентабельділігі 25% деп белгіленді. Жаңартылған әдістеме 10 қарашада күшіне енеді. Ол мемлекеттік цифрлық жобаларға қандай шығындар кіретінін анықтайды (kursiv.media).
Не өзгерді
2026 жылғы 28 қазандағы №637/НҚ бұйрыққа жасанды интеллект министрі Жаслан Мәдиев қол қойды. Әдістемеде әзірлеушілердің жалақысы мен жүйенің күрделілігі ескеріледі. Есепке жұмыс мерзімі мен инфляция да әсер етеді.
Үстеме шығындарға 71,5%, кезең шығындарына 48%, рентабельділікке 25% норматив белгіленген. Үстеме шығындарға, мысалы, кеңсені жалдау ақысы жатады. Кезең шығындарына әкімшілік қызметкерлердің еңбекақысы мен маркетинг кіреді.
Мұнда бір маңызды жайт бар: бұл пайыздарды жай ғана қосып, мемлекеттік тапсырыстың бағасына үстей салуға болмайды. Олар әдістеме бойынша есептеуде қолданылады. Есепке негіз ретінде Ұлттық статистика бюросының дерегіндегі соңғы аяқталған жылдағы инженер-бағдарламашының орташа жалақысы алынады.
Әзірлеу құнына әсері
Есептеу жеті кезеңнен тұрады: болашақ жүйенің мүмкіндіктерін бағалаудан бастап түпкілікті құнын анықтауға дейін. Ол бизнес-процестерді модельдеу мен талаптарды жинаудан бастап жүйені енгізуге дейінгі жұмысты қамтиды. Есепке жобалау мен код жазу да кіреді, тестілеу бөлек ескеріледі.
Құнға пайдаланушылар саны мен ақпаратты қорғау талаптары әсер етеді. Жүйенің ақауларға төзімділігі мен ақпаратты өңдеу жылдамдығы да ескеріледі. Адам өмірі тәуелді болатын жүйелерге бөлек коэффициенттер қарастырылған. Ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық тұрақтылыққа қатысты жүйелерге де осындай коэффициенттер бар.
Әзірлеу мерзімін қысқарту да есептік еңбек шығынын арттыруы мүмкін. Бағаның өсуіне түзету енгізу үшін алдыңғы үш жылдағы орташа инфляция деңгейі ескеріледі.
Жабдық пен техникалық қолдау шығындарын негіздеу
Цифрлық жобаның құнына жабдық пен бағдарламалық қамтылым, сондай-ақ жобаны басқару және киберқауіпсіздік пен сапаны сынау шығындары кіруі мүмкін. Жабдық пен бағдарламаларды сатып алу немесе жалға алу үшін кемінде екі жеткізушіден ұсыныс жинау керек. Ұсыныс болмаса, әдістеме бойынша кемінде екі тәуелсіз бағалау қорытындысы қажет.
Дайын бағдарламалық қамтылымды сүйемелдеу үшін 15% еңбек сыйымдылығы коэффициенті белгіленген. Ол техникалық қолдау шығындарын есептегенде басқа көрсеткіштермен бірге қолданылады. Техникалық қолдауға қателерді түзету мен қызмет көрсету, пайдаланушыларға көмек беру және лицензиялық бағдарламаларды қолдау кіруі мүмкін.
Жаңа функциялар қосу немесе жүйені елеулі түрде өзгерту жаңғырту деп саналады және бөлек есептеледі. 2026 жылғы ақпанда президент Қасым-Жомарт Тоқаев меморгандарды цифрландыру шығындарын сынады. Ол бытыраңқы жүйелерді бюджеттен орасан қосымша қаржы жұмсамай, QazTech платформасына біріктіруді талап етті.
