Иллюстрация: ЖИ
Шетелде тұрақты тұратын қазақстандықтарға сол елде осыған ұқсас мемлекеттік зейнетақы алмайтынын жыл сайын растау ұсынылды. Растайтын құжат болмаса, зейнетақы тағайындаудан бас тартуы, ал тағайындалған төлемдерді уақытша тоқтатуы мүмкін. Конституциялық соттың түсіндіруінше, Әлеуметтік кодекске енгізілетін түзетулер Құрылтайдың қарауында (kursiv.media). Жаңа талап әзірге күшіне енген жоқ.
Өзгерістер қандай зейнетақыларға қатысты
Заң жобасы екі төлемді қамтиды: мемлекеттік базалық зейнетақы және жасына байланысты зейнетақы. Ұсынылған шарттар елден тыс жерде тұрақты тұратын Қазақстан азаматтарына қатысты.
Мұнда бір маңызды жайт бар: сөз мемлекеттік төлемдер туралы болып отыр. Ұсынылған талапты БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтарына қолдануға әзірге негіз жоқ.
Көшкеннен кейін зейнетақы алу құқығы сақтала ма
Конституциялық соттың түсіндіруінше, Қазақстан азаматы басқа елге көшкені үшін ғана осы зейнетақыларды алу құқығынан айырылмауға тиіс. Бұл құқыққа ие болу үшін белгіленген зейнет жасына жетіп, заңның басқа да талаптарын орындау қажет.
Сот Қазақстан азаматтарына мемлекеттік базалық зейнетақы мен жасына байланысты зейнетақы тағайындау үшін елде тұрақты тұру міндетті шарт бола алмайтынын атап өтті. Әлеуметтік кодекске ұсынылған түзетулер осы шешімге байланысты.
Жыл сайын нені растау қажет болады
Заң жобасына сәйкес, зейнеткерге өзі тұратын мемлекетте тиісті зейнетақы төлемін алмайтыны туралы құжат қажет болады. Мұндай растауды жыл сайын, яғни жылына бір рет ұсыну көзделген.
Шарт осыған ұқсас зейнетақыны алмауға қатысты. Бұл шетелде кез келген табыс табуға немесе кез келген төлем алуға тыйым салу дегенді білдірмейді.
Қандай жағдайда төлем тағайындалмайды немесе уақытша тоқтатылады
Түзетулер сипатталған күйінде қабылданса, жыл сайынғы растаудың болмауы Қазақстаннан зейнетақы алуға әсер етеді. Төлем тағайындауға өтініш бергенде бас тартуы мүмкін. Зейнетақы тағайындалып қойған болса, оны уақытша тоқтатуы мүмкін.
Сондықтан көшкеннен кейін зейнетақы алу құқығы мен оны төлеу шарттарын сақтау — екі бөлек мәселе. Басқа елге көшу азаматты зейнетақы алу құқығынан айырмауға тиіс, бірақ заң жобасында ақша алу үшін қосымша растау қарастырылған.
Жаңа шарттар қашан күшіне енеді
2026 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша жаңа талап әлі күшіне енген жоқ. Заң жобасын депутаттар қарауы керек, ал оның түпкілікті нұсқасы өзгеруі мүмкін.
Түзетулерге Конституциялық соттың 2026 жылғы 18 мамырдағы шешімі негіз болды. Оған Шығыс Қазақстан облыстық сотының шетелге тұрақты тұруға кеткен азаматтардың зейнетақы алу құқықтары жөніндегі өтініші себеп болған.
Қарапайым тілмен айтқанда
Шетелде тұрсаңыз, жыл сайын растау ұсынуды әзірге қолданыстағы міндет деп қабылдаудың қажеті жоқ. Қазір түзетулердің қабылдануын және түпкілікті шарттарын бақылаған жөн. Ұсынылған ереже екі мемлекеттік зейнетақыға қатысты, ал сот шешімі азаматтардың қай елде тұратынына қарамастан, осы зейнетақыларды алу құқығын қорғайды.
