Фото: Towfiqu barbhuiya / Pexels
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда бала күтіміне байланысты төлем алушылардың зейнетақы жарналарына бюджеттен қосымша ақша аудару тоқтатылады. Төлемнің өзінен ұсталатын жарналар Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына — БЖЗҚ-ға түсе береді (inbusiness.kz). Орташа айлық табыс 500 мың теңге болса, зейнетақы шотына ай сайын түсетін сома 50 мыңнан 20 мың теңгеге дейін азаяды. Бұл өзгеріс бала күтіміне байланысты төлемнің өзіне әсер етпейді.
Мемлекет кімдердің зейнетақы жарналарына қосымша ақша аударады
2026 жылдың соңына дейін бала бір жарым жасқа толғанша оның күтіміне байланысты әлеуметтік төлем алушыларға қосымша жарна аударылады. Әлеуметтік төлемнің мөлшері соңғы 24 айда әлеуметтік аударымдар жасалған орташа айлық табыстың 40%-ын құрайды.
Төлемнен 10% міндетті зейнетақы жарнасы ұсталады. Зейнетақы шотына бұрынғы орташа айлық табыстың 10%-ы түсуі үшін мемлекет жетпейтін соманы қосады. Сондықтан бала күтімі кезінде зейнетақы жинағы екі көзден толығады.
БЖЗҚ-ға түсетін ақша қаншаға азаяды
Айырмасын орташа айлық табысы 500 мың теңге болған ата-ананың мысалынан көруге болады. Мұндай табыс кезінде бала күтіміне байланысты төлем зейнетақы жарналары ұсталғанға дейін 200 мың теңге болады.
| Ай сайынғы сомалар | 2026 жылдың соңына дейін | 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап |
|---|---|---|
| Жарналар ұсталғанға дейінгі төлем | 200 000 теңге | 200 000 теңге |
| Төлемнен ұсталатын зейнетақы жарналары | 20 000 теңге | 20 000 теңге |
| Мемлекет қосатын сома | 30 000 теңге | 0 теңге |
| Зейнетақы шотына түсетін жалпы сома | 50 000 теңге | 20 000 теңге |
Бұл мысалда зейнетақы шотына ай сайын 30 мың теңге кем түседі. Яғни түсім 60%-ға қысқарады. Әңгіме жаңадан түсетін ақша туралы болып отыр. Ал шотта жиналған зейнетақы жинағының табыстылығы — бөлек тақырып.
Төлемді қазір алып жүргендерге қосымша жарна сақтала ма
Мұнда маңызды бір жайт бар: 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап осы күнге дейін тағайындалған субсидияларды аудару да тоқтатылады. Декретке 2026 жылы шықсаңыз да, бала күтімінің қалған кезеңіне бюджеттен қосымша жарна аударылмайды.
Өзгерістер 2026 жылғы 11 маусымдағы № 306-VIII заңда көзделген. Соған сәйкес Әлеуметтік кодекстен осы жарналарды бюджеттен субсидиялауды реттейтін 87–89-баптар алынып тасталады.
Бала күтімі кезеңі зейнетақы өтіліне есептеле бере ме
Әлеуметтік кодекстің 206-бабына сәйкес жұмыс істемейтін ананың немесе әкенің бала үш жасқа толғанша оны күткен уақыты зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне кіреді. Мұндай кезеңдердің жалпы ұзақтығы 12 жылға дейін болуы мүмкін.
Бұл өтіл базалық зейнетақы мөлшерін есептегенде ескеріледі. Қосымша жарнаның тоқтауы жинақтаушы шотқа түсетін ақшаны азайтады, бірақ бала күтімі кезеңін заңда көзделген тәртіппен өтілге есептеу сақталады. Жинақты пайдалану, соның ішінде Қазақстандағы зейнетақы аннуитеті — бөлек мәселе.
Қарапайым тілмен айтқанда
Төлемді қазір алып жүрсеңіз немесе 2027 жылы декретке шығуды жоспарласаңыз, БЖЗҚ-ға алдағы уақытта түсетін ақшаның азаятынын ескеріңіз. Табысы 500 мың теңге болған адамның мысалында зейнетақы шотына ай сайын 50 мың теңгенің орнына 20 мың теңге аударылады. Отбасы бюджетін жоспарлағанда бала күтіміне байланысты төлемнің өзін зейнетақы жинағына түсетін сомадан бөлек есептеңіз.
