Елнар Салпековтің есімі соңғы бір айда ондаған қазақстандық басылымдарда бір ғана тақырыппен тарады: Берклиде оқитын 19 жастағы қазақстандық студент елімізге 10 миллиард долларлық AI-деректер орталығын әкелуге көмектесті. Біз бұл оқиғаны ашық отандық және халықаралық дереккөздер арқылы жан-жақты тексеріп шықтық.
Елнар Салпеков кім?
Салпеков — Назарбаев Зияткерлік мектебінің (НЗМ) түлегі, қазіргі уақытта Калифорния университетінің (Беркли) студенті. Мектеп кезінде ол достарымен бірге жеміс снектерін шығару стартапын бастаған — Forbes.kz деректері бойынша, оған танымал кәсіпкер Алмас Әбдіғаппаров 30 млн теңге инвестиция салған болатын.
Бір ғана стартап емес, екеу
Берклиге түскеннен кейін ол тек оқумен шектелмей, жасанды интеллект саласындағы жобаларға белсене араласа бастады. Ол кремний алқабындағы түрлі венчурлік хакатондар мен қауымдастықтардың белсенді мүшесіне айналды.
Эрик Шмидттің Rise грантының бұған қандай қатысы бар?
Елнар Google-дің бұрынғы бас директоры Эрик Шмидт пен Schmidt Futures қоры құрған жаһандық Rise бағдарламасының жеңімпаздарының бірі атанған еді. Бұл бағдарлама әлемнің түкпір-түкпірінен дарынды жастарға бүкіл өмір бойы білім беру және нетворкинг гранттарын ұсынады. Бұл байланыстар оған халықаралық деңгейдегі инвесторлармен сөйлесуге жол ашты.
Студенттер Firebird мәмілесіне қалай шықты?
Студенттер халықаралық инвестициялық топтар мен дата-орталықтар инфрақұрылымын салатын Firebird компаниясымен байланыс орнатты. Олар Қазақстанның энергетикалық әлеуеті мен Орталық Азияның AI-хабына айналу амбициясын инвесторларға таныстыруға белсенді атсалысты.
«10 миллиард доллар» шын мәнінде нені білдіреді?
БАҚ беттеріндегі шулы тақырыптар оқырмандарда «19 жастағы студентке NVIDIA 10 миллиард доллар қолма-қол ақша аударды» деген қате түсінік тудырды. Шын мәнінде:
- $10 млрд — бұл алдағы ондаған жыл ішінде салынуы мүмкін есептеу қуаттарының, электр станцияларының, серверлер мен инфрақұрылымның ықтимал жалпы инвестициялық бағасы.
- Бұл NVIDIA компаниясының өз қаражаты емес, NVIDIA чиптері мен архитектурасын пайдаланатын халықаралық консорциумдар мен қорлардың жобасы.
- Бұл кезеңде құжаттар көбінесе міндеттемесі жоқ ынтымақтастық меморандумдары (MoU) форматында болады.
Мұндай ауқымды мәмілелер қалай құрылады?
Миллиардтаған долларлық мемлекеттік жобалар министрліктер, ірі энергетикалық монополиялар және алып венчурлік конгломераттар арасындағы көпжылдық келіссөздермен іске асады. Елнар Салпековтің бастамашылдығы мен ұлттық мүддені Кремний алқабында танытуы жоғары бағалауға лайық, бірақ нақты фактілерді журналистік тұрғыда сабырмен және терең түсініп қабылдаған жөн.
