Балқашта құны 750 млрд теңге болатын жаңа мыс балқыту зауытын салғысы келеді. Оның мәлімделген шығарындылары — қазіргі Балқаш зауытының 60 мың тоннасына қарсы жылына 5 мың тонна. Айырмашылық — 12 есе.
Бұл болашақ кәсіпорынның жобалық көрсеткішін қолданыстағы өндірістің көрсеткішімен салыстыру. Жаңа зауытты әлі салу қажет, ал оның экологиялық сипаттамаларын іске қосылғаннан кейін өлшеу керек болады.
Зауыт туралы не белгілі
Жоба 8 қазанда Қарағанды облысына жұмыс сапары барысында Премьер-министр Олжас Бектеновке таныстырылды. Құрылыс Qazaq Smelter ЖШС-мен жасалған инвестициялық келісімде көзделген.
Негізгі параметрлер мынадай:
| Параметр | Мәлімделген көрсеткіш |
|---|---|
| Жеке инвестициялар | 750 млрд теңге |
| Өндірістік қуаттылық | Жылына 300 мың тонна катодты мыс |
| Құрылыстың басталуы | 2027 жыл |
| Кәсіпорынды іске қосу | 2030 жыл |
| Тұрақты жұмыс орындары | Шамамен 1,2 мың |
Бұл — жоспарланған инвестициялар, қуаттылықтар және жұмыс орындары. Олар жоба жүзеге асқан сайын және кәсіпорын жұмыс режиміне шыққан кезде пайда болады.
Катодты мыс — электролиттік тазарту арқылы алынған таза металл. Ол жоғары тазалығымен ерекшеленеді және мыс өнімдерін әрі қарай өндіру үшін шикізат қызметін атқарады.
Шығарындыларды азайту туралы уәде нені білдіреді
Егер мәлімделген 60 мың және 5 мың тоннаны салыстырсақ, айырмашылық жылына 55 мың тоннаны немесе шамамен 91,7%-ды құрайды.
Бірақ салыстырудың маңызды шектеуі бар: жоба туралы жарияланған хабарламада бұл көлемдердің ластаушы заттар бойынша бөлінісі және есептеудің егжей-тегжейлі әдістемесі жоқ. Сондықтан бүкіл санды, мысалы, күкірт диоксидіне немесе көмірқышқыл газына жатқызуға болмайды.
Толыққанды бағалау үшін салыстырмалы деректер қажет: қандай заттар есепке алынады, кәсіпорындар қандай жүктемеде жұмыс істейді және алаңдардағы барлық шығарынды көздері қамтылған ба.
Сонымен қатар, зауыт шығарындыларының мөлшері мен қаладағы ауа сапасы — әртүрлі көрсеткіштер. Қорытынды экологиялық жағдайға барлық ластану көздерінің жұмысы әсер етеді.
Мыс балқыту өндірісін тазарақ етуге бола ма
Бұған техникалық мүмкіндіктер бар. Мыс шикізатын балқыту кезінде, атап айтқанда, шаң мен күкірт оксидтері түзіледі. Газ тазарту жүйелері шаңды ұстауға мүмкіндік береді, ал құрамында күкірт диоксиді бар газдарды күкірт қышқылын өндіруге бағыттауға болады.
Шығарындыларды бақылаудың бұл тәсілдері АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің техникалық материалдарында сипатталған. Олардың тиімділігі өндірістің құрылысына, шығатын газдарды жинауға және тазарту жабдығының жұмысына байланысты.
Жаңа зауыт жобасында жыл сайын 1,5 млн тонна күкірт қышқылын шығару мәлімделген. Сондай-ақ заманауи балқыту агрегаттары, электролиз цехы және қождарды (шлактарды) қайта өңдеудің бөлек учаскесі қарастырылған. Мысты алу 98%-ға жетуі тиіс.
Соңғы көрсеткіш шикізаттан металды алуды сипаттайды. Оның өзі шығарындыларды тазарту тиімділігін көрсетпейді.
Қолданыстағы зауыт қалай болады
Балқаш мыс балқыту зауыты 1938 жылдан бері жұмыс істейді. 2026 жылы «Қазақмыс» оны жаңғыртудың құны 21,8 млрд теңге болатын бағдарламасын жүзеге асыруда: металлургиялық жабдықты жөндейді және инфрақұрылымды жаңартады.
Жаңа жоба туралы хабарламада жаңа кәсіпорын іске қосылғаннан кейін жұмыс істеп тұрған зауыт жабыла ма, ішінара ауыстырыла ма, әлде жұмысын жалғастыра бере ме — нақтыланбаған.
Бұл Балқаш тұрғындары үшін түбегейлі мәселе. 5 мың тонна көрсеткіші болашақ зауытты сипаттайды. Қалаға түсетін жалпы жүктемені азайту қолданыстағы өндіріс жұмысының қалай өзгеретініне де байланысты болады.
Нәтижені немен тексереді
Жобаның екі түсінікті міндеті бар: өнім шығаруды арттыру және экологиялық жүктемені азайту. Біріншісін өндіріс көлемі бойынша, екіншісін нақты өлшемдер бойынша бағалауға болады.
Іске қосылғаннан кейін жекелеген заттар бойынша шығарындылар, газ тазарту жұмысы және тұрғын аудандардағы ауа сапасы туралы деректер қажет болады. Тұрақты өндірістік жүктеме кезіндегі нәтижелерді көру маңызды болмақ.
Балқаш үшін жобаның сәттілігі жаңа жұмыс орындарын және экологиялық көрсеткіштері өлшемдермен расталатын өндірісті білдіреді. Таза металлургия туралы уәденің қаншалықты орындалғанын дәл осы көрсеткіштер көрсетеді.
