Фото: Thirdman / Pexels
Қазақстандағы шетелдік компанияларда басшыларға орта есеппен 1,4 млн теңге, ал қазақстандық жеке компанияларда 998 мың теңге жалақы есептеледі. Шетелдік IT-компанияларда бұл көрсеткіш 4,1 млн теңгеге жетеді. Дегенмен жалақыдағы айырмашылық салаға және басшының лауазымына байланысты.
Бұл салыстыру Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы сәуірде кәсіпорындар арасында жүргізген іріктемелі зерттеуіне негізделген. Нәтижелерді Data Hub келтірген, оларды Kapital.kz жариялаған. Сомаларға салықтар мен өзге де міндетті төлемдер кіреді.
Шетелдік және қазақстандық компаниялар басшыларға қанша төлейді
Зерттеуде қарастырылған 16 саланың 12-сінде шетелдік компаниялардағы басшылардың орташа жалақысы жоғары.
Салыстыру шетелдік және жеке меншік нысанындағы кәсіпорындарды қамтиды. Мұнда қазақстандық жұмыс берушілер дегенде жеке компаниялар айтылып отыр. Мемлекеттік кәсіпорындар салыстыруға кірмейді.
Статистикада кім басшы саналады
Зерттеуде ұйымды немесе оның жекелеген құрылымдық бөлімшесін басқаратын жалдамалы қызметкер басшы саналады. Сондықтан көрсеткіш әр деңгейдегі басшыларды қамтиды.
Бұл сомаларды тек компаниялардың бірінші басшыларының жалақысы деп түсінуге болмайды: статистикадағы анықтама одан кеңірек.
IT саласындағы басшылар қанша табады
Шетелдік IT-компанияларда басшылардың орташа жалақысы 4,1 млн теңге болса, осы саладағы қазақстандық жеке компанияларда 1,8 млн теңге.
IT кіретін ақпарат және байланыс саласында да айырмашылық бар: шетелдік компанияларда басшыларға орта есеппен 3,1 млн теңге, қазақстандық жеке компанияларда 1,3 млн теңге есептеледі.
Жұмыс ұсыныстарын салыстырғанда Қазақстанның IT саласындағы жалақы туралы жалпы деректерді де ескерген пайдалы. Мұндағы көрсеткіштер басшыларға қатысты, сондықтан оларды барлық IT маманына телуге болмайды.
Тәуелсіз зерттеу қандай бағдар береді
БНС деректерінен бөлек, Antal Kazakhstan компаниясының 2025–2026 жылдарға арналған жалақы шолуы да IT және телеком саласындағы жоғары басшылықтың табысы бірнеше миллион теңгеге жететінін көрсетеді. Онда бас директор, атқарушы директор және басқарушы директор лауазымдары үшін орташа минимум 2 млн, орташа максимум 5,4 млн теңге деп берілген.
Antal бұл көрсеткіштердің ең алдымен халықаралық компаниялар қызметкерлеріне тән екенін және жалақының компания көлеміне, салаға, тәжірибе мен міндеттерге байланысты өзгеретінін түсіндіреді. Бұл тәуелсіз дереккөз IT басшыларының жалақы деңгейіне қосымша бағдар береді. Алайда оның көрсеткіштері БНС-тегі барлық деңгейдегі басшылардың орташа жалақысымен бірдей емес: шолу 4,1 млн теңге көрсеткішін немесе шетелдік және қазақстандық компаниялар арасындағы нақты айырмашылықты бөлек растамайды.
Тағы қай салаларда айырмашылық айқын
БНС зерттеуіне негізделген салыстыруда жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар және өзге де қызметтер салаларында шетелдік компаниялардағы басшылардың орташа жалақысы екі еседен жоғары.
| Сала | Шетелдік компаниялар | Қазақстандық жеке компаниялар |
|---|---|---|
| Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар | 1,4 млн теңге | 598 мың теңге |
| Өзге де қызметтер | 1,3 млн теңге | 595 мың теңге |
| Қаржы және сақтандыру | 1,8 млн теңге | 2,1 млн теңге |
Шетелдік компанияларда басшылардың орташа жалақысы барлық дерлік салада 900 мың теңгеден асады. Ірі салалар бойынша 2 млн теңгеден жоғары көрсеткіш ақпарат және байланыста, сондай-ақ кәсіби, ғылыми және техникалық қызметте тіркелген. Соңғысында орташа жалақы 2,1 млн теңге.
Қазақстандық компаниялар қай салада көбірек төлейді
Қаржы және сақтандыру саласында қазақстандық жеке компаниялардағы басшыларға орта есеппен 2,1 млн теңге, ал шетелдік компанияларда 1,8 млн теңге есептеледі.
Зерттеу деректері бойынша, осы саладағы шетелдік компаниялардың көрсеткіші 14% төмен. Демек, жалпы салыстырудағы артықшылық әр салада бірдей сақталмайды.
Жалақыны жұмыс берушінің ұсынысымен қалай салыстыруға болады
Бағдар таңдағанда саланы, компанияның меншік нысанын және лауазым деңгейін ескеріңіз. Ұсынылған жалақыны статистикамен салыстыру үшін оның ұсталымдарға дейінгі сомасын нақтылаңыз: БНС зерттеуіндегі көрсеткіштерге салықтар мен өзге де міндетті төлемдер кіреді.
