Фото: Bia Limova / Pexels
Қазақстанда 2027 жылдан бастап ең төменгі жалақыны 85 мыңнан 110 мың теңгеге көтеру жоспарланып отыр. Осылай көтерілсе, жұмыс уақытының нормасын толық өтеп, еңбек міндеттерін орындаған қызметкерлерге кемінде жаңа мөлшерде жалақы төленуі тиіс. Еңбек министрлігінің болжамынша, шамамен 1,8 млн жалдамалы қызметкердің, соның ішінде бюджет саласындағы 370 мыңнан астам қызметкердің табысы өседі (inbusiness.kz). Бірақ ең төменгі жалақының өсуі барлық айлық пен жәрдемақы автоматты түрде көбейеді дегенді білдірмейді.
Кімнің жалақысы 110 мың теңгеге дейін көтерілуі тиіс
Еңбек министрлігінің мәліметінше, шамамен 1,063 млн жалдамалы қызметкер 85 мыңнан 110 мың теңгеге дейін жалақы алады. Жаңа ең төменгі жалақы, яғни ЕТЖ, дәл осы топ үшін еңбекақының төменгі шегін өзгертеді.
Еңбек кодексі бойынша жұмыс беруші жұмыс уақытының нормасын толық өтеп, еңбек міндеттерін орындаған қызметкерге ЕТЖ-дан аз төлей алмайды. Егер жоспар іске асса, мұндай қызметкерлердің айлығын кемінде 110 мың теңгеге жеткізу қажет болады.
Жалақы төлеу еңбек қатынастарын рәсімдеумен және аударымдар жасаумен бірге Қазақстандағы жұмыс берушінің міндеттеріне кіреді. Қазір ең төменгі жалақы алып жүргендердің айлығына жоспар бойынша 25 мың теңге қосылады. Бұл — 29,4% өсім.

Жалақы ЕТЖ-дан төмен болуы мүмкін бе
Иә, толық емес жұмыс уақытында жалақы ең төменгі мөлшерден аз болуы мүмкін. Мысалы, бұл жарты мөлшерлемемен жұмыс істейтіндерге қатысты.
Мұндай жағдайда жалақы жұмыс істеген уақытқа немесе орындалған жұмыс көлеміне сай есептеледі. Сондықтан 110 мың теңгеден аз жалақының өзі заң бұзылғанын білдірмейді: жұмыс уақытының ұзақтығын ескеру керек.
Бюджет қызметкерлерінің жалақысын көтеру туралы не белгілі
Еңбек министрлігінің болжамына бюджет саласындағы 370 мыңнан астам қызметкер кіреді. Қазір ведомство Қаржы және Ұлттық экономика министрліктерімен бірге жалақысы өсетін азаматтық қызметшілердің санаттарын нақтылап жатыр.
Сонымен қатар ведомстволар қажетті шығындарды есептеп жатыр. Жалпы 1,8 млн қызметкердің табысы өседі деген баға әзірге болжам күйінде қалып отыр.
Әлеуметтік аударымдарды есептеуге арналған сомалар қалай өзгереді
ЕТЖ өскенде әлеуметтік аударымдар есептелетін табыстың төменгі және жоғарғы шектері өзгереді. Еңбек министрлігінің есебінше, шектер былай өзгереді:
| Көрсеткіш | Қазір | ЕТЖ 110 мың теңге болғанда |
|---|---|---|
| Есептеуге арналған табыстың ең төменгі сомасы | 85 000 теңге | 110 000 теңге |
| Есептеуге арналған табыстың ең жоғары сомасы | 595 000 теңге | 770 000 теңге |
Кәсіпкерлер үшін бұл тақырып бөлек талданған: ЕТЖ өскенде ЖК нені ескеруі керек.
Зейнетақы мен бала күтіміне берілетін төлемдер өсе ме
Барлық зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақы автоматты түрде өспейді. Бірқатар төлемді есептеу үшін басқа көрсеткіштер, соның ішінде ең төменгі күнкөріс деңгейі мен айлық есептік көрсеткіш қолданылады.
Еңбек министрлігі Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан жаңадан тағайындалатын төлемдер біртіндеп өседі деп күтеді. Олардың мөлшері алдыңғы 24 айдағы әлеуметтік аударымдарға байланысты. Жүктілік пен босануға байланысты төлем үшін 12 ай есепке алынады.
Бала күтіміне берілетін төлемнің есептік ең жоғары мөлшері жеті ЕТЖ-ның 40%-ына тең. Ең төменгі жалақы 85 мың теңге болғанда бұл 238 мың теңге болса, 110 мың теңге болғанда 308 мың теңгеге жетеді. Айырмасы — 70 мың теңге. Бірақ бұл барлық алушыға бірдей қосылатын сома емес, төлемнің жоғарғы шегі.
Қарапайым тілмен айтқанда
Егер 110 мың теңгеден аз алсаңыз, жалақы мөлшерін және белгіленген жұмыс уақытын тексеріңіз. Жұмыс уақытының нормасын толық өтесеңіз, ЕТЖ-ны көтеру жоспары іске асқанда айлығыңыз кемінде жаңа ең төменгі мөлшерге жетуі тиіс. Толық емес жұмыс уақытында жалақы одан төмен болып қалуы мүмкін, ал әлеуметтік төлемдер оларды есептеу ережелеріне байланысты болады.