Фото: Kris Møklebust / Pexels
Қазақстан жаңартылатын энергетика мен электр желілерін жаңарту үшін QaJET платформасы арқылы шамамен 18 млрд еуролық инвестициялық портфель қалыптастыруды жоспарлап отыр. Бұл туралы Ресейдің Қазақстандағы сауда өкілдігіне сілтеме жасап Inbusiness.kz хабарлады. Аталған сома — қазірдің өзінде тартылған қаражат емес, қаржы тарту көзделген жобалардың болжамды көлемі.
ЕБРР қандай мәлімет берді
Еуропа қайта құру және даму банкі (ЕБРР) өз хабарламасында Қазақстанның QaJET әділ энергетикалық көшу инвестициялық платформасын Астанадағы Өңірлік экологиялық саммитте таныстырғанын растады. Банк платформаның тұжырымдамасын әзірлеуге көмектескенін және оны іске асыруды серіктестермен үйлестіруді жалғастыратынын мәлімдеді.
ЕБРР мәліметінше, 2035 жылға дейін 10 ГВт жаңа жаңартылатын энергия қуатын енгізу мақсаты жеке және мемлекеттік көздерден шамамен 20 млрд доллар, яғни 17,4 млрд еуро инвестицияны қажет етеді. Бұл бағалау сауда өкілдігі келтірген шамамен 18 млрд еуродан ерекшеленеді. Банктің хабарламасында төмендегі 9 млрд, 4,4 млрд және 4,6 млрд еуролық бөлініс көрсетілмеген.
Қаржыны қайда бағыттау жоспарланған
Inbusiness.kz келтірген сауда өкілдігінің мәліметінше, қаржыны нақты жобаларға кезең-кезеңімен тарту жоспарланған. Шамамен 9 млрд еуро жаңартылатын энергия көздерінің — ЖЭК-тің жаңа қуаттарын құруға бағытталуы мүмкін.
Сол дерек бойынша, жаңа станцияларды біртұтас электр энергетикалық жүйеге қосатын инфрақұрылымға тағы шамамен 4,4 млрд еуро қарастырылған. Бұл инфрақұрылым жаңа нысандар өндірген электр энергиясын желіге беруге мүмкіндік жасауға тиіс.
Қолданыстағы желілерді жаңғыртуға және Smart Grid — «ақылды желі» технологияларын енгізуге шамамен 4,6 млрд еуро бағыттау жоспарланған. Сауда өкілдігі атаған міндеттер қатарында тарату желілерін цифрландыру, электр жеткізу желілерінің тозуын азайту және өнеркәсіпті, көлікті, шағын және орта бизнесті электрлендіру мүмкіндіктерін кеңейту бар.
Бұл нені білдіреді
Жоспарланған портфель жаңартылатын энергетиканы дамытуды оған қажет инфрақұрылымды жаңартумен ұштастырады. ЕБРР де QaJET аясындағы ынтымақтастық бағыттарына жаңа ЖЭК қуаттарын енгізуді, электр жеткізу және тарату желілерін жаңғыртуды, энергия жинақтау жүйелерін және электрлендіруді қолдауды жатқызады.
Сауда өкілдігінің бағалауынша, жобалар кабельдерге, трансформаторларға, релелік қорғаныс жүйелеріне және өнеркәсіптік энергия жинақтауыштарына сұраныс туғызуы мүмкін. Жеткізушілер өнімнің сенімділігіне, техникалық сипаттамаларына және сапасына қойылатын талаптарға сай болуы керек.
Жеке инвестицияны қалай тартады
Inbusiness.kz материалында жеке инвестиция тарту тетіктерінің бірі ретінде Қазақстан 2018 жылдан бері қолданып келе жатқан бәсекелі аукциондар аталған. Қосымша құрал — PPA деп аталатын электр энергиясын сатып алу жөніндегі ұзақмерзімді шарттар. Олар бірыңғай сатып алушының төлемдерді уақтылы жүргізуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Сауда өкілдігінің мәліметінше, QaJET-ке қатысуы ықтимал тараптар қатарында Еуропалық одақ, Ұлыбритания, Жасыл климат қоры, Жаһандық экологиялық қор және Climate Investment Funds бар. Қаржыны электр энергиясын өндіру, желілік инфрақұрылым және энергия жүйесін цифрландыру жобалары дайындалып, іске асырылған сайын тарту көзделген.
Платформаны қашан іске қосу жоспарланған
Inbusiness.kz сауда өкілдігіне сілтеме жасап, QaJET платформасының ресми іске қосылуы 2026 жылғы қарашада Антальяда өтетін COP31 климат конференциясында күтілетінін жазды. ЕБРР хабарламасы платформаның Астанада таныстырылғанын растайды, алайда қарашадағы ресми іске қосылу мерзімін көрсетпейді.
