Иллюстрация: ЖИ
Қазақстанда капитал нарығын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған бағдарламасы бекітілді: жеті бағыт пен 35 бастама. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банк бизнестің бағалы қағаздар арқылы қаржы тартуын жеңілдетуді жоспарлап отыр. Шаралар арасында зейнетақы активтерін басқаруды өзгерту және жаңа заң әзірлеу бар (informburo.kz).
Не болды
Бағдарлама компанияларға банк несиелерімен қатар ұзақ мерзімге қаржы тартуға көмектесуге тиіс. Ол үшін билік биржаға шығу рәсімдерін жеңілдетіп, цифрлық форматқа көшіруді көздеп отыр. Сондай-ақ компанияларды бағалы қағаздарын орналастыруға дайындау және салықтық ынталандыру шаралары қарастырылған.
Бөлек бір бағыт корпоративтік облигацияларға арналған. Бұл — компаниялар инвесторлардан қарыз алу үшін шығаратын бағалы қағаздар. Бағдарлама оларды шығаруды ынталандыруды және қаржылық тәуекелдерді басқару құралдарын дамытуды көздейді.
Бұл зейнетақы активтері үшін нені білдіреді
Билік зейнетақы активтерін басқару тиімділігін арттырып, оларды нарықтағы инвестицияларға көбірек жұмсауды жоспарлап отыр. Бағдарлама бірнеше инвестордың қаражатын біріктіріп инвестиция салатын ұжымдық инвестицияларды дамытуды және жаңа кәсіби басқарушылардың пайда болуына жағдай жасауды да көздейді.
Мұнда ескеретін бір жайт бар: әңгіме бағдарламаның бес жылға арналған жоспарлары туралы болып отыр. Шаралардың едәуір бөлігін «Капитал нарығы туралы» жаңа заңда бекіту қажет.
Зейнетақы қаражатының бизнесті қаржыландыруға қатысуы БЖЗҚ қатысуымен экономиканы несиелеу тақырыбымен байланысты. Бағдарламада ұзақ мерзімге қаржы тартудың көзі ретінде бағалы қағаздар нарығының мүмкіндіктерін кеңейтуге басымдық берілген.
Бұл компаниялар мен инвесторлар үшін нені білдіреді
Облигация шығаратын компаниялар үшін алдын ала келісілген қайта құрылымдау, яғни қарызды өтеу шарттарын өзгерту ережелерін белгілеу жоспарланып отыр. Сонымен бірге облигация ұстаушылар өкілінің рөлін күшейтіп, шетелдік компаниялар немесе кредиторлар қатысатын төлем қабілетсіздігі рәсімдерін жетілдіру көзделген.
Акция саудасы үшін бағалы қағаздарды қарызға алуды дамыту және халықаралық қатысушылардың нарыққа қолжетімділігін кеңейту қарастырылған. Бағдарлама цифрлық қаржы активтері мен капитал нарығының исламдық сегментін де қамтиды.
Заң жобасын 2026 жылдың соңына дейін енгізу жоспарланып отыр
Агенттік дерегінше, соңғы бес жылда қазақстандық компаниялар акцияларының нарықтағы құны 19,1 трлн теңгеден 41,8 трлн теңгеге дейін өскен. Осы кезеңде борыштық бағалы қағаздар нарығының көлемі 32 трлн теңгеден 58 трлн теңгеге дейін ұлғайған.
Келесі қадам — «Капитал нарығы туралы» заң жобасы. Оны 2026 жылдың соңына дейін Құрылтайдың қарауына енгізу жоспарланып отыр.
