Қазақстанда қалалар мен облыстарды күнделікті басқаруда жасанды интеллект қолданылатын цифрлық өңірлер моделіне көшу дайындалуда. Бұл тәсіл Астанада өткен Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен DEC40 халықаралық альянсының бірлескен форумында талқыланды.
AI & Digital Bridge 2026 қарсаңында министрлік, өңірлік цифрландыру басқармаларының өкілдері және DEC40 ынтымақтастық туралы көпжақты келісімге қол қойды. Ведомствоның хабарлауынша, мұндай формат алғаш рет қолданылып отыр: өңірлер министрліктің үйлестіруімен технологиялық серіктестермен тікелей өзара әрекеттесе алады.
Қазақстандық IT-бизнес үшін бұл әкімдіктерге арналған шешімдерді бейімдеу, интеграциялау және оларға қызмет көрсетудің әлеуетті нарығы. Оның көлемі қай пилоттардың қаржыландыру алып, толыққанды енгізуге көшетініне байланысты болады.
Келісімнен өңірлермен жұмысқа дейін
Ынтымақтастықтың негізі 2026 жылдың 28 шілдесінде, министрлік пен DEC40 өзара түсіністік туралы келісімге қол қойған кезде қаланды. Ол Smart City және Smart Region дамытуды, халықаралық технологиялық компаниялар мен инвесторларды тартуды, тәжірибе алмасуды және мамандарды даярлауды қарастырады.
Алғашқы қадамдардың бірі басым өңірлік жобалардың тізбесін қалыптастыру болуы тиіс. Оларды шешімдерді, серіктестер мен әлеуетті инвесторларды іздеу үшін DEC40 қоғамдастығына ұсыну жоспарланған болатын. Астанадағы халықаралық форум да осы күн тәртібінде көзделген еді.
DEC40 — Global Digital Economy Cities Alliance — цифрлық экономика қатысушыларын біріктіреді. Альянстың өз сайтына сәйкес, оның құрылғаны туралы 2025 жылдың 2 шілдесінде жарияланды; тіркелген жері — Женева, кеңселері Женевада, Сингапурде және Бейжіңде жұмыс істейді. Қызмет бағыттарының қатарында — қалалық цифрлық шешімдерді дамыту және басқарушы командаларды оқыту бар.
Өткен форумда әкімдіктермен және отандық IT-компаниялармен Sinomach Digital Technology, Sinosoft, Beijing Guang’an Xuanguang Technology, Beijing Unihannto Technology, UCloud және Beijing Fengrun Shengjing Technology келіссөздер жүргізді. Ықтимал ынтымақтастық және өңірлерде шешімдерді пилоттау талқыланды. Өңірлік цифрландыру басшылары үшін қалалық басқаруға Пекин тәсілдері бойынша тренинг ұйымдастырылды.
Қала үшін AI-Native нені білдіреді
Министрлік жаңа модельді өңірдің бірыңғай цифрлық сәулетімен, деректермен жұмыс істеумен және тиімді шешімдерді масштабтаумен байланыстырады. Бұл жұмыс 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan стратегиясы және ақылды қалалар мен өңірлерді құрудың жаңартылған әдістемесі шеңберінде жүргізілуде.
Практикалық тұрғыдан алғанда, AI-Native-ті басқару процестерін жобалау кезінде ЖИ-ді пайдалану ескерілетін тәсіл ретінде түсінуге болады. Ол үшін қалалық қызметтерге үйлесімді ақпараттық жүйелер, шынайы деректер және оларға қол жеткізудің түсінікті ережелері қажет.
Мысалы, коммуналдық инфрақұрылымға арналған ықтимал сценарий — апат қаупі жоғары учаскелерді анықтау үшін датчиктердің көрсеткіштерін, жөндеу тарихын және тұрғындардың өтініштерін салыстыру. Көлікте ұқсас тәсіл маршруттардың жүктелуін талдауға көмектесе алады. Бұл DEC40-пен ынтымақтастықтың жарияланған нәтижелері емес, тек ықтимал қолдану мысалдары.
Мұндай құралдар жұмыс істеуі үшін бастапқы деректердің сапасына кім жауап беретінін, жүйенің ұсыныстарын тексеретінін және түпкілікті шешім қабылдайтынын анықтау қажет. Дерекқордағы қате немесе ескірген мәліметтер тіпті техникалық жағынан күрделі модельді қалалық қызмет үшін пайдасыз етуі мүмкін.
Қазақстандық IT-компаниялар үшін жұмыс қай жерде пайда болады
Министрлік отандық IT-компаниялардың шетелдік шешімдерді бейімдеу мен енгізуге қатысуын жеке атап өтті. Вице-министр Бақтияр Мұхаметқалиев пилоттар арқылы ілгерілеуді ұсынды: практикалық әсерді тексеріп, содан кейін сәтті әзірлемелерді масштабтау.
Бизнес тұрғысынан қалалық платформаны енгізу жұмыстың бірнеше түрін тудырады: қолданыстағы жүйелермен интеграциялау, деректерді дайындау, интерфейстерді баптау, қызметкерлерді оқыту және техникалық сүйемелдеу. Егер жобалардың шарттары олардың мазмұнды қатысуын көздесе, қазақстандық әзірлеушілер бұл міндеттерге үміткер бола алады.
Мұндай шешімдердің экономикасы бастапқы енгізуден және одан арғы шығындардан құралады. Әкімдікке лицензиялардың, есептеу инфрақұрылымының, жаңартулар мен қолдаудың құнын, сондай-ақ жеткізуші өзгерген кезде деректерді тасымалдау мүмкіндігін ескеру қажет болады.
Пилотты бағалау үшін өлшенетін көрсеткіштер қажет. Міндетке байланысты бұл өтінішті өңдеу уақыты, ақауды анықтау жылдамдығы, қайта шығулар саны немесе ақпаратты қолмен тексеруге кететін қызметкерлердің шығындары болуы мүмкін. Мұндай көрсеткіштер технологияның пайдасын оны пайдаланудың толық құнымен салыстыруға мүмкіндік береді.
Ынтымақтастықтың практикалық нәтижесі іске қосылған жобалардың құрамы, олардың бюджеттері, жергілікті компаниялардың қатысу шарттары және пилоттардың жарияланған нәтижелері бойынша көрінетін болады. Дәл осы деректер халықаралық серіктестіктің өңірлік қызметтердің жұмысын қалай өзгертетінін және қазақстандық IT-бизнес үшін қандай нарық жасайтынын бағалауға мүмкіндік береді.
