2025 жылдың тамызында 1Fit фитнес-сервисінің негізін қалаушы Мұрат Әлиханов Instagram-да жеті жылдан кейін CEO лауазымынан кететінін — бірақ акционер болып қала беретінін хабарлады. Бірнеше айдан соң ол жаңа жоба — сату бөлімдеріне арналған B2B-сервис Zvandau AI-ді енді венчурлік ақшасыз іске қосты.
Codebusters-тен — Орталық Азияның ең ірі фитнес-бизнесіне дейін
1Fit тарихы жеке стартап ретінде емес, жанама өнім ретінде басталды. Әлихановтың командасы Codebusters брендімен үшінші тарап тапсырыс берушілері үшін қосымшалар әзірлеумен айналысты, ал 1Fit американдық аналогтардың үлгісі бойынша әзірлеушілерге арналған жаттығу полигоны ретінде жасалды. Жанама өнімнің ақша әкелетіні белгілі болған кезде, команда оны жеке бизнеске бөлді. Алғашқы клиенттер әзірлеу басталғаннан кейін екі ай өткен соң, 2018 жылдың күзінде пайда болды. Жобаларды масштабтау үшін қаржыландыру тарту нұсқалары туралы венчурлік раундтарды құрылымдау және Қазақстанда капитал тарту нұсқаулығынан оқыңыз.
Жедел өсімге пандемия түрткі болды: Codebusters бағдарламашыларының жүктемесінің 80%-ын қамтамасыз еткен ірі тапсырыс беруші күтпеген жерден ынтымақтастықты тоқтатты. Командаға инвесторлардың ақшасынсыз, өз бетінше жылдам табыстылыққа шығуға тура келді.
Әлиханов CEO қызметінен кеткен сәтке қарай 1Fit жылына 50 миллион доллар түсімі бар және бес елде — Қазақстан, Өзбекстан, Әзірбайжан, Малайзия және Мексикада, 26 қалада 2300-ден астам серіктес залдары бар Орталық Азияның ең ірі фитнес-бизнесі ретінде бағаланды.
Венчурлік сияқты әрекет еткен, бірақ венчурлік емес стартап
Әлихановтың 1Fit дағдарысының себептері туралы басты мойындауы: компания жылдар бойы венчурлік стартап сияқты әрекет етті — жаңа елдерде агрессивті түрде іске қосылды, тәуекелді инвестицияларға барды — бірақ іс жүзінде венчурлік бизнес болған жоқ және Орталық Азиядан шыққандықтан АҚШ немесе Еуропа жобаларымен салыстырмалы капиталға қол жеткізе алмады.
Стратегияның нақты ресурстармен сәйкес келмеуі қаржыландыру проблемалары — және БАҚ деректері бойынша қызметкерлердің бір бөлігінің қауіпсіздігі мәселелері аясында Мексикадан, Малайзиядан және БАӘ-ден шығумен аяқталды. Осыдан кейін 1Fit стратегияны қайта қарады: басымдық түсімнен EBITDA-ға және жаңа нарықтардан — компанияның тұрақты базасы бар Қазақстан мен Өзбекстандағы позицияларды нығайтуға ауысты.
Zvandau: 1Fit-тің басқаша қолданылған сабағы
Жаңа жобаны Әлиханов Forbes «30-ға дейінгі 30» 2024 жылғы рейтингінің қатысушысы Данияр Әубәкіровпен бірге дамытуда. Zvandau AI — әлеуетті клиентпен алғашқы байланысты автоматтандыруға арналған b2b-SaaS: өнім ыстық қызығушылықты жоғалтпау үшін өтінім түскеннен кейінгі алғашқы минутта лидпен байланысады.
Егер 1Fit алдымен масштабталып, табыстылықты кейін тартса, Zvandau басынан-ақ сыртқы инвестицияларсыз және түсімге баса назар аудара отырып құрылуда — алғашқы сатылымдар, Әлихановтың айтуынша, өнім түпкілікті дайын болғанға дейін орын алған. Өнім Өзбекстан нарығында сыналды, жыл соңына дейінгі мақсат — айына 100 миллион теңге таза пайдаға шығу.
Бұл оқырман үшін нені білдіреді
Әлихановтың тарихы — қазақстандық IT үшін қарқынды өсіп келе жатқан стартаптың бірнеше нарықта масштабты бір мезгілде ұстап тұра алмауының себептерін жария талдаудың сирек кейсі. Ол қателіктерді жасырмайды — экспансияның асыра бағаланған қарқыны, венчурлік ақшасыз венчурлік модельге жасалған ставка — және оларды Zvandau-да қабылданған шешімдермен тікелей байланыстырады.
—
Әрі қарай тексеруге арналған ашық сұрақтар: CEO ауысқаннан кейінгі 1Fit-тің қазіргі мәртебесі (Виталий Котельников), жарияланған сәттегі Zvandau AI-дің өзекті көрсеткіштері, шетелдік нарықтардағы қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатысты инциденттер бойынша компанияның ресми позициясы.
Дереккөздер: Digital Business (digitalbusiness.kz, 2025–2026 жылдардағы материалдар сериясы), THE TECH (the-tech.kz), Forbes Kazakhstan (forbes.kz — «Бизнестегі үлкен сәтсіздікті қалай өткеру керек», «Смартфондағы жаттығу залы»), Spot.uz, Astana Hub (astanahub.com), nFactorial Podcast. Жергілікті IT-бизнесті масштабтау туралы Chocofamily негізін қалаушының өмірбаяны мен қазақстандық digital-экожүйелердің дамуы материалынан оқыңыз.
