Иллюстрация: ЖИ
Қазақстан электронды сауда көлемі бойынша 127 ел мен нарық арасында 35-орынға шықты. ECDB электронды сауда дерекқорының бағалауынша, 2025 жылы онлайн сатудан түскен түсім $8,7 млрд болды (Finprom.kz). 2025 жылы тауарлардың бөлшек онлайн саудасы көлемінің 86%-ы маркетплейстер арқылы өтті.
Не болды
Онлайн сауда көлемі бойынша Қазақстан Орталық Азияда көш бастап тұр. ТМД елдері мен достастықтан шыққан елдер арасында тек Ресейден кейін келеді. Электронды саудадан түскен жылдық түсім жан басына шаққанда шамамен $418 болды.
ECDB бағалауынша, Қазақстандағы бөлшек саудада онлайн сатудың үлесі 10–15% аралығында. Жапония, Франция, Канада, Аустралия және Испания да осы аралықта. Бұл көрсеткіш бөлшек сауда айналымының қанша бөлігі онлайн сатуға тиесілі екенін білдіреді.
Ұлттық статистика бюросының дерегінше, 2025 жылы Қазақстандағы тауарлардың бөлшек онлайн саудасы 3,77 трлн теңгеге жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 3,16 трлн теңге болған. Ал жалпы бөлшек саудадағы электронды сауданың үлесі 14,3%-ға жетті.
Бұл нені білдіреді
Тауарлардың онлайн саудасының негізгі бөлігі маркетплейстерге — түрлі сатушылар тауар ұсынатын алаңдарға тиесілі. 2025 жылы олар арқылы 3,24 трлн теңгенің тауары сатылды. Кәсіпорындардың өз сайттарына 531,3 млрд теңге, яғни онлайн сауданың 14%-ы тиесілі болды.
Маркетплейстер бизнес үшін дайын онлайн саудаға шығу арнасына айналып келеді: олар сатып алушыларды, сатушыларды, төлем құралдары мен сауда инфрақұрылымын біріктіреді. Бұл интернетте сауда бастауды, әсіресе микро, шағын және орта бизнес үшін жеңілдетеді.
Электронды саудамен айналысатын кәсіпорындардың 83,1%-ы маркетплейстерді пайдаланған. Өз интернет-ресурстары арқылы 27,2%-ы жұмыс істеген, ал кейбір компаниялар екі арнаны қатар қолданған. Кәсіпорындардың 72,8%-ы тек маркетплейстер арқылы, 16,9%-ы тек өз сайттары арқылы сауда жасаған, ал 10,3%-ы екі тәсілді де пайдаланған.
Қызметтердің онлайн саудасында да үлестердің арақатынасы ұқсас: 2025 жылы оның көлемі 2,48 трлн теңгеге жетті. Маркетплейстер арқылы 2,03 трлн теңге, яғни 81,8%-ы өтті. Тағы 451,8 млрд теңге кәсіпорындардың өз интернет-ресурстарына тиесілі болды.
Онлайн сауда қалай өсті
2022 жылы тауарлардың бөлшек электронды саудасының көлемі 1,96 трлн теңге болған. 2025 жылға қарай бұл көлем екі есеге жуық өсті, ал бөлшек саудадағы үлесі 12,5%-дан 14,3%-ға көтерілді.
