Фото: Tim Douglas / Pexels
Қазақстанда 2026 жылдың алғашқы жартысында QR арқылы жасалған төлемдер саны сауда терминалдарында картамен жасалған төлемдерден 38% көп болды. Сомасы жағынан QR төлемдер мұндай есеп айырысудан 13% озды. Сауда жасағанда смартфон картаның орнын жиі басатын болды (inbusiness.kz).
Не болды
Алты айда қазақстандықтар 92,1 трлн теңгеге 7,1 млрд қолма-қол ақшасыз операция жасады. Бұл күніне орта есеппен 39 млн-нан астам операция немесе 509 млрд теңге деген сөз. 2025 жылдың алғашқы жартысымен салыстырғанда операция саны 5,1%, ал сомасы 4,2% өсті.
Қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы сомасының 90%-ы интернет, банктердің мобильді қосымшалары және QR кодтар арқылы жасалған төлемдерге тиесілі болды. Ал қолма-қол ақша алу операцияларының саны 5,8%, сомасы 3,8% азайды.
Бұл сатып алушылар мен бизнес үшін нені білдіреді
2026 жылғы 19 шілдеде бүкіл елде бірыңғай банкаралық QR іске қосылды. Жүйеге қосылған банктердің клиенттері сатушыға қай банк қызмет көрсететініне қарамастан, тауарлар мен қызметтер ақысын төлей алады. Бұрын белгілі бір банктің QR коды арқылы төлеу үшін сатып алушыға әдетте сол банктің қосымшасы қажет еді.
Кәсіпкерлер әр банктің бірнеше кодының орнына бір QR кодты пайдалана алады. Бұл үшін қосымша жабдық қажет емес. Жүйе әртүрлі банктің клиенттері арасында телефон нөмірі арқылы ақша аударуға да мүмкіндік береді.
Банк қосымшалары бөлімшеге бармай-ақ тауарлар мен қызметтер ақысын төлеуге, ақша аударуға мүмкіндік береді. 2024 жылы қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы сомасының 90,3%-ы интернет және мобильді банкинг арқылы өтті. Бұл сервистер Қазақстанның қолма-қол ақшасыз экономикасының бір бөлігіне айналды.
Төлем жасау дағдысы қалай өзгерді
2016 жылы картамен жасалған қолма-қол ақшасыз операциялардың сомасы 1,5 трлн теңге, ал қолма-қол ақша алу сомасы 9 трлн теңге болған. 2019 жылға қарай қолма-қол ақшасыз операциялар саны жағынан алға шықты. Сомасы жағынан қолма-қол ақша алу әлі де басым еді: 14 трлн теңгеге қарсы 16,3 трлн теңге.
2020 жылы қолма-қол ақшасыз операциялар сомасы жағынан да қолма-қол ақша алудан озды: 16,6 трлн теңгеге қарсы 35,3 трлн теңге. Пандемия кезінде қазақстандықтар интернет-дүкендерді, жеткізу қызметін және банк қосымшаларын белсендірек пайдалана бастады. Мобильді және интернет-банкингтің белсенді пайдаланушылары бір жылда 82% көбейіп, 14 млн адамға жетті.
2024 жылға қарай картамен жасалған операциялар санының 98,1%-ы және сомасының 86,6%-ы қолма-қол ақшасыз есеп айырысуға тиесілі болды. Бір жылда қазақстандықтар 166,2 трлн теңгеге осындай 12,9 млрд операция жасады.
