Шакир Исламбакиев — жазушы, IT-әзірлеуші және алматылық хостелдің бұрынғы иесі. Бес жыл ішінде оның «Үйінің» шаңырағы астында 100-ден астам елден келген 6 000-ға жуық қонақ тоқтаған. Осы тәжірибеден «Хостеловские истории» кітабы пайда болды — бұл шағын бизнес, қателіктер және белгілі бір уақытқа бір отбасыға айналған адамдар туралы шынайы әңгіме.
Кітап 2025 жылы 1 000 дана тиражбен жарық көрді. Әңгімелесу кезінде, автордың айтуынша, қағаз тираждың жартысына жуығы сатылып үлгерген, ал электронды нұсқалары Яндекс Книги, ЛитРес, Google Play Books және Amazon-да пайда болды. Біз Шакирмен қолжазбамен төрт жыл бойы жүргізілген жұмыс, бір сатылымның математикасы, ЖИ көмегімен аудару және кітапты неге жарнама емес, оқырмандардың өздері жақсырақ алға жылжытатыны туралы сөйлестік.
Алты мың қонақ және бір асүйдегі бүкіл әлем
Сіз туралы және кітабыңыз туралы алғаш рет естіп тұрған адамға өзіңізді қалай таныстырар едіңіз?
Менің атым Шакир Исламбакиев. Мен жазушы және бағдарламашымын. Бағдарламалау — менің негізгі жұмысым, ал жазушылық — хоббиім. Мен бала кезімнен жазамын. Өткен жылы менің «Хостеловские истории» кітабым шықты — ол Алматыдағы хостелге иелік етудің нақты тәжірибесіне негізделген. Бұл бизнеспен мен бес жыл бойы айналыстым.
Осы уақыт ішінде бізде 100-ден астам елден келген 6 000-ға жуық қонақ тоқтады. Кітап менің кәсіпкерлік тәжірибеме рефлексия және бір уақытта өзім кездестірген адамдар туралы тарихқа айналды. Маған Қазақстанда бизнесті нөлден, тәжірибесіз және үлкен бюджетсіз, қолыңда тек бәрі жақсы болады деген сенім ғана болған кезде құрудың қандай екенін шынайы айтып беру маңызды болды.
Хостел тәжірибесін кітапқа айналдыру керек екенін қай сәтте түсіндіңіз?
Хостел — адам өмірінің ғажайып концентраты, шағын үлгідегі әлем. Бір үстелдің басында бүкіл әлемді велосипедпен аралап келе жатқан Германиядан келген саяхатшы, Орталық Азиядан шабыт іздеген Аустралиялық суретші және қарызға батқан Қазақстанның жас кәсіпкері қатар отыруы мүмкін еді. Ал қатарда жаңа құрбанды көздеп жүрген ұры да табылуы ғажап емес.
Бес жыл бойы мен өте әртүрлі адамдармен сөйлестім. Бұл мен үшін хостелден шығуды талап етпейтін саяхат болды. Кейбір оқиғалар мұңды, кейбірі жігерлендіретін болса, енді біреулері тоқтап, терең ойлануға мәжбүрлейтін. Қонақтардың өздері және «Үйдің» қабырғасында болған барлық нәрсе кітаптың материалына айналды.
Яғни кітап бытыраңқы жазбалардан құралған жоқ па?
Жоқ. Бұл шынайы оқиғаларға негізделген тұтас көркем хикая. Мен хостелді басқару бойынша нұсқаулық жасағым келмеді. Маған адамдарды, шешімдерді және өзім кәсіпкер ретінде есейген қателіктерді көрсету маңыздырақ болды.
Қолжазба төрт жылға созылды
Кітапқа қанша уақыт кетті?
«Хостеловские истории» кітабын мен төрт жыл жаздым. Бірақ бұл күн сайын отырып мәтінмен жұмыс істедім дегенді білдірмейді. Маған тәртіп (дисциплина) жетіспеді: бір тарауды жазып, келесісіне бір айдан кейін оралуым мүмкін еді. Сондықтан процесс созылып кетті.
Кітап қағаз түрінде қалай жарық көрді?
Мен оны өз есебімнен шығардым, бірақ бәрін өз бетімше жасаған жоқпын. AmalBooks баспасымен бірге біз баспаға дейінгі дайындықтың барлық кезеңдерінен өттік: мұқаба мен беттеу жасадық, корректура жүргіздік, ISBN алдық және кітапты тіркедік. Нәтижесінде қолда ұстауға жағымды кітап шықты. Басып шығарудың нақты құнын келісімшарт бойынша жариялай алмаймын.
Тираж 1 000 дана болды. Біздің әңгімеміз кезінде қағаз кітаптардың жартысына жуығы сатылып үлгерді. Қазір менің басымдығым — осы тиражды сатып тауысу, сондықтан бөлек аудиокітапты әзірге жазған жоқпын.
Яндекс Книги-ге дейін Ridero арқылы өтуге тура келді
Кітап сандық алаңдарда қандай реттілікпен пайда болды? Қазақстандағы дәстүрлі кітап басу экономикасы Amazon-дағы кітаптардың нақты табысы туралы деректермен қатты ерекшеленеді, онда автор роялтиі 70%-ға дейін жетеді.
Алдымен қағаз нұсқасы шықты. Содан кейін мен аудиторияны кеңейткім келді, және мен үшін Қазақстаннан келген оқырмандар басты назарда болды. Оларға баратын ең түсінікті жол — Яндекс Книги: сервис қазақстандық авторлардың топтамаларын жасайды және кітапты басты бетте немесе ұсыныстарда көрсете алады.
Яндекс Книги авторлармен тікелей жұмыс істемейді — аккредиттелген баспамен немесе дистрибьютормен шарт қажет. Электронды нұсқаны мен Ridero арқылы орналастырдым. Соның арқасында кітап Яндекс Книги, ЛитРес, Google Play Books және басқа да алаңдарға түсті.
Сұхбат кезінде Яндекс Книги не берді?
Мәтіндік нұсқада шамамен 700 оқырман болды, қалғандары сервистің өзі жасайтын автоматты аудио нұсқаны тыңдады. Барлығы — 1 269 оқырман. Яндекс-те жаңа бастаған авторға ұсыныстар жүйесінің өзі көмектеседі: кітап ұқсас кітаптарға, тақырыптық топтамаға немесе қазақстандық кітаптардың үздік тізіміне кіре алады.
6 000 теңгелік сатылымнан шамамен 600 қалады
Қағаз кітаптан автор шын мәнінде қанша табады?
Егер басып шығаруды, редакторды, ілгерілетуді, тұсаукесер мен жарнаманы есепке алсақ, бір дананың өзіндік құны менде шамамен 3 200 теңгені құрайды. Кітап орта есеппен 6 000 теңгеге сатылады.
Kaspi немесе дүкен арқылы сатылған кезде тағы шамамен 1 800 теңге комиссия мен жеткізуге кетуі мүмкін. 180 теңге — салық, тағы шамамен 200 теңге — қаптама. Соңында авторға бір данадан шамамен 600 теңге қалады — және бұл барлық тираж сатылып кеткен жағдайда ғана. Әрбір сатылмаған кітап шығын болып қала береді.
Ал сандық алаңдар айтарлықтай табыс әкеле ме?
Ridero арқылы Яндекс Книги-дегі 1 269 оқырман үшін маған шамамен 270 рубль есептелді. Бұл ақшаны мен тіпті әлі шығарып ала алмаймын: баланста ең төменгі 1 000 рубль сомасы жиналған жоқ. Бір оқырманға тура мағынасында бірнеше теңгеден келеді — тіпті бір шыны кофеге де жетпейді.
Сондықтан Қазақстандағы жазушылық мен үшін ақша табу туралы емес. Ақша табудың әлдеқайда оңай жолдары бар. Мен тиражды сатып тауысып, кітапқа салған қаржымды қайтара алсам да қуанышты боламын.
Amazon көбірек төлейді, бірақ оқырман табу қиынырақ
Жоғарырақ төлем кезінде неліктен Amazon басты сату арнасына айналмады?
Amazon-да кітап ағылшын және испан тілдерінде шықты. Мен оны өз бетімше орналастырдым. Электронды нұсқа шамамен 6–7 доллар тұрады, және алаң комиссиясынан кейін маған әр сатылымнан шамамен 4 доллар қалады. Маржа бойынша бұл ең қызықты алаң: электронды кітапты басып шығару және жеткізу қажет емес.
Бірақ ол жақта сату әлдеқайда қиын. Бәсекелестік орасан зор, күн сайын көптеген жаңа кітаптар пайда болады. Егер сен Қазақстаннан шыққан, аты шықпаған, жарнамалық бюджеті мен нарықты білмейтін бастаушы автор болсаң, саған деген қызығушылық шамалы. Amazon-да ішкі жарнама бар, бірақ оған қаржы салу керек. Мен бәрін өз күшіммен жасаймын және бірте-бірте алға жылжимын. Әңгімелесу кезінде электронды кітаптың 64 данасы сатылған еді: 33-і ағылшын тілінде және 31-і — испан тілінде.
ЖИ аудармаға көмектесті, бірақ бірде-бір жолды жазған жоқ
Кітапты ағылшын және испан тілдеріне қалай аудардыңыз?
Аударманы жеделдету және арзандату үшін мен жұмысты үш кезеңге құрдым. Алдымен жасанды интеллект көмегімен нобай нұсқасын жасадым. Содан кейін өзім мәтінді қарап шығып, қателерді түзедім. Осыдан кейін аударманы түпкілікті тексеру үшін тіл иелеріне (носитель языка) және редакторларға бердім. Авторлар кітап шығаруды оқырмандардың тікелей аудиториясын құра отырып, жеке блогтары мен парақшаларын монетизациялаумен жиі ұштастырады.
Мен ChatGPT, Gemini және Claude нұсқаларын салыстырдым. Маған өзімнің стилистикамды сақтап қалу, сонымен бірге мәтінді ағылшын және испан тілді оқырманға түсінікті болуы үшін бейімдеу маңызды болды.
Ал кітаптың өзін жазу кезінде ЖИ-ді пайдаландыңыз ба?
Жоқ, және бұған теріс қараймын. Мен жазамын, өйткені маған процестің өзі ұнайды. Бұл менің шығармашылығым және менің хоббиім. Хоббиді жасанды интеллектке беріп қою оғаш болар еді — онда мен үшін жазудың мәні жоғалады.
Мен кітаптарды конвейерге айналдыратын коммерциялық авторлардың барын түсінемін. Олардың мақсаты басқа — ақша табу. Менің мақсатым басқа болды: өз тарихыммен бөлісу және мүмкін біреуді бұрыннан кейінге қалдырып жүрген ісін бастауға итермелеу.
Жарнамадан гөрі оқырмандардың өздері жақсырақ жұмыс істейді
Ілгерілетудің қай тәсілдері ең жақсы нәтиже берді?
Үлкен жарнамалық науқандарды мен жүргізген жоқпын. Посттар, Reels және Threads-те жазбалар жасадым — олар оқырмандарды органикалық түрде әкелді. Бірақ бәрінен де ұсыныстар (рекомендациялар) жақсы жұмыс істейді. Жақында бір оқырман қыз кітап туралы Reels түсірді: ролик жақсы қаралым жинап, сатылымдар әкелді. Кітапты автор емес, оны оқыған адам ұсынғанда, сенім әлдеқайда көп болады.
Тұсаукесерлер, кездесулер және кітап клубтары жақсы жұмыс істейді. Біздің әңгімемізге дейін мен дәл осындай кітап клубымен кездесуде болдым. Мұндай қауымдастықтар кітапты оқиды, авторды шақырады және оның төңірегінде жаңа әңгіме өрбітеді.
Қазір ілгерілетуге қанша уақыт жұмсайсыз?
Қалағанымнан әлдеқайда аз. Менің негізгі жұмысым бар, ал кітап — басты назарымда емес. Соңғы айларда мен ілгерілету үшін арнайы дерлік ештеңе істеген жоқпын.
Бұл ретте кітап біртіндеп өз өмірімен өмір сүре бастады. Актерлік импровизация бойынша жаттықтырушы оны оқып, мотивтері бойынша шағын шоу жасауды ұсынды. Осылайша оқырмандармен кездесу және импровизация идеясы пайда болды. Мұндай бастамалар мен ойлап тапқандықтан емес, кітап адамдарға ұнағандықтан пайда болуда.
Кітапты оқығаннан кейін бір оқырман жұмысынан кетті
Кітап әзірге өзін-өзі ақтамаса да, оның нәтиже бергенін қалай түсінесіз?
Мен кітаптан кейін өз ісін ашуға, саяхатқа шығуға немесе ақырында бұрыннан кейінге қалдырып келген нәрсені істеуге бел буған адамдардан хабарламалар аламын. Біреу оқығаннан кейін жұмыстан кеткенін жазды.
Мен үшін бұл басты міндет еді. Әрине, бестселлер жазғың келеді. Бірақ менде кітап шығарып, бірден соның табысына күн көремін деген иллюзия болған жоқ. Егер оқиға адамды өз өміріне басқаша қарауға мәжбүр етсе, демек еңбек зая кетпеді.
5 қыркүйекте кітап туған күнін оқырмандармен бірге атап өтеді
5 қыркүйекте сағат 15:00-де GAKA Art Space алаңында (Байшев көшесі, 28/5) «Хостеловские истории» оқырмандарымен кездесу өтеді. Бағдарламада — Шакир Исламбакиевпен әңгіме және @oshibochnaya_lab ұсынған кітап желісі бойынша импровизациялық шоу.
5 қыркүйектегі «Хостеловские истории» оқырмандарымен кездесу афишасы.
