Қазақстанда 1500-ден астам стартап бар, ал жасанды интеллект сауалнамаға қатысқан технологиялық компаниялардың басым бөлігінде өнімнің бір бөлігіне айналды. Бірақ бизнес дамыған сайын басты мәселе өзгереді: алдымен негізін қалаушыларға іске қосуға қаражат жетіспесе, кейін — ақы төлеуге дайын клиенттер жетпейді.
Мұндай көріністі RISE Research & Advisory, Astana Hub және Sapa Group жүргізген Kazakhstan Startup Landscape 2026 зерттеуі көрсетеді. Авторлар стартаптар базасын, венчурлық мәмілелер туралы деректерді, компанияларға жүргізілген сауалнама мен кәсіпкерлермен сұхбаттарды біріктірді. Құжат 3 қазанда AI & Digital Bridge 2026 форумында ұсынылды.
Қазақстанда қандай стартаптар құрылып жатқанын, нарық қанша инвестиция тартып отырғанын және оның дамуының келесі кезеңі неге сатылымға байланысты екенін талдаймыз.
Қазақстанда қанша стартап бар
Зерттеушілердің тексерілген базасында — 1500-ден астам стартап бар. 200-ден астам компания венчурлық қаржыландыру тартқан, ал 45-і жиынтығында $1 млн-нан астам инвестиция алған.
Бұл ретте авторлар стартап ретінде масштабталатын өнім жасайтын және өсуге бағдарланған компанияны санайды. Қарапайым IT-аутсорсинг немесе тапсырыс бойынша бағдарлама әзірлеу бұл анықтамаға кірмейді.
Қазақстандық шығу тегі де жергілікті тіркелуді білдіруі міндетті емес. Зерттеуге Қазақстанда жұмыс істейтін немесе негізінен жергілікті командасы бар қазақстандық кәсіпкерлер құрған компаниялар енгізілген. Сондықтан бизнестің бір бөлігі шетелде тіркеліп, өнімді халықаралық клиенттерге сатуы мүмкін.
Стартаптар санын Astana Hub қатысушыларының санынан ажырата білу маңызды. Хабтың белсенді қатысушылары базасында 2026 жылдың маусымында 2462 компания болды, бірақ олардың арасында технологиялық бизнестің әртүрлі түрлері ұсынылған.
Қазақстандық стартаптар қандай бағыттарды дамытуда
Салалық талдаудағы ең ірі бағыт — бизнеске арналған бағдарламалық жасақтама. Оған компаниялардың 18%-ы келеді. Одан кейін қаржылық технологиялар — 12%, білім беру технологиялары — 9% және денсаулық сақтау технологиялары — 8% тұр.
Бұл төрт бағыт бірге салалық бөлініс үшін пайдаланылған 1450 стартаптан тұратын іріктеменің 47%-ын құрайды.
Бұл санаттардың артында қолданбалы міндеттер тұр: компаниялардың жұмысын автоматтандыру, төлемдерді өңдеу, оқыту, деректерді басқару және мамандарға көмек көрсету.
Корпоративтік тапсырыс берушіге бағдарлану бизнес-модельдерден де байқалады. Сауалнамаға қатысқан ерте сатыдағы компаниялардың 53%-ы B2B-ді негізгі бағыт деп атайды. Масштабталатын компаниялар арасында бұл үлес 65%-ға жетеді.
Кәсіпкер үшін мұндай нарық нақты саланы түсіну қажеттілігін білдіреді. Жай ғана жұмыс істеп тұрған технологияны көрсету жеткіліксіз: тапсырыс берушіге оның қандай шығындарды азайтатынын, қандай процесті жылдамдататынын және енгізудің неліктен ақталатынын түсіндіру керек.
Қазақстан стартаптары жасанды интеллектіні қалай пайдаланады
Сауалнама деректері бойынша, компаниялардың 82%-ы жасанды интеллектіні өз өнімінің бөлігі ретінде көрсетеді.
Олардың ішінде бүкіл іріктеменің 30%-ы өздерін AI-native — өнімінің негізінде ЖИ жатқан компанияларға жатқызады. Тағы 52%-ы өз шешімдерін AI-enabled деп сипаттайды: жасанды интеллект өнімді немесе жеке функцияларды толықтырады. Қалған 18%-ы өнімде ЖИ қолданбайды.
Бұл сандар сауалнамаға қатысушылардың өзін-өзі бағалауына қатысты. Олар елдегі барлық стартаптардың 82%-ында жеке нейрожелі бар дегенді білдірмейді. Әңгіме қызметкерлердің күнделікті жұмыс үшін ChatGPT-ді пайдалануы туралы да емес, клиенттерге ұсынылатын шешімдегі ЖИ-дің рөлі туралы болып отыр.
Технологияның кең таралуы бәсекелестік шарттарын өзгертеді. ЖИ іріктемедегі қатысушылардың көпшілігінде болған кезде, нейрожеліні атап өтудің өзі бұрынғыдай сенімді дәлел болудан қалады.
Алдыңғы қатарға нақты нәтиже шығады: өнімнің қаншалықты дәл жұмыс істейтіні, оның клиенттің процестеріне қалай кірігетіні және оған ақы төлеуге дайын пайда әкелетін-әкелмейтіні.
Қазақстан стартаптары қанша инвестиция тартады
RISE Research-тің венчурлық мәмілелер базасы бойынша, жылдық қаржыландыру көлемі 2020 жылғы $20 млн-нан 2025 жылы $209 млн-ға дейін өсті.
2026 жылға қарай зерттеушілер $460 млн-нан астам көлемді болжап отыр. Бұл қаңтар-тамыз айларындағы ашылған мәмілелер мен күтілетін жабылуларға негізделген бүкіл жылға арналған болжам. Бұл соманы қазірдің өзінде алынған инвестиция деп санауға болмайды.
Авторлар Higgsfield-тің әсерін бөлек атап өтеді: бір ғана компанияның ірі раундтары жақындағы өсімнің елеулі бөлігін қамтамасыз етеді. Сондықтан нарықтың жалпы көлемінің ұлғаюы әрбір командаға инвестор табу оңайырақ болды дегенді білдірмейді.
Дегенмен, өзгерістер типтік мәмілелер мөлшерінде де байқалады. 2020 жылдан 2025 жылға дейін pre-seed сатысындағы медиандық раунд $50 мыңнан $150 мыңға дейін өсті. Seed және pre-A сатыларында — $115 мыңнан $481 мыңға дейін көтерілді.
Медиана мәмілелердің бөлінісінің ортасындағы мәнді көрсетеді және арифметикалық орташа мәнге қарағанда жеке рекордтық раундтарға азырақ тәуелді. Бірақ ол да қаржыландыру туралы уәде болып табылмайды: шарттар командаға, өнімге, нарыққа және компанияның нәтижелеріне байланысты.
Стартаптардың өсуіне не кедергі келтіреді
Зерттеудің ең айқын қорытындыларының бірі — бизнестің дамуына қарай басты шектеудің өзгеруі.
Ең төменгі өміршең өнім немесе MVP сатысында сауалнамаға қатысқан компаниялардың 40%-ы негізгі кедергі ретінде қаржыландыруды атайды. Бұл топта клиенттерді тартуды 25%-ы атап өткен.
Алғашқы пайдаланушылар пайда болғаннан кейін жағдай өзгереді: клиенттерді іздеу компаниялардың 42%-ы үшін, ал қаржыландыру — 29%-ы үшін басты шектеуге айналады.
Тұрақты түсімі бар компаниялар арасында алшақтық одан да үлкен: 47%-ы клиенттерді тартуды және 13%-ы қаржыландыруды көрсетеді.
Бұл ақшаның қажеттілігі тоқтады дегенді білдірмейді. Компанияның одан әрі өсуі үшін шешуі тиіс міндет өзгереді. Жұмыс істеп тұрған өнімді тұрақты түрде сатуды үйрену қажет: тапсырыс берушілерді табу, келіссөздерді келісімшартқа дейін жеткізу және клиенттерді ұстап қалу керек.
Қолдау бағдарламалары үшін де мұнда практикалық қорытынды бар. Әртүрлі кезеңдерде кәсіпкерлерге әртүрлі көмек қажет. Инвестормен танысу жас командаға әсіресе пайдалы болуы мүмкін, ал өсіп келе жатқан компанияға — корпоративтік клиентке немесе сатылым бойынша серіктеске шығу қажет.
Неліктен шетелдік нарыққа шығу оны жоспарлағаннан қиынырақ
Халықаралық нарықтар ерте сатыдағы компаниялардың 47%-ының және масштабталатын компаниялардың 48%-ының алдағы 12 айға арналған басымдықтарына кіреді.
Бірақ шетелдегі нақты сатылымдар қатысушылардың айтарлықтай аз бөлігінде бар. Шетелдік ақы төлейтін клиенттердің бар-жоғын ерте сатыдағы компаниялардың 16%-ы және масштабталатын компаниялардың 40%-ы хабарлады.
Зерттеу шетелге шығу ниеті мен ол жақта бизнес құру қабілеті арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Аударылған сайт, көрмеге қатысу немесе инвесторлармен танысу көмектесуі мүмкін, бірақ олардың өзі түсімді қамтамасыз етпейді.
Ерте кезеңдерде халықаралық шығу үшін басты кедергі көбінесе бюджет болып табылады. Масштабталатын компаниялар арасында сатылым командасының немесе серіктестердің болмауы мәселесі айқынырақ.
Экспансияға дайындық тек ақша іздеуді ғана қамтымайды. Сатып алушыны анықтау, шешім қабылдау процесін түсіну және таңдалған нарықта тұрақты түрде сатудың жолын табу қажет.
Зерттеу нәтижелерін қалай дұрыс оқу керек
Kazakhstan Startup Landscape 2026 бірнеше деректер көзін біріктіреді. 1500-ден астам стартап базасы, жеке диаграммаларға арналған іріктемелер және сауалнамаға қатысушылар — әртүрлі топтар.
Сондықтан ЖИ бар, шетелдік клиенттері бар немесе белгілі бір проблемалары бар компаниялардың үлесін автоматты түрде бүкіл нарыққа телуге болмайды.
Сауалнама Astana Hub платформасы арқылы таратылды және ерікті түрде жүргізілді. Онда жас компаниялар мен қолдау бағдарламаларының қатысушылары басым көрсетілген. Авторлар тікелей көрсетеді: нәтижелер сауалнама жүргізілген компанияларды сипаттайды, бірақ Қазақстанның барлық стартаптарының халық санағы болып табылмайды.
Осы шектеулерге қарамастан, зерттеу маңызды ауысуды көруге мүмкіндік береді. Қазақстандық командалар өнімдер жасайды, инвестициялар тартады және халықаралық мақсаттар қояды. Келесі міндет — осы мүмкіндіктерді тұрақты түсімге айналдыру.
Құрылтайшы үшін бұл өніммен бірге сатылым үстінде бір мезгілде жұмыс істеу қажеттілігін білдіреді. Инвестор үшін — жалпы цифрлардың артындағы өсу сапасын бағалауды талап етеді. Корпоративтік тапсырыс беруші үшін — нақты міндет үшін жергілікті технологиялық команданы табу мүмкіндігін ұсынады.
Жекелеген жобалармен және олардың шешімдерімен RAEM.kz сайтындағы Startup Radar стартаптар каталогында танысуға болады.
