3 қыркүйекте Tesla Остин көшелеріне Cybercab — рулі, педальдары мен айналары жоқ екі орынды көлікті шығарды. Жолаушы оны қосымша арқылы шақырады, салон ішінде жүргізуші жоқ. Арада бірнеше сағат өткенде федералды реттеуші тексеру бастады.
Cybercab-ты жолға шығармас бұрын ешкім тексерген жоқ — тек Tesla-ның өзі ғана
АҚШ-та жаңа модельге рұқсат алдын ала берілмейді. Өндіруші көліктің федералды қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келетінін өзі мәлімдейді, ал ведомство сұрақтар туындаған жағдайда ғана оны кейін тексереді. Бүкіл америкалық автоөнеркәсіпте сертификаттау осылай құрылған және Tesla да басқалар сияқты дәл сол ережелермен әрекет етті (abcnews.com).
Мәселе басқада. Стандарттар рульде отырған адамға арналып жазылған: оларда руль, тежегіш педалі, газ педалі және айналар міндетті базалық талап ретінде бекітілген. Ал Cybercab-та бұл тораптардың бірде-бірі жоқ. Tesla амалын тапты — рульге отыратын ешкім болмағандықтан, стандарттардың бір бөлігі бұл көлікке қолданылмайды деп жариялады (electrek.co).
Енді Жол қозғалысы қауіпсіздігі ұлттық басқармасы (NHTSA) бұл шешімнің қандай негізге сүйенетінін анықтамақшы.
Ведомство Tesla-ның сертификаттауды қандай негізге сүйеніп жасағанын көргісі келеді
Тексеру аудиторлық сауалнама деп аталады, нөмірі AQ26002, оны Ақауларды тергеу басқармасы жүргізіп жатыр. Ресми себеп — баспасөзде іске қосылу туралы жарияланымдар (electrek.co). Дегенмен Tesla NHTSA-ны Cybercab-ты өзіндік сертификаттағаны туралы онсыз да хабардар етуге міндетті еді — бұл кез келген жаңа модель өтетін стандартты рәсім (abcnews.com).
Ведомство Tesla-ның сертификаттауды қандай деректерге сүйеніп жүргізгенін зерделеуге және нормалардың бір бөлігін қолданылмайды деп санау туралы өз шешімінің қорытындыға қаншалықты әсер еткенін жеке анықтауға ниетті (nhtsa.gov). NHTSA басшысы Джонатан Моррисон ведомствоның автономды көліктердің дамуын қолдайтынын, бірақ заңдардың орындалуын қадағалауға міндетті екенін мәлімдеді (techcrunch.com).
Реттеуші мың көлік туралы айтады. Ал Техас құжаттарында Tesla қырық бес көлік көрсеткен
NHTSA тексеру карточкасында шамамен 1 000 Cybercab паркі көрсетілген, санның өзі болжамды деп белгіленген (electrek.co). Ал Tesla-ның Техас билігіне тапсырған ресми құжаттарында қызметке бар болғаны 45 көлік мәлімделген (teslarati.com). Алғашқы цифрдың шамалы екенін ескерген күннің өзінде де, бұл алшақтықты жай ғана дөңгелектеу деп түсіндіру қиын.
Компанияның өзі іске қосуды аса шулатпай тыныш өткізді. Трансляция да, тұсаукесер де, Масктің сөйлеген сөзі де болған жоқ. Іс-шараға акционерлер мен адал блогерлердің шағын тобы ғана шақырылды, қолда бар мәліметтер бойынша, қонақтардың бір бөлігі құпияны жария етпеу туралы келісімге қол қойған. Тек осыдан кейін ғана Cybercab сапарлары қосымша арқылы барлық ниет білдірушілерге ашылды (electrek.co).
Жұма күнінің ортасына қарай Tesla акциялары 6%-дан астам арзандады (archynewsy.com).
NHTSA Cybercab-қа сәйкес келмеген сол стандарттарды қайта жазуға дайындалуда
Тексерудің басталуы туралы баспасөз баянында NHTSA бұл стандарттарды Трамп әкімшілігінің америкалық технологияларды дамыту бағыты аясында дәл қазір қайта өңдеп жатқанын хабарлайды (nhtsa.gov). АҚШ Көлік министрлігі бастапқыда толық автономды түрде жобаланған көліктер үшін қолмен басқару талабын алып тастауды ұсынып та үлгерген (techcrunch.com).
Бұл қауіпсіздік туралы дау емес. Бұл екі тарап та ескірген деп санайтын ережені кім және қашан өзгертуі тиіс деген мәселеге қатысты дау.
Zoox мұндай жолдан өтіп үлгерген — рұқсат алуға төрт жылын жұмсады
2022 жылы Amazon-ға тиесілі Zoox компаниясы да рулі мен педальдары жоқ роботаксиін дәл осылай өзі сертификаттаған еді. NHTSA одан құжаттарды сұратып, бір жылдан кейін осындай тексеру бастады және коммерциялық іске қосуға дейінгі жол ұзап кетті (techcrunch.com).
Одан кейін Zoox ресми жолды таңдады: бірден сегіз федералды стандарттан уақытша босату туралы өтініш берді. Түпкілікті мақұлдау 2026 жылдың шілдесінде — жылына 2 500 көлік шектеуімен ғана келді (techcrunch.com). Өзіндік сертификаттаудан жолаушыларды ақылы тасымалдау құқығына қол жеткізуге дейін компанияға шамамен төрт жыл қажет болды.
Қазақстан Tesla аяқтап жатқан жағынан бастады
2026 жылғы 24 маусымда Тоқаев жүргізушісіз автокөліктер, аэротаксилер және автоматтандырылған теміржол көлігі үшін құқықтық негіз жасайтын заңға қол қойды (kt.kz).
Пилоттық жоба реттеуші құмсалғыш (песочница) арқылы жүзеге асуда және үш жылға есептелген. Алдымен полигон және бағыттарды тексеру, одан кейін барлық кезеңде оператордың тұрақты бақылауымен келісілген бағыттар бойынша кезең-кезеңімен қалаға шығу көзделген. Сынақ алаңдары — Астана, Алматы және Қосшы, серіктестер — Yandex Qazaqstan және inDrive (gov.kz). Мұнда құқықтық шеңбер жолға көліктер шықпай тұрып пайда болды, керісінше емес.
Қазақстандық сызбада пилот қала көшелеріне жеткен кезде жүргізушісіз көліктің қауіпсіздігіне ресми түрде кім жауап береді — өндіруші ме, қызмет операторы ма, әлде мемлекет пе?
