Фото: Vitaly Gariev / Pexels
Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлер палатасында еңбек инспекциясының өкілдері кәсіпкерлерге жалақыны уақтылы төлеу, еңбек шарттарын рәсімдеу, міндетті аударымдар мен жұмыскерлерді сақтандыру талаптарын еске салды. Палата келтірген мониторинг деректерінде осы міндеттерді орындамаған жұмыс берушілер көрсетілген.
Кездесу туралы inbusiness.kz ШҚО кәсіпкерлер палатасына сілтеме жасап хабарлады. Жалақыны уақтылы әрі толық төлеу, еңбек шартын жасасу және ол туралы мәліметтерді Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне (ЕШЕБЖ) енгізу міндеттерін бөлек ресми дереккөз — Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Астана қаласы бойынша департаментінің түсіндірмесі де растайды. Бұл түсіндірме ШҚО бойынша төменде келтірілген статистиканы қамтымайды.
Жалақыны уақтылы әрі толық төлеу
Жұмыс беруші жалақы төлеудің белгіленген мерзімдерін сақтап, жұмыскердің тапқан ақшасын толық төлеуге тиіс. Палатаның inbusiness.kz келтірген түсіндірмесіне сәйкес, жалақыны кешіктіргені немесе толық төлемегені үшін Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 87-бабында әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Астана қаласы бойынша еңбек инспекциясының түсіндірмесінде де Еңбек кодексінің 23-бабына сәйкес жалақыны уақтылы және толық көлемде төлеу жұмыс берушінің міндеті екені көрсетілген.
Еңбек шартын жасасу және мәліметтерді ЕШЕБЖ-ға енгізу
Жұмыс беруші жұмыскермен еңбек шартын жасасып, ол туралы қажетті мәліметтерді ЕШЕБЖ-ға енгізуге міндетті. Астана қаласы бойынша еңбек инспекциясы бұл талапты Еңбек кодексінің 23-бабы 2-тармағының 27) тармақшасымен түсіндіреді. Шарт жасасу және мәліметтерді жүйеге енгізу — екі бөлек міндет.
inbusiness.kz хабарлауынша, ШҚО кәсіпкерлер палатасы облыс прокуратурасының 2026 жылғы қазандағы деректерін келтірген. «Цифрлық қадағалау» жүйесіндегі мониторинг бойынша 464 жұмыс беруші еңбек шарттарының жасалғаны туралы мәліметтерді ЕШЕБЖ-ға енгізбеген.
Міндетті жарналар мен әлеуметтік аударымдар
Кездесуде кәсіпкерлерге міндетті төлемдердің үш санаты еске салынған:
- міндетті зейнетақы жарналары;
- міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары;
- әлеуметтік аударымдар.
Палата арқылы жарияланған мониторинг деректеріне сәйкес, ШҚО-дағы 2 418 жұмыс беруші осы санаттардағы міндетті төлемдерді аудармаған. Бұл көрсеткіш inbusiness.kz материалында прокуратура дерегі ретінде берілген.
Еңбек міндеттерін атқару кезіндегі жазатайым оқиғалардан сақтандыру
Жұмыскерлерді еңбек міндеттерін атқару кезінде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыруды жұмыс беруші қамтамасыз етуге тиіс. Палата келтірген деректер бойынша, ШҚО-дағы 1 000-нан астам жұмыс беруші мұндай сақтандыруды қамтамасыз етпеген.
Сақтандыруға қатысты міндеттер Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Шымкент қаласы бойынша департаментінің түсіндірмесінде де көрсетілген: онда жұмыс берушінің жазатайым оқиғалардан сақтандыру шартын жасасу туралы мәліметті уәкілетті мемлекеттік органға жіберуге міндетті екені айтылған.
Жұмыскер нені нақтылай алады?
Еңбек кепілдіктерін тексергенде төрт мәселеге назар аударуға болады: жалақының мерзімінде әрі толық төленуі, еңбек шартының жасалуы және мәліметтердің ЕШЕБЖ-ға енгізілуі, тиісті міндетті төлемдердің аударылуы, жазатайым оқиғалардан сақтандырудың болуы. Еңбек шартының болуы аударымдар мен сақтандыру міндеттерінің орнын баспайды.
