Фото: SHVETS production / Pexels
Ұлттық банк Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына салынған зейнетақы активтерінің бір бөлігін басқаруды жеке компанияларға беруді жоспарлап отыр. Бұл жұмысты алдағы екі жылда бастау көзделгенін БЖЗҚ төрағасы Жанат Құрманов хабарлады (kursiv.media). Қазір қазақстандықтардың зейнетақы активтерінің 40%-ы мемлекеттік бағалы қағаздарға салынған. Құрманов бұл жоспар туралы Қазақстан қаржыгерлерінің XIV конгресінде айтты.
Зейнетақы активтерінің қанша бөлігі жеке компанияларға беріледі
Әңгіме ең алдымен Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздары, қысқаша МБҚ туралы болып отыр. Бұлар — мемлекет шығаратын облигациялар. Ұлттық банктің осындай портфелінің бір бөлігі жеке басқарушы компанияларға беріледі.
Мұнда бір маңызды жайт бар: 40% — мемлекеттік бағалы қағаздардың зейнетақы активтеріндегі қазіргі үлесі. Бұл сан жеке компанияларға берілетін портфельдің көлемін білдірмейді.
Ұлттық банк басқаруды беруді қашан бастайды
Құрмановтың айтуынша, Ұлттық банк жұмысты алдағы екі жыл ішінде бастауды жоспарлап отыр. Оған дейін дайындық жүргізіледі.
Бұған дейін 2030 жылға қарай жеке компанияларға зейнетақы активтерінің 30%-ына дейінгі бөлігін басқаруға беру мүмкін екені хабарланған. Бұл — ауқымы кеңірек меже: қазіргі мәлімдеме ең алдымен Қазақстанның мемлекеттік облигациялар портфеліне қатысты.
Зейнетақы ақшасын кім басқарады
Ұлттық банк ел ішіндегі және шетелдік басқарушылар тобын жасақтайды. Құрмановтың болжамынша, МБҚ портфелінің бір бөлігі қазақстандықтар зейнетақы жинағын қазірдің өзінде сеніп тапсырып жүрген компанияларға беріледі.
Мұндай компаниялар инвестициялық портфельді басқарушылар, қысқаша ИПБ деп аталады. Олардың қатысуы әзірге ықтимал нұсқа ретінде талқыланып жатыр. Құрманов мұны былай түсіндірді: «Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы қағаздар портфелінің бір бөлігін басқаруға, сірә, халықпен қазірдің өзінде жұмыс істеп жүрген ИПБ-лар келетін шығар».
Басқарушылардың жұмысы қалай бағаланады
Әр компанияға мандат беріледі. Онда бөлінген активтерді басқару шарттары жазылады. Компанияның нәтижесін салыстырып бағалайтын межелер де осы құжатта бекітіледі. Қаржы нарығында оларды бенчмарк деп атайды.
Шетелдік акциялар мен облигацияларға салынған зейнетақы активтеріне қатысты осындай тәсіл қазірдің өзінде қолданылады. Бұл салымдардың басым бөлігін Ұлттық банк сыртқы компаниялар, соның ішінде жаһандық инвестициялық банктер арқылы басқарады.
Олар үшін жұмыс көрсеткіштері белгіленген. Басқарушы сол көрсеткіштерге жете алмаса, Ұлттық банк оны ауыстырады. Ішкі нарыққа да осындай тәсіл енгізу ұсынылып отыр.
Ұлттық банк жеке компанияларды не үшін тартады
Құрмановтың айтуынша, Ұлттық банк мемлекеттік облигациялар нарығында кірістілік пен тарифтер бойынша бәсеке болғанын қалайды. Бірнеше компания өздеріне бөлінген портфельдерді басқарып, мандаттарындағы талаптардың орындалуына жауап береді.
Зейнетақы ақшасын жеке басқарушыларға беру жоспары зейнетақы активтерімен жұмыс істейтін компаниялар қатарын кеңейтуді көздейді. Ал бәсекені қалыптастыру әзірге жарияланған өзгерістердің мақсаты болып отыр.
Қарапайым тілмен айтқанда
Ұлттық банк Қазақстанның мемлекеттік облигацияларына салынған зейнетақы портфелінің бір бөлігін басқаруды жеке компанияларға беруге дайындалып жатыр. Жұмысты алдағы екі жылда бастау жоспарланған. Жинағыңызды қадағалап жүрсеңіз, енді басқаруды беру шарттары мен таңдалған басқарушылардың тізіміне назар аударыңыз.
