Фото: Picas Joe / Pexels
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қазақстандықтар зейнетақы жинағын салудың үш стратегиясының бірін БЖЗҚ жеке кабинеті арқылы таңдай алады. Оларға қолжетімділік зейнетке дейінгі мерзімге байланысты болады деп айтты Halyk Finance басшысы Фархад Охонов пен Alatau City Invest басшысы Тимур Салимов (kursiv.media).
Тәуекелді портфель зейнетке 13 жылдан астам уақыты қалғандарға қолжетімді
Қазіргі консервативті стратегияға қосымша орташа және тәуекелді стратегиялар енгізіледі. Әрқайсысының портфель құрамына қатысты өз шектеулері болады. Басқарушы нәтижесін бағалау мерзімдері де әртүрлі болады.
Өзгерістер № 155 қаулымен бекітілген, оны реттеуші 2026 жылғы 30 қазанда қабылдады (gov.kz). Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша жеке басқарушылардың 205,8 млрд теңге зейнетақы активін басқарғанын хабарлады.
Кез келген стратегияны барлық салымшы таңдай алмайды.
| Стратегия | Кімге қолжетімді |
|---|---|
| Консервативті | Барлық салымшыға |
| Орташа | Зейнетке дейін үш жылдан астам уақыты қалғандарға |
| Тәуекелді | Зейнетке дейін 13 жылдан астам уақыты қалғандарға |
Бұған дейін raem.kz үш стратегияның кімге қолжетімді екенін, портфельді қалай ауыстыру керегін және басқарушы табыстылықтың жетпеген бөлігін қашан өтеуге тиіс екенін таратып жазған.

Стратегияны БЖЗҚ арқылы таңдайды, жинақты бөліп салуға болады
Фархад Охоновтың айтуынша, рәсім қазіргі басқарушы компанияны таңдауға ұқсас болады. БЖЗҚ жеке кабинетінде таңдалған компания ұсынатын стратегиялардың ашылмалы тізімі пайда болады. Басқарушының өз қосымшасы арқылы мұны істеу мүмкін болмайды.
Стратегиялар туралы ақпарат БЖЗҚ сайтында, басқарушы компаниялардың сайттары мен әлеуметтік желілерінде орналастырылады.
Тимур Салимов салымшылар жинағын әртүрлі басқарушылар мен стратегиялар арасында бөле алатынын айтты. Бір бөлігін консервативті портфелі бар компанияға, екіншісін тәуекелге бейімдеу басқарушыға беруге болады. Оның сөзінше, мұндай мүмкіндік зейнетке дейін 13 жылдан астам уақыты қалғандарда болады.
Компаниялардың ұсыныстарын таңдаудың алдындағы тарихы — таңдауға арналған зейнетақы портфельдері туралы материалымызда.
Шетел валютасының үлесі 70%-ға, доллардың үлесі 80%-ға дейін жетеді
Консервативті стратегияда облигациялар мен теңгедегі құралдардың үлесі көбірек болады. Шетел валютасындағы салымдар портфельдің 40%-ымен шектеледі.
Орташа стратегияда акциялар мен облигациялар теңгерімі қарастырылған. Шетел валютасындағы салымдардың үлесі 70%-ға дейін жетуі мүмкін. Тәуекелді стратегияда акция көбірек болады, ал доллар құрамдасы 80%-ға дейін барады.
Нақты бағалы қағаздарды басқарушылар өздері таңдайды.
Охонов компаниялар акциялар мен облигациялардың рұқсат етілген үлесін, сондай-ақ әр портфельдің валюталық құрылымын ескеретінін түсіндірді. Қағаз таңдағанда олар нарықтық бағдардан жоғары нәтиже алуды көздеп, бағасы төмен бағаланған активтерді іздей алады.
Салимов валюта үлесін таңдауды салымшының өз күтуімен байланыстырады. Оның айтуынша, доллар құрамдасы көбірек портфельді теңгенің девальвациясынан қорғанғысы келетін адам таңдауы мүмкін. Шетел валютасының азырақ үлесін, оның түсіндіруінше, мықты теңге мен қазіргі мөлшерлемелерге көбірек сенетін адам таңдай алады.
Табыстылық индекстермен бір жыл, үш немесе бес жыл бойынша салыстырылады
Әр стратегия үшін бенчмарк — табыстылықтың эталондық көрсеткіші белгіленеді. Оны қазақстандық және әлемдік акциялар мен облигациялар биржалық индекстері негізінде құрайды.
Охоновтың айтуынша, әлемдік компаниялар акциялары үшін бағдар S&P 500, қазақстандық акциялар үшін KASE индексі болады. Қазақстандық облигациялар үшін KASE-нің басқа индексі қарастырылған.
Портфельдің жалпы бағдары тиісті индекстердің табыстылығын әртүрлі бағалы қағаздарға салынған үлестерді ескере отырып біріктіреді. Басқарушының нақты нәтижесі осы көрсеткішпен салыстырылады. Ақпаратты БЖЗҚ мен басқарушы компаниялар жариялайды.
| Стратегия | Бағдарға қатысты ең төмен нәтиже | Бағалау кезеңі |
|---|---|---|
| Консервативті | Бағдар табыстылығының 90%-ы | Бір жыл |
| Орташа | Бағдар табыстылығының 85%-ы | Үш жыл |
| Тәуекелді | Бағдар табыстылығының 80%-ы | Бес жыл |
Кестедегі пайыздар бағдар табыстылығының үлесін білдіреді. Оларды салымшыға уәде етілген жылдық пайда деп санауға болмайды.
Белгіленген шектен төмен жетпей қалған бөлікті басқарушы жабады
Салимовтың айтуынша, нәтиже ең төменгі деңгейден төмен болса, компания жетіспеген табыстылықты өз қаражатынан өтеуге тиіс. Бұл міндеттеме нақты стратегияның шегі мен оның бағалау кезеңіне байланысты.
Охонов пен Салимов басқарушылар белгілі бір табыстылыққа кепілдік бере де, уәде ете де алмайтынын атап өтті. Компаниялар болжаммен бөлісіп, бір жылға, үш немесе бес жылға арналған бағдарларды көрсете алады.
Охонов Halyk Finance әр тоқсан сайын клиенттермен қоңырау өткізетінін айтты. Онда компания активтерді басқару нәтижелерін және келесі кезеңнің бағдарын талқылайды.
Зейнетке жақындағанда БЖЗҚ ақшаны қолайлы портфельге ауыстырады
Реттеушінің ережесі бойынша, салымшы жас шарттарына сәйкес келмей қалғанда, БЖЗҚ қаражатты сол компанияның қолайлы портфеліне автоматты түрде аударады.
Егер басқарушыда мұндай портфель болмаса, қор салымшыға алдын ала хабарлайды. Салымшы басқа басқарушыны таңдауы немесе қаражатты Ұлттық Банкке қайтаруы қажет болады.
Компания портфельді бағалау кезеңі аяқталған соң, бір жыл бұрын ескертіп жаба алады. Бұл ретте басқарушыда кемінде бір портфель сақталуы тиіс.