Фото: — landsmann — / Pexels
Қазақстандықтарға зейнетақы жинағын инвестициялауға арналған 15 портфель ұсыну жоспарланып отыр: бес жеке басқарушы компанияның әрқайсысынан үш стратегия. Салымшы компанияны да, ақшаны инвестициялау стратегиясын да өзі таңдай алады, деп хабарлады БЖЗҚ басшысы Жанат Құрманов (kursiv.media). Зейнетақы активтерінің басым бөлігін Ұлттық банк басқара береді. 2030 жылға қарай жеке компаниялардың үлесін 30%-ға жеткізу жоспарланған.
Салымшыларға қандай портфельдер ұсынылады
Құрмановтың айтуынша, бес жеке басқарушы компанияның әрқайсысы үш портфельден құра алады. Инвестициялық портфель — зейнетақы ақшасы салынатын қаржы құралдарының жиынтығы. Салымшыларға барлығы 15 нұсқа ұсыну көзделіп отыр.
Әр компанияға үш стратегия қарастырылған:
- консервативті;
- бірқалыпты;
- тәуекелді.
Салымшы екі шешім қабылдайды: жинағын кімге сеніп тапсырады және қандай стратегияны таңдайды. Жинаққа арналған үш стратегияны енгізу жоспары туралы raem.kz бұған дейін жазған.

Зейнетақы ақшасын кім басқарады
Зейнетақы активтерінің басым бөлігі Ұлттық банктің басқаруында қалады. Бұл қаражатты қайда салуды банк өзі шешеді. Жеке компаниялар өздеріне берілген активтерді басқарады.
БЖЗҚ салымшылармен жұмыс істеп, жинақ есебін жүргізе береді. Қор портфельдердегі қаржы құралдарын да есепке алып, олар туралы ақпаратты жариялайды. Құрмановтың түсіндіруінше, БЖЗҚ қор ретіндегі міндетін сақтай отырып, салымшыларға басқарушы компанияларды таңдау кезінде бағыт-бағдар беруге тиіс.
Жеке компанияларға қанша қаражат беру жоспарланған
БЖЗҚ басшысының айтуынша, Капитал нарығын дамыту бағдарламасында 2030 жылға қарай зейнетақы активтерінің 30%-ға дейінгі бөлігін жеке компанияларға беру көзделген. Бұл — жалпы нарыққа арналған меже. Бұдан әр салымшыға жеке жинағының дәл 30%-ын беру ұсынылады деген қорытынды шықпайды.
Құрманов активтердің жалпы көлемі 28 трлн теңге екенін айтты. Осы соманың 30%-ы — 8,4 трлн теңге. Бұл есеп аталған актив көлемі бойынша қанша қаражат беру жоспарланып отырғанын көрсетеді. Активтердің 30%-ға дейінгі бөлігін беру туралы толығырақ raem.kz-тің бөлек материалында жазылған.
Зейнетақы активтері қалай беріледі
Активтерді біртіндеп беру жоспарланып отыр. «Бұл бірден, дүйсенбіден бастап бола салмайды», — деді Құрманов.
Ұлттық банк те активтердің бір бөлігін жеке компанияларға жекелеген инвестициялық мандаттар арқылы береді. Белгілі бір шарттармен қаражатты басқаруға берілетін тапсырмалар осылай аталады. Құрмановтың бағалауынша, осынша ақшаны қабылдау үшін ел ішіндегі қаржы құралдары нарығы өсуі керек.
Кірістілік жеткіліксіз болса, айырманы кім өтейді
Құрмановтың айтуынша, басқарушы компаниялардың меншікті капиталына қойылатын талаптар күшейтіледі. Егер кірістілік белгіленген нарықтық межелерден төмен болса, компания айырманы өз қаражатымен өтеуге тиіс болады.
Мұндай межелер бенчмарк деп аталады: басқару нәтижесі солармен салыстырылады. Мұнда бір маңызды жайт бар: әңгіме белгіленген кірістілік көрсеткішіне сай келу туралы болып отыр. Құрманов капиталға қойылатын талаптардың күшеюін компаниялардың зейнетақы активтерін басқарудағы жауапкершілігімен байланыстырды.
БЖЗҚ нәтижелер туралы қандай ақпарат береді
Қор басқарушы компаниялардың кірістілігі, қолжетімді стратегиялар мен портфельдер туралы мәліметтерді жариялай береді. Құрмановтың айтуынша, бұл ақпарат салымшыларға өз бетінше шешім қабылдауға көмектесуі керек.
БЖЗҚ басшысы Ұлттық банктің кәсіби басқарушылар арасындағы бәсекеге мүдделі екенін де айтты. Бәсеке зейнетақы активтерінің инвестициялық кірістілігіне әсер етеді деген болжам бар.
Қарапайым тілмен айтқанда
Жоспарланған 15 портфель зейнетақы жинағын басқарудың көбірек нұсқасын береді. Таңдау кезінде нақты портфельдің стратегиясы мен БЖЗҚ жариялайтын басқарушы компанияның нәтижелерін салыстырыңыз. 2030 жылға қарай 30%-ға дейін жеткізу межесі бүкіл зейнетақы нарығына қатысты.