2029 жылға қарай Қазақстан мемлекеттік қызметтердің кемінде 40%-ын жасанды интеллект пен автоматтандыру арқылы трансформациялауды көздеп отыр. Мемлекеттік қызметтерді көрсету мен әлеуметтік қолдау шараларын ұсынудың орташа уақыты кем дегенде екі есе қысқаруы тиіс. Бұл мақсаттар жалпыұлттық Digital Qazaqstan стратегиясына енгізілген.
Қазіргі таңда елдегі мемлекеттік қызметтердің 90%-дан астамы онлайн қолжетімді. Реформаның келесі кезеңі — мемлекеттік жүйелерді ортақ технологиялық платформаға біріктіру және электрондық өтініштерден пайдаланушының өмірлік жағдайын танып, қажетті мекемені іздетпей нәтиже алуға көмектесетін проактивті сервистерге көшу.
Осындай құралдардың бірі — eGov GPT болды. Үкімет деректеріне сәйкес, ассистент азаматтардың жүгінулерінің шамамен 30%-ын құрайтын ең сұранысқа ие 51 қызметті қамтиды. 2026 жылдың соңына дейін қамтуды 70%-ға дейін жеткізу жоспарланған.
eGov GPT қазір не істей алады
Цифрлық көмекші жағдайдың мәтіндік сипаттамасы бойынша мемлекеттік қызметті таңдап, оны ресімдеуге өтуге жәрдемдеседі. Тамыз айында Үкімет 50 қолжетімді қызмет пен сервис пайдаланған 150 мыңнан астам азамат туралы хабарлаған болатын. Қыркүйектегі есепте қызметтер саны 51-ге дейін өсті.
Билік өкілдері ИИ-ассистенттердің 2 миллионнан астам рет пайдаланылғанын және әзірлеу сатысында 50-ден астам ИИ-агент барын бөлек атап өтуде. Бұл көрсеткішті eGov GPT аудиториясымен теңестіруге болмайды: бұл жерде бір сервистің бірегей пайдаланушылар саны туралы емес, неғұрлым кең ИИ-құралдар жиынтығына жүгіну саны туралы сөз болып отыр. Сәуір айында Үкімет неғұрлым нақты мәліметті келтірген еді — eGov AI 2,3 миллионнан астам рет қолданылған.
eGov GPT арқылы сәтті аяқталған өтінімдердің үлесі, қате ұсыныстардың жиілігі және операторға қайта бағытталған өтініштердің саны бойынша ашық деректер әзірге жоқ. Бұл көрсеткіштерсіз ассистенттің порталда қызметті табуға көмектесуден бөлек, қызметті алу үдерісін қаншалықты жылдамдататынын бағалау қиын.
Мемлекеттік жүйелер QazTech-ке біріктірілуде
Жаңа модельдің негізі бірыңғай QazTech платформасы болуы тиіс. 2026 жылға 39 мемлекеттік ақпараттық жүйені көшіру жоспарланған, олардың оны қазірдің өзінде платформада жұмыс істеп тұр. QazTech-тен тыс жаңа мемлекеттік жүйелер құруға мораторий енгізілді.
Үкімет ортақ технологиялық орта әзірлемелердің қайталануын азайтады, сервистердің іске қосылуын жеделдетеді және ведомствоаралық деректер алмасуды жеңілдетеді деп күтеді. Мысал ретінде балаларды бірінші сыныпқа қабылдау қызметі келтіріледі: QazTech-ке көшірілгеннен кейін ол ешқандай ақаусыз 365 мыңнан астам өтінімді өңдеді.
Сервистердің бір платформада шоғырлануы сонымен бірге тұрақтылық пен деректерді қорғауға қойылатын талаптарды арттырады. Қызметтер QazTech-ке неғұрлым тәуелді болған сайын, ірі жүйелік ақаудың немесе қауіпсіздік оқиғасының салдары да соғұрлым ауыр болады. Стратегияда Zero Trust қағидаттары, ұлттық киберқауіпсіздік стандарттары және қатерлерді проактивті анықтау жарияланғанымен, қыркүйектегі есепте платформаның сенімділігі туралы толық көрсеткіштер ашылмаған.
Мемлекеттік қызметшілер жүктемесінің 30%-ға дейінгі бөлігі алгоритмдерге берілмек
2029 жылға қарай мемлекеттік қызметшілердің операциялық жүктемесінің 30%-ға дейінгі бөлігін автоматтандыру жоспарлануда. Әңгіме қайталанатын әкімшілік операциялар, деректерді өңдеу және шешімдерді дайындау туралы болып отыр. Азаматтар үшін нәтиже проактивті қызметтер арқылы сезілуі тиіс: жүйе көмек алу құқығын өзі анықтап, бөлек өтінішсіз үдерісті іске қосады.
Осыған ұқсас өзгерістер кейбір салаларда қазірдің өзінде жүріп жатыр. Әлеуметтік-еңбек саласында ИИ атаулы әлеуметтік көмек тағайындау және мүгедектікті белгілеу шарттарын бағалау кезінде қолданылады. Тұрғын үй саласында блокчейн технологиясын қолдану арқылы 254 мыңнан астам операция жүргізіліп, кейбір қызметтерді көрсету уақыты 10–15 минутқа дейін қысқарды. Жыл соңына дейін барлық өңірлердегі Халыққа қызмет көрсету орталықтарын цифрлық сервистер арқылы өзіне-өзі қызмет көрсету аймақтары бар AI-кеңселерге айналдыру жоспарлануда.
Бизнес үшін цифрландыру әзірге қолданыстағы қолдау шараларының жартысынан азын ғана қамтиды: тамыз айындағы мәліметке сәйкес, 150 құралдың 63-і электронды форматқа ауыстырылған. eGov Business сервисін ай сайын шамамен 35 мың кәсіпкер пайдаланады.
Мемлекетке бірыңғай технологиялық экожүйе не үшін қажет
Digital Qazaqstan мемлекеттік қызметтерді анағұрлым кең технологиялық инфрақұрылыммен — есептеу қуаттарымен, ұлттық модельдермен, деректерді өңдеу орталықтарымен (ДӨО) және IT-қызметтер экспортымен байланыстырады. Үкімет мәліметінше, қазақстандық IT-қызметтер экспорты $1,1 млрд-қа жетті. 2029 жылға қарай оны кем дегенде екі есеге ұлғайту, 20 мыңға жуық жоғары технологиялық жұмыс орнын ашу және нарыққа кемінде үш отандық «дара мүйізді» (unicorn) компания шығару көзделген.
Есептеу қабаты Alem.Cloud және «Қазақтелеком» суперкомпьютерлерімен, сондай-ақ болашақ «ДӨО алқабымен» қалыптасуда. RAEM бұған дейін Екібастұздағы Firebird жобасы осы инфрақұрылымда қандай рөл атқаратынын егжей-тегжейлі талдаған еді.
Келесі кезеңнің басты мәселесі — іске қосылған платформалар санында емес, пайдаланушы үшін өлшенетін нақты нәтижеде. Реформаны бағалау үшін қызмет көрсету уақыты, аяқталған өтінімдер үлесі, ИИ қателері, қолмен өңдеуге қайтару жағдайлары және сервистердің қолжетімділігі туралы ашық деректер қажет болады. Әзірге жарияланған есеп жоспарлардың ауқымы мен аралық көрсеткіштерді көрсетеді, бірақ жаңа жүйенің толық тиімділік бейнесін әлі бермейді.
