Бір жыл бұрын Александр Карбышев Figma-ны мүлдем ашпайтын. Дизайнды жек көріп кеткендіктен емес — дизайн оны қажуға дейін жеткізгендіктен. Білім беру платформасының баламасы ретінде басталып, соңында мүлде басқа бағытпен аяқталған стартаптағы төрт жыл созылмалы дағдарысқа ұласты: бір кездері отбасы сияқты сезілген команда соңында бірін-бірі алмастырған директорлар ағынына айналды, ал оның идеяларын жай ғана тыңдауды тоқтатты. Карбышев бір жылдан астам уақытқа демалысқа кетті — және қашу керек сияқты көрінген жерге қайта оралды: жалдамалы жұмысқа, процестері, келісулері және әрбір экранға бюджеті бар ірі компанияға.
Қазір ол — Қазақстан бойынша дүкендер желісі бар ірі ритейл-компаниядағы өнімдік дизайнер. Бір апталық аналитиканы бір күнге дейін қысқартатын ЖИ-агенттерін пайдаланады — және олардың бірде-біреуі оның өзін неге алмастыра алмайтынын түсіндіреді. Заманауи мамандарға қойылатын талаптардың трансформациясы туралы AI-ді меңгеру неліктен міндетті стандартқа айналуда мақаласынан оқыңыз.
Жоспар бойынша емес, кездейсоқ болған дизайнер
Дизайнға жалпы қалай келдің?
Дизайнер мамандығы көз алдымда болмаған сияқты. Мен 13-14 жаста едім, интернет жаңа ғана пайда болған. Маған фотошопта суреттер — аватарлар, форумдарға арналған шапкалар, жұмыс үстелі үшін бірдеңе жасау ұнайтын. Фотошопты меңгерген адам сол кездегі форумдар мен алғашқы әлеуметтік желілерде құрметті саналатын.
Барлығы содан басталды. Әрі қарай мені білетін адамдар бірдеңе — мұқаба, баспа өнімдерін жасауды ұсына бастады. Өзім жұмыс іздеген емеспін, дизайнер ниетпен емес, жағдайға қарай болдым.
Университетке түскен кезде де — мен, айтпақшы, экономистке оқыдым, — дизайнер болу туралы ой әлі болған жоқ. Ол оқу кезінде пайда болды. Сол кезде мен өзім үшін экономист емес, дизайнер боламын деп шештім — және оқуды аяқтамадым.
!Александр Карбышев — дизайндағы жасанды интеллектінің рөлі туралы дизайнер
Ал дағдыларды қалай шыңдадың — курстар, менторлар?
Ешқандай курстардан өтпедім, егер сол кезде жалпы қолжетімді болған YouTube-тағы сабақтарды есептемесек. Егер қандай да бір хардскил керек болса — мысалы, әлі Figma болмаған және барлығы Adobe пакетінде отырған кезде — мен жай ғана гуглдеп, өзім түсінетінмін.
Кейінірек веб- және графикалық дизайнер болып, маркетингпен жұмыс істей бастағанда, сол кезде болған курстар маған өзекті болмады — не тым қарапайым, не түсініксіз практикалық құндылығы кезінде тым қымбат болды. Осылайша өз бағытымда әрі қарай жұмыс істедім.
Фриланс — еркіндік туралы емес, оқумен ұштастыру туралы
Сен бірден жалдамалы жұмысқа бардың ба әлде жеке бірдеңе байқап көрдің бе?
Жалдамалы жұмыстағы алғашқы тәжірибем екінші курста болды — сақтандыру компаниясының маркетинг бөлімінде дизайнер болып, шамамен бір жыл жұмыс істедім. Корпоративтік ортаның не екенін және процестердің қалай жұмыс істейтінін сезіндім.
Әрі қарай фриланс көбірек тартты. Штаттық жұмысты күндізгі оқумен ұштастыру қиын болды — университет пен кеңсе арасында ары-бері жүру ыңғайсыз, ал қашықтан жұмыс істеу туралы ол кезде дерлік естімеген. Фриланс, негізінде, менің қашықтағы жұмысым болып шықты: жалақыны емес, жобаларды алуға болатын еді.
Дәл осындай үлгіде не нәрсе баурап алды?
Әртүрлі жобалар, әртүрлі нишалар, әртүрлі бизнестер — әр жолы жаңа нишаны нөлден түсінуге тура келетін, бұл қызық болды. Сонымен қатар цех бойынша әріптестермен ғана емес, фаундерлермен тұрақты қарым-қатынас.
Бір жобада жылдар бойы отырғанда, сен үшін қалған бағыттар жабылады. Фриланста сен үнемі жаңа нәрсе іздейсің, танысасың, өсесің.
Кейінірек тағы бір формат қосылды — штатқа ресімделмей, жобалық шарттар бойынша агенттіктер арқылы жұмыс: олар клиенттер табатын, ал мен дизайнер ретінде жобаға қосылатынмын. Іс жүзінде бұл да өзіндік бір стартап — мұндай агенттіктерде процестер жиі құрылмаған, уәделер орындалмауы, техникалық тапсырмалар жазылмауы мүмкін болатын. Дизайнер онда бірден бірнеше рөлді жабатын: өнімді өзі түсінетін және аналитика жасайтын, дегенмен жұмыс көлемі бойынша бұл жобаның орташа бағасы көздегеннен бірнеше есе көп еді.
Стартаптағы төрт жыл: «отбасынан» қажуға дейінгі жол
Стартаптағы ең ұзақ тәжірибең туралы айтып берші.
Мен үшін ең ауыр бастама — өзім төрт жыл жұмыс істеген жоба. Ол Қазақстандағы Skillbox сияқты білім беру платформасының аналогы ретінде басталды, ал өз жолын мүлде басқа бағытта — «әйелдерді дамытумен» аяқтады. Осы жылдар ішінде өнім өзінің кім екенін толық түсінбеді: фичаларды үнемі тестілеу, күнделікті өзгерістер. Бұдан қатты қажисың, әсіресе егер бұл жылдарға созылса.
Егер соншалықты ауыр болса — сені онда төрт жыл не ұстап тұрды?
Алғашқы жылы қаржылық жағдайдан басқа дерлік проблема болған жоқ — жалақы кейде кешігетін. Бірақ команда шағын болды, фаундермен жақындастық, өзіндік шағын отбасы пайда болды — бұл мен үшін маңызды еді, ақшадан да маңыздырақ болды. Дәл осы нәрсе ұстап тұрды.
Әрі қарай мотивация кете бастады — компания өскенде, адамдар көбейгенде, мен бейтаныс адамдардың арасында қалдым, ал дәл сол жалақыға дәл соны істеп жүрмін.
!Александр Карбышевтің жұмысы — AI-құралдарды қолданумен жасалған дизайнның мысалы
Ал нақты не жоғалды — жай ғана атмосфера ма әлде нақтырақ бірдеңе ме?
Менің идеяларым тестіленбейтін болды. Ұсынған нәрсем бірден қабылданбады, жасаған нәрсем — себебін нақты түсіндірместен қатаң сыналды. Бұл ретте шешім қабылдайтын адамдар үнемі ауысып отырды — директорлар бірінен соң бірі ауысты. Кадрлардың ағуы тек командада ғана емес, жоғарыда да болды.
Мен дамуда тоқтап қалғандай болдым, «дизайн бойынша зауыт» сияқты жұмыс істей бастадым — біркелкі, бірсарынды, өсімсіз. Бірдеңемен жабу керек интеллектуалдық аштық пайда болды.
Бұл қажуға әкелді — соның салдарынан бір жылдан астам уақытқа демалысқа кетуге тура келді.
Бүкіл осы бір жыл бойы не істедің?
Дизайнға тура мағынасында тиіспедім — индустрияда қандай жаңалықтар болып жатқанын көрдім, бірақ дизайн арқылы ақша табуға өзіме қатаң тыйым салдым. Басқа бағытта табыс табу мүмкіндігі болды, соны пайдаландым.
Стартап емес, тұрақтылық: жалдамалы жұмыс неге ұтыс болып шықты
Қайтып оралуға қалай шешім қабылдадың — және неге жалдамалы жұмысқа?
Демалыстан кейін шештім: бұдан былай ешқандай стартаптар жоқ, ірі компаниядан жұмыс іздеймін. Шынымды айтсам, қолайлы бірдеңе табудан қорықтым — нарықта ұсыныстар аз сияқты және «тоғыздан алтыға дейінгі» режимге үйренуге тура келетіндей көрінді. Бірақ өте тез таптым — тура екі күнде, дегенмен сұхбаттарда бір ай өткіземін деп есептеген едім.
Қазір сен Қазақстан бойынша дүкендер желісі бар ірі компаниядасың. Нақты немен айналысасың және процесс стартаптан несімен ерекшеленеді?
Мұндағы менің рөлім — офлайн немесе маркетинг емес, digital: компанияның қосымшалары, сайттары, ішкі және сыртқы өнімдері.
Стартапта сен әдетте барлығын өзің шешесің және тез жасайсың — бірақ өйткені сенің жоғалтатын ештеңең жоқ және ешкімнің алдында есеп бермейсің. Ірі компанияда кез келген фича негізделуі тиіс. Шартты түрде, бір экранды редизайн жасау — бұл қазірдің өзінде бюджет: дизайнерлердің, әзірлеушілердің, аналитиктердің, маркетингтің жалақысы. Сондықтан стартапта бір күнде жасалатын нәрсе мұнда бір аптаға созылуы мүмкін.
Бірақ бұл кемшіліктен гөрі артықшылық. Мен өз идеяларыма неғұрлым негізді түрде келемін: аналитиканы зерттеймін, лидтердің воронканың қай кезеңінде ағып жатқанын қараймын, гипотезалар құрамын — және олармен өнімдік командамен, қажет болса — аналитикамен, маркетингпен, брендтер өкілдерімен талқылауға барамын. Кез келген идея компанияның шығындарына да, кірістеріне де қатты әсер етуі мүмкін. Және кірістеріне әсер еткені дұрысырақ.
Ал стартаптық батылдық — оны сағына бастаған жоқсың ба?
Бастапқыда маған ірі компания идеясы мүлде ұнамады — байқап көрмедім, жай ғана YouTube-та Яндекс немесе финтех өнімдік дизайнерлерімен сұхбаттарды көріп алып, олар рок-н-роллсыз, «тым корпоративті» деп шештім.
Өзім көріп едім — дизайнердің дәл осы деңгейде жұмыс істеуі керек екенін түсіндім. Сенің қаншалықты мықты фрилансер немесе тіпті SaaS жазып алып, яхтада отырған миллиардер екенің маңызды емес — кәсіби тұрғыдан сен тереңірек түсінбей жай ғана фича ойлап тапқанда емес, дәл бизнес-процестерді түсінген кезде өсесің.
ЖИ UI салмайды, бір апталық зерттеуді (ресёрч) бір күнге дейін қысқартады
ЖИ-құралдар күнделікті жұмысыңа қалай кірді?
Өнімдік командада бізде әзірлеушілер — бэкенд және фронтенд, — аналитиктер және өнімдік дизайнерлер бар. Мен Amplitude-қа (өнімдік аналитика сервисі) және Figma-дағы жобаларыма MCP (ЖИ-агенттер сыртқы сервистер мен деректерге қосылатын хаттама — ред. ескертпесі) арқылы қосылған Codex-ті (әзірлеуге және деректермен жұмыс істеуге арналған OpenAI агенттік ЖИ-құралы — ред. ескертпесі) пайдаланамын. Бұл кез келген дерлік тапсырманы 20–30 пайызға жеделдетеді.
Мысалы, бұрын бір аналитикалық зерттеуге бір апта кететін. Қазір гипотезаларды құру үшін бір күн жеткілікті — және оларды талқылау үшін үстелге қоюға болады.
Мұндай құралдар байланысы тағы не істей алады?
Codex-те Figma үшін MCP, Mobbin үшін MCP бар (өнімдік дизайнерлер пайдаланатын нақты қосымшалардың интерфейстерінен алынған референстер кітапханасы — ред. ескертпесі). Ол күнтізбемен жұмыс істей алады, күндізгі жоспарларды еске салады, Jira-ға тапсырмалар қояды (әзірлеушілерге арналған таск-трекер — ред. ескертпесі). Әзірлеушілерге тапсырма қою әдетте өнімдік дизайнердің міндетіне кірмейді — бізде мұнымен көбінесе өнім менеджерлері айналысады, — бірақ мен әзірлеуді орташа деңгейден сәл жақсырақ түсінемін, сондықтан мұны өз мойныма аламын.
Сондай-ақ кейін қайта жасауға тура келетін дизайнға бірнеше күн жұмсаудың орнына, не нәрсе жалпы жұмыс істейтінін бірден тексеру үшін флоудың бірнеше нұсқасын немесе интерфейс шаблондарын жылдам генерациялауға болады.
Сонда ЖИ іс жүзінде дизайнер жұмысының бір бөлігін алмастыра ма?
Жұмысты жеделдетеді — бірақ дизайнерді алмастырмайды. Егер ЖИ сені дизайнер ретінде алмастыра алса — демек, сен нашар дизайнер болғансың. Егер ол жай ғана UI салса, дизайнерді алмастыру оңай.
Бірақ дизайнер — бұл өнімнің бейнесін, оның логикасын жасайтын, командадағы процестерді түсінетін адам, жай ғана бірінші кезекте интерфейстік жұмысты істейтін адам емес.
Ал егер нақты интерфейстер туралы айтатын болсақ — Figma агенті сияқты құралдар қазірдің өзінде не істей алады?
Figma-да дизайн-токендер бар — қайта қолданылатын стиль айнымалылары: түстер, шегіністер, қаріптер. Қазір Figma-да жеке агент пайда болды, бізде ол әзірге бета-режимде. Ол MCP бойынша қосылған Codex-тен де жақсы жұмыс істейді, өйткені бүкіл жобаны толығымен көреді: дизайн-жүйені, қосылған ассеттерді, барлық токендер мен стильдерді. Жаңа токендер жасай алады, ескілерін өңдей алады, бар макетте жұмыс істей алады, дайын компоненттерді пайдалана алады.
Бұл дәл UI-дизайнерден жүктеменің бір бөлігін алады, егер командада сондай болса. Бұрын бұл жұмысты өнімдік дизайнер істейтін, енді оны барған сайын ЖИ өз мойнына алуда — және бұл уақытты үнемдейді.
Сондықтан ЖИ — бұл әркім пайдалануы тиіс нәрсе. Мен мұны барлығына, тіпті QA-ге де ұсынамын: егер тестілік ортада фичаны тексеру қажет болса, Claude Code немесе Codex-ті қосып, әр жолы қолмен тексерусіз, промпт арқылы end-to-end тестілеуді баптауға болады.
!Александр Карбышев дизайн мен жасанды интеллектінің болашағы туралы
Енгізу төменнен жүреді — жоғарыдан тек ірі фичалар
Ал компания жалпы ЖИ пайдалануға қалай қарайды — бұл жоғарыдан келген шешім бе әлде төменнен шыққан бастама ма?
Негізінен төменнен. Жоғарыдан неғұрлым күрделі және нативті оқиғаларды келіседі — олар туралы егжей-тегжейлі айта алмаймын. Ал төменнен келетін нәрсе — бұл әзірлеушілер мен дизайнерлердің өздеріне жылдамырақ жұмыс істеу үшін қажет нәрсе. Бұған салмақты негіздеме қажет, өйткені кез келген қаржыландыру тәжірибеде дәлелденеді.
Құпия емес: біздегі қызметкерлердің көпшілігі ЖИ-құралдарға жеке жазылымдарды пайдаланады. Корпоративтік жазылымдар да бар, бірақ барлығында емес.
Қандай да бір ережелер бар ма — ЖИ-ге нені беруге болады, нені беруге болмайды?
Қатаң регламенттер әзірге жоқ — олар жазылуда, бірақ әлі әзірлеу сатысында. Тікелей тыйымдар айтылмайды, бірақ келісімшарттарда құпиялылық туралы тармақтар бар: егер кодтың бір бөлігі ЖИ арқылы дұрыс емес жерге кетіп, бұл ақпараттың тарап кетуіне әкелсе, бұл шартты бұзу болуы мүмкін.
Сондықтан тимлидтер мен өнім менеджерлері — соның ішінде мен де — ЖИ-ге бизнес-процестерді тікелей құймауға және Codex немесе Claude Code сияқты құралдарға өз компьютеріндегі жүйеге толық қолжетімділікті — ядроға қолжетімділік, root-құқықтар және т.б. ашпауға кеңес береді. Бұл жүйені қорғауда осал тұстар жасайды.
Біз өз деңгейімізде мұны өз қағидаттарымызбен реттеуге тырысамыз — ресми регламенттер қазір шынымен жоқ. Бірақ, менің ойымша, қазір көптеген қазақстандық компанияларда жағдай осындай: мұны заңдар мен шарттық формальділіктерге қалай сәйкестендіру керектігі түсініксіз, сондықтан бәрі тек процесс барысында.
ЖИ-ді барлық жерге бірден енгізуге тырыспау
Сұхбат ойдың ортасында үзілді — қоңырау шалуға уақыт жетпеді. Қалғанын Карбышев Telegram-дағы дауыстық хабарламалармен жазып жіберді.
Сен ЖИ-дің нақты тапсырмаларға қалай кіріктірілетінінің мысалын жібердің. Бұл практикада қалай көрінеді?
Қарапайым сценарий, жай ғана көрсету үшін: Codex менде — Figma, Jira және Mobbin арасындағы байланыстырушы буын. Mobbin-ге қолмен кіріп, референстер іздеу міндетті емес — тікелей Codex-те нақты платформа үшін референстер сұрауға болады. Немесе Amplitude-та жұмыс істей отырып, сол чатта Figma-ға қосылуға, өзің зерттеп жатқан воронкаға қатысты дизайнды табуға және дәл қай учаскені өңдеу керектігін бірден көруге болады.
ЖИ-ді жұмысқа әлі кіріктірмегендерге неден бастау керек?
Оны барлық процестерге бірден енгізуге тырыспау. Бір қайталанатын тапсырманы таңдап, ЖИ оған шынымен уақыт үнемдей ме, соны тексеру — және осы нәтижеден бастап пайдалануды кеңейту.
Және дәстүрлі соңғы сұрақ — тек ЖИ туралы ғана емес, жалпы мамандарға не кеңес бересің?
Бірінші кезекте — өз жұмысыңды өзіңе ұнайтындай етіп жасау. Мен нәтиженің әдемілігін емес, процестің өзін айтып отырмын.
Кәсіпқойдың қай бағытта өсетіні — оған істеп жатқан ісі ұнай ма, жоқ па, соған байланысты. Дизайнда, мысалы, маркетингтік дизайнер өнімдік дизайнер бола алады, өнімдік дизайнер — өнім менеджері, өнім менеджері — директор бола алады. Таңдаулар көп болуы мүмкін, тіпті дизайнер жарнамалық креативтер мен стористерден бастаса да.
Александр Карбышевтің Telegram-ы: t.me/ntrglcrn
Instagram: instagram.com/ntrglcrnn
—
Сұхбаттасқан Раимбек Искендиров, Raem.kz. Digital-индустриядағы грейдтер мен жалақылардың жағдайы туралы Қазақстандағы IT-мамандардың еңбегін нарықтық бағалау зерттеуінен оқыңыз.
