Кепіл жетіспеген кезде «Даму» қорының 3,5 млрд теңгеге дейінгі кепілдігін қалай алуға болады

1-кепілдік қорының 2026 жылғы 2 қыркүйектегі өзекті шарттары

Кепіл мүлкінің жеткіліксіздігі көбінесе өміршең бизнес-жобаның банктен қаржы ала алмауының негізгі себебіне айналады. «Даму» кепілдік қоры бұл алшақтықты ішінара жабуға мүмкіндік береді: қор кредитор алдындағы тәуекелдің бір бөлігін өз мойнына алады, ал кәсіпкер несие, лизинг немесе басқа да қаржыландыру тарту мүмкіндігіне ие болады.

Маңызды: бұл грант немесе қайтарымсыз төлем емес. Кепілдік кәсіпкердің қарызын азайтпайды және автоматты түрде мақұлдауды білдірмейді. Қаржыландыру туралы шешімді жобаны жан-жақты талдағаннан кейін банк, лизингтік компания немесе басқа кредитор қабылдайды.

Бағдарлама нақты не ұсынады

1-кепілдік қорының шарттары бойынша қаржыландыру сомасы 7 млрд теңгеге дейін жетуі мүмкін. «Даму» қаржыландыру сомасының 85%-на дейін кепілдік бере алады, бірақ кепілдік көлемі 3,5 млрд теңгемен шектелген.

• Қаржыландыру: 7 млрд теңгеден аспайды.
• Кепілдік: қаржыландыру сомасының 85%-на дейін, бірақ 3,5 млрд теңгеден аспайды.
• Мақсаттары: инвестициялар, айналым қаражатын толықтыру және қайта қаржыландыру (рефинансирование).
• Валюта: теңге және/немесе шетел валютасы.
• Кепілдік мерзімі: қаржыландыру мерзімі аяқталғаннан кейін бес айдан аспайтын мерзімге жалғасуы мүмкін.

Шекті мәндер — бұл максималды соманы беруге берілген уәде емес, бағдарламаның шеңбері ғана. Қаржыландыру мен кепілдіктің нақты көлемі жобаның экономикасына, кредитордың шешіміне, кепілдің құнына және құжаттарды тексеру нәтижелеріне байланысты болады.

Кепілдік кредитор тәуекелінің бір бөлігін жабады, бірақ кәсіпкердің қаржыландыруды қайтару жөніндегі міндеттемесін алмастырмайды.

Кімдер жүгіне алады

Қатысушылар жеке кәсіпкерлік субъектілері, сондай-ақ «Астана» халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) аумағында тіркелген заңды тұлғалар бола алады. Бағдарлама басым қызмет түрлерінің кең тізбесін қамтиды, алайда сәйкестік нақты ЭҚЖЖ (ОКЭД) коды және қолданыстағы ерекшеліктер бойынша тексеріледі.

Ресми тізбеге енгізілген бағыттардың қатарында:

• ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және агросекторға арналған жекелеген қызметтер;

• тамақ өнімдерін, киім-кешек, жиһаз, жабдықтар, электроника және басқа да өнеркәсіптік өнімдер өндірісі;

• қалдықтарды қайта өңдеу, жаңартылатын энергетика және жекелеген экологиялық жобалар;

• жүк тасымалы, қоймалау, пошта және курьерлік қызмет;

• қонақүйлер және туристік орналастырудың жекелеген түрлері;

• телекоммуникациялар, баспа қызметі және компьютерлік бағдарламалау;

• сәулет, инженерлік ізденістер, ғылыми зерттеулер, білім беру және денсаулық сақтау;

• мәдениет, спорт және жекелеген тұрмыстық әрі жөндеу қызметтері.

Саланың жалпы атауымен бір ғана сәйкестік жеткіліксіз. Өтінім берер алдында кәсіпкер негізгі және жобалық ЭҚЖЖ кодтарын «Даму» сайтындағы өзекті тізбемен салыстырып, таңдалған кредитордан оның қолданылуын нақтылап алғаны абзал.

Инвестициялық қаржыландыруды жабдықтарға және өндірістік жобаны дамытуға бағыттауға болады.

Кімдерге кепілдік берілмейді

Ресми шарттар бірқатар шектеулерді қарастырады. Атап айтқанда, кепілдік алушылар бола алмайды:

• акцизделетін тауарларды өндірушілердің басым бөлігі — бағдарламада тікелей көрсетілген жағдайларды қоспағанда;
• шикізатты кейіннен қайта өңдеусіз тау-кен өндіру саласындағы жобалар, соның ішінде геологиялық барлау және карьерлерді игеру (көзделген ерекшеліктерді қоспағанда);
• мемлекетке, ұлттық холдингке немесе ұлттық компанияға тікелей немесе жанама түрде 50% және одан көп үлесі тиесілі компаниялар;
• қызметін тоқтатқан немесе уақытша тоқтата тұрған кәсіпкерлер;
• Қазақстан заңнамасы бойынша кредитормен немесе банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғалар;
• бағдарламада белгіленген қызмет түрлері мен шектеу критерийлеріне сәйкес келмейтін жобалар.

Ерекшеліктердің толық тізбесі осы қысқаша шолудан әлдеқайда ауқымды. Егер жоба бірнеше ЭҚЖЖ шекарасында орналасса немесе акцизделетін өнімді, өндіруді, жылжымайтын мүлікті жалға беруді не ойын-сауық қызметін қамтыса, несиелік пакетті дайындамас бұрын шарттарды нақтылап алған жөн.

Кепілдік қанша тұрады

Комиссия кепілдік сомасының 1,5%-ын құрайды. Ресми шарттар бойынша ол кепілдік міндеттемесіне қол қойылған күннен кешіктірілмей біржолғы төленеді, содан кейін жыл сайын — оның қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін берілген кепілдіктің қалдығынан ұсталады.

Қор сайтындағы калькулятор алдын ала есептеуді ұсынады. Түпкілікті сома кепілді бағалаудан, мәміле құрылымынан және кредитордың шешімінен кейін анықталады. Комиссияны пайыздармен, сақтандырумен, кепілді бағалаумен және қаржыландыру бойынша басқа да шығындармен бірге жобаның қаржылық моделіне алдын ала енгізген дұрыс.

Инвестициялық жобалар бойынша қарсы міндеттемелер

Инвестициялық жобалар үшін қарсы міндеттеме белгіленген: кредитор шешім қабылдаған күннен бастап екі қаржылық жыл өткен соң салықтар мен жұмыс орындарының саны 10%-ға артуы тиіс. Құжаттарға қол қоймас бұрын базалық кезеңді, есептеу әдістемесін және шартта қандай көрсеткіштер көрініс табатынын нақтылап алу маңызды.

Егер жоба жабдықты ұзақ уақыт іске қосуды немесе маусымдық қызметті көздесе, бұл тармақты кредитормен және қормен алдын ала талқылаған жөн. Өтінімдегі орындалмайтын болжамдар қаржыландыруды алғаннан кейін тәуекел тудырады.

Кепілдікті қалай алуға болады: бес кезең

1. Кредиторға жүгіну. Кәсіпкер қаржыландыруға өтінімді кепілдік қорымен жұмыс істейтін банкке, лизингтік компанияға немесе басқа ұйымға береді.
2. Несиелік талдаудан өту. Кредитор қаржылық жағдайды, жобаны, кепілді және бизнестің қарызға қызмет көрсету қабілетін өз бетінше зерделейді.
3. Кепілдікті пайдалану туралы шешім алу. Егер жоба кепілдік шартымен мақұлданса, кредитор қаржыландыру шартын ресімдейді және құжаттар топтамасын қаржылық агенттікке береді.
4. Кепілдік міндеттемесін күту. Ресми парақшада қордың құжаттар топтамасын қарау мерзімі — екі жұмыс күнінен аспайтыны көрсетілген. Бұл мерзім дұрыс топтама тапсырылғаннан кейін басталады және алдыңғы банктік талдауды қамтымайды.
5. Қаржыландыру алу. Кепілдік ресімделгеннен кейін кредитор шартқа сәйкес қаражатты аударады.

Қаржыландыруға апаратын жол кредитордан басталады: өтінім, талдау, шарт, кепілдік және қаражат беру.

Банкке барар алдында нені дайындау керек

Барлық кредиторлар үшін бірыңғай әмбебап тізім жоқ, бірақ кәсіпкерге әдетте мыналарды алдын ала жинақтаған пайдалы:

• тіркеу және құрылтай құжаттары;
• қолжетімді кезеңдер үшін қаржылық және салықтық есептілік;
• бизнес-жоспар немесе түсімді, шығыстар мен ақша ағынын есептейтін жобаның қысқаша сипаттамасы;
• инвестициялық шығындар бойынша шарттар, шот-фактуралар, коммерциялық ұсыныстар немесе сметалар;
• қолданыстағы несиелер, кепілдер және байланысты компаниялар туралы ақпарат;
• қамтамасыз етуге ұсынылатын мүлікке құжаттар;
• егер жоба инвестициялық болса, салықтар мен жұмыс орындары өсімінің негізделген болжамы.

Кредитор қосымша мәліметтерді сұратуға құқылы. Жоба құрылымы мен өтеу көздері неғұрлым ашық болса, кепілдік құралының дәл осы мәмілеге сәйкес келетінін соғұрлым тезірек түсінуге болады.

Тапсырар алдында нені тексеру қажет

• Жоба қолданыстағы ЭҚЖЖ тізбесіне және ерекшеліктерге сәйкес келе ме.
• Қай кредитор қаржыландырудың және кепілдіктің қажетті түрімен жұмыс істейді.
• Кепілдікпен қамтылмаған тәуекел бөлігі үшін жеке кепіл мүлкі жеткілікті ме.
• Қаржылық модельде 1,5% комиссия және басқа да шығыстар ескерілген бе.
• Салықтар мен жұмыс орындарын көбейту жөніндегі міндеттемелер шынайы ма.
• Бағалау, құқық белгілейтін және қаржылық құжаттардың қолданылу мерзімі өткен жоқ па.

Шарттарды қайдан білуге және жүгінуді қалай бастауға болады

Бастауды банктен, лизингтік компаниядан немесе басқа кредитордан жөн: «Даму» қорына жеке жүгіну қаржыландыру туралы шешімді алмастырмайды. Алдын ала бағалау үшін қордың калькуляторы мен кеңесін пайдалануға болады.

«Даму» кепілдік қорының ресми парақшасын ашу

Қордың өңірлік филиалдарының байланыс деректерін көру

Қаржылық бағдарламалардың шарттары өзгеруі мүмкін. Өтінім берер алдында ресми сайттағы талаптардың өзекті редакциясын тексеріп, кредитордан құжаттардың толық тізбесін сұратыңыз.