Астаналық Cyberlabs студенттерді қауіпсіз виртуалды ортада нағыз кибершабуылдарды тойтаруға үйретеді. Ішінде — 75-тен астам сценарий, ЖИ-тәлімгер және зертханалық жұмыстардың генераторы бар. Енді әзірлеме Стэнфордпен және Кремний алқабымен байланысты жабық стартап-қауымдастық — StartX-ке іріктелді.
Қазақстандық Cyberlabs компаниясы StartX бағдарламасына кірді. Стартап Interactive Range — нақты компанияның серверін құлату қаупінсіз компьютерлік желілерді бұзуға, осалдықтарды іздеуге және шабуылдарды тойтаруға болатын виртуалды киберполигонды дамытуда. Стэнфорд қауымдастығындағы басқа қазақстандық технологиялық компаниялар туралы Cerebra медтех-стартапының кейсі және Stanford StartX тәжірибесінен оқыңыз.
Cyberlabs-қа іріктеуден өтуге StartX-тің NU STeP — Nazarbayev University кәсіпкерлік экожүйесімен серіктестігі көмектесті.
Бірақ бұл жерде «Кремний алқабында байқалған» стартап туралы кезекті әдемі жаңалықтан гөрі басқасы қызығырақ. Cyberlabs бүкіл әлем бойынша университеттер мен жұмыс берушілер тап болған мәселені шешуге тырысады: киберқауіпсіздік мамандарын оқулықтар бойынша оқытады, содан кейін нағыз хакерлерге қарсы шығарады.
!Қазақстандық стартап — киберқауіпсіздікке үйретуге арналған авиасимулятор
Дәрістердің орнына студентке заңды түрде бұзуға болатын желі беріледі
Киберполигонды авиасимулятормен салыстыруға болады. Ұшқыш қозғалтқышы істен шыққан ұшақты алғаш рет қондыруға тырысу үшін нағыз апатты күтпейді. Ол мұндай жағдайды қауіпсіз кабинада ондаған рет жаттықтырады.
Interactive Range ақпараттық қауіпсіздік мамандары үшін дәл соны жасайды.
Платформа виртуалды желілерді, серверлер мен жұмыс станцияларын жасайды. Кейбір студенттер шабуылдаушы команда рөлін ойнайды — осалдықтарды іздейді және жүйеге енуге тырысады. Басқалары инфрақұрылымды қорғайды, күдікті белсенділікті байқайды және шабуылды тоқтатады.
Америкалық NIST институты киберполигонды нақты жүйелерге зиян келтірмей, нақты шабуыл сценарийлерін пысықтауға болатын қауіпсіз виртуалды орта ретінде анықтайды.
Cyberlabs сайтында 75-тен астам дайын сценарий мәлімделген. Олардың арасында — веб-қосымшаларды бұзу, корпоративтік желілерге шабуылдар, маңызды инфрақұрылымды қорғау, зиянды бағдарламаларды іздеу және инциденттерге ден қою бар.
Astana Hub деректері бойынша, платформада оқыту 30% теория және 70% практика қағидаты бойынша құрылған. Шабуылдаушы және қорғаушы командаларға арналған курстар шамамен жарты жылға есептелген және 400 мың теңге тұрады.
Яғни студентті жарты жыл бойы оқытушының слайдтарды қалай ауыстыратынын қарауға мәжбүрлемейді. Уақыттың көп бөлігінде ол осалдықтарды өзі іздейді, виртуалды жүйелерді бұзады және оларды қорғауға тырысады.
ЖИ бұл жерде реферат жазбайды — ол студенттің шабуылды қалай тойтаратынын бақылайды
Interactive Range-ге екі ЖИ-құралы кіріктірілген.
AI Mentor студенттің әрекеттерін талдайды, оның прогресін қадағалайды және егер ол тапсырмада тұрып қалса, кеңестер береді. Теория жүзінде бұл бір оқытушыға бір уақытта үлкен топпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді: мықты студенттер алға жылжиды, ал артта қалғандар қосымша көмек алады.
AI Lab Builder екінші жағында жұмыс істейді. Ол оқытушыларға зертханалық жұмыстарды, тестілерді және кибершабуылдар сценарийлерін жасауға көмектеседі. Виртуалды желіні бірнеше күн қолмен баптаудың орнына оқытушы қажетті тапсырманы сипаттайды және дайын негізді алады.
Cyberlabs-та StartX іріктеуінен өтудің себептерінің бірі ретінде дәл осы байланысты — практикалық киберполигон плюс ЖИ-тәлімгерді атайды.
Әзірге бұл компанияның өз мәлімдемесі: ашық қолжетімділікте AI Mentor мен AI Lab Builder тексеруінің бөлек техникалық нәтижелері жоқ. Бірақ бұл құралдар шешетін мәселе өте шынайы. Егер платформа мыңдаған студенттерге шықса, олардың әрқайсысына жеке оқытушы жалдау мүмкін емес.
Үш айда Қазақстанда 30 мың кибероқиға тіркелді
Cyberlabs 2019 жылы пайда болды. Команданың айтуынша, іске қосу себептерінің бірі тек теорияны біліп қана қоймай, нағыз шабуылдармен жұмыс істей алатын мамандардың жетіспеушілігі болды.
Содан бері мәселе айтарлықтай ұлғайды.
2025 жылдың алғашқы үш айында Қазақстанда ақпараттық қауіпсіздік саласында 30 мыңға жуық инцидент тіркелді — бұл бір жыл бұрынғыдан екі есе көп. Тек ботнеттер белсенділігі жағдайларының саны 1,7 мыңнан 17,6 мыңға дейін өсті.
Және мәселе енді тек адамдардың жетіспеушілігінде ғана емес. Компанияларға нақты практикалық дағдылары бар мамандар жетіспейді.
ISC2-нің 2025 жылғы зерттеуіне киберқауіпсіздік саласының 16 мыңнан астам қызметкері қатысты. Сауалнамаға қатысқандардың тек 55%-ы ғана өз ұйымдарында алдағы екі-үш жылда елеулі оқиғаларға дайын болу үшін жеткілікті ресурстар бар деп санайды. Қатысушылар басты мәселе ретінде жай ғана қызметкерлердің жетіспеушілігін емес, дәл дағдылар тапшылығын атады.
Жұмысқа тағы он адамды жалдауға болады. Бірақ егер олар нағыз шабуылды алғаш рет компанияны бұзу кезінде көрсе, қызметкерлер саны аса көмектеспейді.
StartX Стэнфордпен байланысты, бірақ университеттің бөлімшесі болып табылмайды
Cyberlabs баспасөз релизінде StartX Стэнфорд университетінің бағдарламасы деп аталған. Формальді түрде бұл мүлде олай емес.
StartX — Стэнфордпен байланысты кәсіпкерлерді қолдау үшін құрылған тәуелсіз коммерциялық емес ұйым. StartX-тің өзі зияткерлік меншік құқықтарын бөлуді қоса алғанда, университеттен заңды түрде бөлінгенін тікелей көрсетеді.
Бұл ретте Стэнфордпен байланыс шынымен тығыз. Университет пен Stanford Health Care StartX экожүйесін дамытуға $200 млн-нан астам қаражат салды. Ұйым Stanford Entrepreneurship Network құрамына кіреді және Stanford Research Park-та жұмыс істейді.
StartX акселераторлардың көпшілігінен компаниядағы үлесті алмайтынымен және қатысу үшін ақы талап етпейтінімен ерекшеленеді. Негізін қалаушылар үш айлық бағдарламаны, менторларды, инвесторларға қолжетімділікті және құны $1 млн-нан асатын технологиялық ресурстарды алады.
StartX сайтында қауымдастық компанияларының жиынтық бағалауы $200 млрд-қа жеткені, ал олар тартқан инвестициялардың орташа көлемі $44 млн құрайтыны көрсетілген. Экожүйеде 3 мыңнан астам негізін қалаушы бар, ал 29 компания $1 млрд-тан астам бағалауға жетті.
Бұл ретте StartX-ке кіру Cyberlabs-тың АҚШ-та автоматты түрде инвестиция немесе келісімшарт алғанын білдірмейді. Акселератор байланыстарды, сараптаманы және қауымдастыққа қолжетімділікті береді, бірақ стартапқа ақша мен клиенттерді бәрібір өз бетінше іздеуге тура келеді.
«5%-дан аз» деген цифрды әзірге компанияның сөзіне сеніп қабылдауға тура келеді
Cyberlabs тарихи тұрғыдан іріктеуден үміткерлердің 5%-дан азы өтетінін хабарлайды. Дәл осы цифрды қазақстандық БАҚ та келтіреді.
StartX-тің өзі ашық беттерде қабылдаудың нақты пайызын қазір жарияламайды. Ресми FAQ-та іріктеудің өте бәсекелі екені және команданы, нарықты, өнімнің масштабталуын және негізін қалаушылардың қауымдастық өміріне қатысуға дайындығын ескеретіні ғана айтылған.
Сондықтан Cyberlabs Кремний алқабының ең жабық стартап-экожүйелерінің біріне халықаралық іріктеуден өтті деп айту дұрысырақ, бірақ оның мүмкіндіктерін Стэнфордтың өзіне түсумен салыстыруға болмайды.
Оның үстіне Орталық Азия компаниялары үшін ұзақ уақыт бойы басқа шектеу болды: StartX ең алдымен университетпен байланысты негізін қалаушылар үшін құрылған болатын.
Қазақстандық стартаптарға жолды 2022 жылғы келісім ашты
StartX-ке өңірлік маршрут 2022 жылғы 16 қыркүйекте StartX пен қазір NU Impact Foundation экожүйесінде жұмыс істейтін Astana Business Campus арасында қол қойылған келісімнен кейін пайда болды.
Серіктестік қазақстандық компанияларға, тіпті олардың негізін қалаушылар арасында Стэнфорд түлегі болмаса да, арнайы өңірлік іріктеуге қатысуға мүмкіндік берді.
Cyberlabs — осы жолмен өткен Қазақстанның алғашқы стартапы емес. 2025 жылы StartX жазғы бағдарламасына Parqour, Aidentis және TrustExam.ai кірді. Nazarbayev University мәліметтері бойынша, бұл үш жоба 240-тан астам халықаралық өтінімнің арасынан таңдалған.
Қазақстан үшін бұл енді жекелеген сәттілік тарихы емес, жергілікті стартаптар мен Кремний алқабы арасындағы жұмыс істейтін арна.
StartX-ке дейін команда өнімді Сауд Арабиясында тексеріп үлгерген
StartX-ке шығу Cyberlabs үшін Қазақстаннан тыс жерде бекінудің алғашқы әрекеті болған жоқ.
2025 жылы стартап Эр-Риядтағы The Garage акселераторының сегізінші легінен өтті. Компанияның өз ақпараты бойынша, ұйымдастырушылар бүкіл әлемнен 300-ден астам өтінім алған. Бағдарлама қыркүйекте Demo Day-мен аяқталды.
LEAP 2025 технологиялық конференциясы кезінде Cyberlabs сондай-ақ саудтық Classera EdTech-компаниясымен және Solidrange стартапымен меморандумдарға қол қойды.
Команда Таяу Шығыс, Солтүстік Африка, Орталық Азия және Кавказ елдерінде жобаларды дамытып жатқанын мәлімдейді. Алайда түсім, ақы төлейтін ұйымдар саны және шетелдік енгізулер туралы жария деректерді компания әзірге ашпайды.
!Киберқауіпсіздік бойынша қазақстандық стартап командасы
Ең маңызды сынақ StartX-тен кейін басталады
«Біздің мақсатымыз — қазақстандық ЖОО-лар мен мектептер киберқауіпсіздік пен ЖИ-ді алдыңғы қатарлы әлемдік стандарттар бойынша оқытатын платформаға қол жеткізуі», — дейді Cyberlabs негізін қалаушы Данияр Қасенов.
Бүкіл оқиғаның басты сұрағы дәл осы жерде.
StartX қатысушысының әдемі мәртебесі инвесторлар мен әлеуетті серіктестердің назарын аударады. Бірақ нақты нәтиже басқаша өлшенеді: қанша мектеп пен университет платформаны енгізеді, қанша студент оқуды аяқтайды және олар виртуалды шабуылдардан кейін нақты шабуылды тоқтата ала ма.
Cyberlabs полигонды құрып, оған ЖИ-тәлімгерді қосып үлгерді. Енді стартапқа қазақстандық «хакерлерге арналған авиасимулятор» тек жергілікті нарық үшін ғана емес, бүкіл әлемдегі компаниялар үшін де мамандар даярлауға қабілетті екенін дәлелдеу керек. Сандық инфрақұрылымды қорғау және этикалық хакинг туралы киберқауіпсіздік саласын дамыту және ЦАРКА негізін қалаушы Олжас Сәтиев материалынан оқыңыз.
