Фото: Tolga Aslantürk / Pexels
Атыңызға бөтен кредит рәсімделсе, кредиторға жазбаша өтініш беріп, полицияға да бір мезгілде жүгініңіз. Алаяқтық туралы арыз берудің өзі өндіріп алуды автоматты түрде тоқтатпайды: ол үшін нақты даулы кредитке қатысты процестік құжат қажет. Алдымен кредиттік есепті тексеріп, күмәнді қарыз туралы мәліметтерді сақтап қойған жөн.
Бұл әрекеттер тәртібін заңгер Азамат Беккулов Informburo.kz материалына берген түсініктемесінде баяндаған. Қажетті процестік құжаттар мен өндіріп алуды тоқтата тұру мерзімі Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми жаднамасында да көрсетілген.
Бөтен кредит бар-жоғын қалай тексеруге болады
Жеке кредиттік есепті Мемлекеттік кредиттік бюро, Бірінші кредиттік бюро және eGov сервисі арқылы алуға болады. Беккуловтың айтуынша, Мемлекеттік кредиттік бюро сайтында тексеру тегін. Бірінші кредиттік бюро толық есепті күнтізбелік жылда бір рет тегін береді.
eGov-тағы жекелеген қызмет ақылы болуы мүмкін — тапсырыс бермес бұрын шарттарын тексеру керек. Есепте кредитордың атауына, шарттың нөмірі мен күніне, қарыз қалдығына, төлемнің кешігуіне және міндеттеменің мәртебесіне мән берген жөн.
Бейтаныс атау алаяқтық болғанын бірден дәлелдемейді: ұйым атауын өзгерткен, ал кредитті талап ету құқығы басқа кредиторға өткен болуы мүмкін. Алдымен шарттың деректемелерін салыстыру керек. Күмәнді жазбасы бар есепті алынған күнімен бірге сақтап қойған жөн.
Бөтен қарыз анықталса, қайда жүгіну керек
Банкке немесе микроқаржы ұйымына — МҚҰ-ға — хабарлап, полицияға бір мезгілде арыз беру керек. Беккуловтың айтуынша, кредитордың ішкі тексерісі бір айға дейін созылуы мүмкін. Полицияға жүгіну үшін оның аяқталуын күтудің қажеті жоқ.
Кредиторға қоңырау шалғаннан кейін жазбаша өтініш беру керек: онда шартты, кредитті қашан анықтағаныңызды және оған неге дау айтып отырғаныңызды көрсетіңіз. Бөгде адамдар банк қосымшасына кіре алған болса, олардың кіру мүмкіндігін дереу бұғаттап, шоттарды қорғау қажет. Сондай-ақ кредитордан қарызды рәсімдеуге қатысты құжаттарды сұратып, жеке басты растау, жүйеге кіру және операциялар туралы мәліметтерді сақтауды өтінген жөн.
Агенттіктің жаднамасына сәйкес, полицияға берілетін арызда кредиттің рәсімделген күнін, сомасын және банк немесе МҚҰ атауын көрсету керек. Полициядан арыздың тіркелгенін растайтын құжат алып, жәбірленуші деп тану мәселесін шешу керек. Арызға кредиттік есепті, шот көшірмелерін, хат-хабарды, қоңырау шалғандардың нөмірлері мен әңгіме жазбаларын қосуға болады. Мән-жайды дәл сипаттау маңызды: кредитке келісім бермеу мен алдаудың ықпалымен кредит рәсімдеу үшін әртүрлі дәлел қажет.
Кредитті басқа адам рәсімдегенін қалай дәлелдеуге болады
Беккуловтың түсіндіруінше, өтінімді кім бергенін, шартты кім растағанын және ақшаны кім алғанын анықтау қажет. Қағаз шарттағы қолтаңба зерттеледі, қажет болса, қолжазбатану сараптамасы жүргізіледі. Онлайн-кредит үшін биометрия, құрылғы, IP-мекенжай, жүйеге кіру уақыты және телефон нөмірінің өзгеруі маңызды.
Ақшаның қозғалысы да маңызды: қай шотқа түсті, қайда аударылды және оны кім шешіп алды. Қарыз ақшасының шотқа түсуі сол шотты кім басқарғанын өздігінен түсіндірмейді.
Заңгердің айтуынша, зардап шеккен адам өз бетінше тергеу жүргізуге және өзі қол жеткізе алмайтын банк мәліметтерін жинауға міндетті емес. Мұндай мәліметтерді тергеуші мен сот сұрата алады.
Банк өндіріп алуды қашан тоқтата тұруға тиіс
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің жаднамасына сәйкес, бұған жәбірленуші деп тану туралы қаулы немесе қылмысқа ықпал еткен мән-жайларды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы ұсыну негіз болады. Беккуловтың түсіндіруінше, процестік құжатта нақты даулы кредит көрсетілуге тиіс. Банкке қоңырау шалу немесе полицияға берілген арыздың тіркелгенін растау бұл құжаттарды алмастырмайды.
Агенттік түсіндіргендей, полиция құжатын алғаннан кейін банк немесе МҚҰ күнтізбелік үш күн ішінде берешекті өндіріп алуды және талап-арыз жұмысын, сондай-ақ пайыздар мен айыпақыны есептеуді тоқтата тұруға міндетті. Құжатты тапсырғанда оның қабылданғанын растату қажет. Содан кейін өндіріп алудың тоқтатыла тұрғанын жазбаша растауды сұраған жөн.
Коллекторлар іске араласса, оларға да дау туралы хабарлап, құжаттарды беру керек.
Өндіріп алу басталып кетсе, не істеу керек
Беккуловтың айтуынша, банк сотқа жүгінсе, сот процесіне қатысып, дәлелдер ұсынып, қарсылық білдіру керек. Алаяқтықты тергеудің өзі сот шешімін немесе шоттарға салынған тыйымды жоймайды.
Заңгердің түсіндіруінше, нотариустың атқарушылық жазбасына оның көшірмесін алғаннан кейін он жұмыс күні ішінде қарсылық білдіруге болады. Қарсылық нотариусқа беріледі; жазбаның күшін жою мүмкін болмаса, дауды сотта жалғастыруға болады. Сот орындаушысы қарызды өндіріп алуды бастап кетсе, атқарушылық іс жүргізу құжаттарын алып, өндіріп алуға қалай дау айтуға және оны қалай тоқтата тұруға болатынын анықтау қажет.
Кредитор белгіленген мерзімдерді сақтамаса немесе формалды жауаппен шектелсе, eOtinish арқылы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне жүгінуге болады. Өтінішке кредиторға берілген өтінішті, оның қабылданғанын растайтын құжатты, кредитордың жауабын және полиция құжаттарын тіркеу керек.
Қарапайым тілмен айтқанда
Бөтен кредитті анықтасаңыз, есепті сақтап, кредиторға жазбаша өтініш, ал полицияға арыз беріңіз. Өндіріп алуды тоқтата тұруға мүмкіндік беретін процестік құжатты кредиторға жеткізіп, қабылданғанын растатыңыз. Соттан немесе нотариустан құжаттар келіп қойса, мерзімдерді сақтаңыз: алаяқтық туралы арыз беру ол мерзімдерді автоматты түрде жоймайды.
