Қазақстан өзінің басты энергетикалық орталықтарының бірін жасанды интеллектінің есептеу қуаттарын экспорттау алаңына айналдыруды көздеп отыр.
Екібастұзда Data Center Valley жобасы дамып келеді — бұл болашақта 1 ГВт-қа дейінгі қуатқа және NVIDIA GB300 мен болашақ Vera Rubin архитектурасын қоса алғанда, 100 мыңға дейінгі заманауи GPU-ға есептелген деректерді өңдеу орталықтарының ірі кластері.
Үкімет аталған жоба мен онымен байланысты AI-инфрақұрылымға салынатын инвестициялар пакетін шамамен $10 млрд деп бағалап отыр.
Жобаның идеясы өте қарапайым: тек көмір немесе электр энергиясын экспорттаудың орнына, Қазақстан Екібастұздың энергетикалық базасын неғұрлым қымбат цифрлық өнім — жаһандық AI-компанияларға арналған есептеу қуаттарын өндіру үшін пайдаланбақ.
Екібастұзда не салынып жатыр
Жоба Data Center Valley — «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы» деген атау алды.
Алаң Екібастұз ГРЭС-1 ауданында құрылуда.
Бірінші кезең үшін аумағы шамамен 200 гектарды құрайтын жер учаскесі белгіленді, ал болашақта аумақты 1300 гектардан астамға кеңейту мүмкіндігі қарастырылған.
Екібастұздың басты артықшылығы — қазірдің өзінде бар энергетикалық инфрақұрылым.
Бастапқы кезеңде жоба үшін шамамен 300 МВт электр қуаты қолжетімді, ал болашақта энергиямен жабдықтауды 1 ГВт-қа дейін кеңейту жоспарланған.
Бұл үшін жаңа электр жеткізу желілері мен төмендеткіш қосалқы станцияларды салу көзделіп отыр.
Яғни, әңгіме бір ғана серверлік ғимарат туралы емес, бірнеше деректер орталығы мен AI-инфрақұрылым операторлары орналаса алатын әлеуетті ірі кампус жөнінде болып отыр.
Ол жерге не үшін 100 мың NVIDIA GPU қажет
2026 жылы Қазақстан Үкіметі AI-инфрақұрылым саласында америкалық Firebird және NVIDIA компанияларымен келісімдер топтамасын жариялады.
Мәлімделген инвестициялар көлемі — $10 млрд-қа дейін.
Жоба аясында шамамен 100 мың заманауи графикалық процессордан, оның ішінде NVIDIA GB300 және Vera Rubin үлгілерінен тұратын есептеу кластерін өрістету жоспарлануда.
Бүгінде GPU жасанды интеллектінің ірі модельдерін оқыту және пайдалану үшін негізгі ресурс болып табылады.
Генеративті модельдер, компьютерлік көру жүйелері, AI-агенттер және басқа да есептеуді көп қажет ететін шешімдер дәл осындай үдеткіштерде жұмыс істейді.
Сондықтан 100 мың GPU — бұл енді жергілікті корпоративтік деректер орталығының емес, халықаралық AI-инфрақұрылымының ауқымы.
Қазақстан электр энергиясын емес, есептеулерді сатқысы келеді
Жобаның ең қызықты бөлігі — оның экономикалық моделі.
Екібастұзда ондаған жылдар бойы көмір өндіріліп, ол электр қуатына айналдырылып келді.
Енді билік экспортқа дейін тағы бір деңгейді қосқысы келеді.
Схема былай көрінеді:
көмір → электр энергиясы → дата-орталық → GPU → AI-есептеулер → цифрлық қызметтер экспорты.
Шикізатты немесе киловатт-сағаттарды сатудың орнына түпкілікті өнім әлдеқайда қымбатқа айналады — бұл жасанды интеллектке арналған есептеу қуаттары.
«Қазақтелеком» басқарма төрағасы Бағдат Мусин бұған дейін Екібастұз көмірінен өндірілетін энергия шетелдік ірі компаниялар үшін жоғары технологиялық экспорттық сервиске айналуы тиіс екенін айтқан болатын.
Бұл іс жүзінде Қазақстанның бұрынғы бәсекелестік артықшылығын — қолжетімді энергетиканы — жаңа экспорттық саланы құру үшін пайдалану талпынысы болып табылады.
Қазақстан бұдан қанша пайда тапқысы келеді
Үкімет жоба үлкен ауқымға шыққаннан кейін Data Center Valley жыл сайын кемінде $3 млрд экспорттық табыс әкеле алады деп күтеді.
Бұл бағалауды бұған дейін Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев айтқан еді.
Салыстыру үшін айтсақ, бұл жерде енді жай ғана жергілікті IT-жоба туралы сөз болып отырған жоқ.
Егер болжам орындалса, есептеу қуаттарының экспорты Қазақстанның шикізаттық емес экспортының дербес әрі елеулі бабына айналуы мүмкін.
Бірақ бұл цифр әзірге жұмыс істеп тұрған нысанның нақты түсімі емес, Үкіметтің болжамы болып табылады.
Жоба әлі де кезең-кезеңімен құрылыс жүргізу сатысында тұр.
Бірінші кезең 1 ГВт-тан әлдеқайда аз болады
Түпкілікті тұжырымдама мен бірінші кезеңді шатастырмау маңызды.
Бүгінде Firebird жоба операторы — «Қазақтелекоммен» бірлесіп Екібастұзда қуаты шамамен 125 МВт болатын инфрақұрылымды дамытуда.
Бірінші ірі кезеңді іске қосудың жоспарланған мерзімі — 2027 жыл.
Әрі қарай инфрақұрылымды ауқымдау көзделуде.
Осылайша, 1 ГВт және 100 мың GPU — бұл бүкіл экожүйенің мақсатты ауқымы, ал Екібастұзда қазірдің өзінде орнатылып қойған жабдықтардың саны емес.
Firebird компаниясы деген кім
Жобаның негізгі халықаралық серіктесі ретінде америкалық Firebird компаниясы әрекет етеді.
Компания AI-инфрақұрылымға, жоғары өнімді есептеулерге және деректер орталықтарын салуға маманданған.
Қазақстан Firebird үшін Армениядан кейінгі өңірдегі екінші ірі нарыққа айналды.
2026 жылы компания Разданда AI-кампустың бірінші кезеңін ашты және Армениядағы инфрақұрылымды 70 мыңнан астам NVIDIA Rubin мен Blackwell GPU-ға дейін және шамамен 300 МВт қуатқа дейін кеңейту жоспарын мәлімдеді.
Екібастұзда бұл модельді әлдеқайда кең ауқымда дамыту көзделіп отыр.
Деректер орталығының өзінен бөлек, келісімдер Alem.ai базасында Firebird Labs Kazakhstan құруды қарастырады.
Ал дата-орталықты NVIDIA салып жатыр ма?
Мұнда маңызды бір деталь бар.
«NVIDIA Қазақстанда $10 миллиардқа дата-орталық салып жатыр» деген сыңайдағы сөздер қате түсінік тудыруы мүмкін.
Негізгі инфрақұрылымдық серіктес болып Firebird әрекет етеді, ал NVIDIA қажетті GPU чиптері мен озық есептеу архитектурасын жеткізуші болып табылады.
